بازی تانگرام برای کودکان با هفت قطعهٔ هندسی انجام میشود و هدف آن ساختن یک شکل مشخص، بدون رویهمگذاری قطعههاست. کودک باید قطعهها را بچرخاند، جابهجا کند و رابطهٔ میان اندازه، زاویه و فضای خالی را تشخیص دهد.
شروع بازی به وسیلهٔ خاصی نیاز ندارد؛ یک مجموعه تانگرام و چند الگوی سایهای کافی است. بهتر است ابتدا از شکلهای ساده استفاده کنید و بعد از آشنا شدن کودک با قطعهها، الگوهای دشوارتر یا چالشهای خانوادگی را وارد بازی کنید.
بازی تانگرام برای کودکان چگونه شروع میشود؟
مجموعهٔ استاندارد تانگرام از هفت قطعه تشکیل شده است: دو مثلث بزرگ، یک مثلث متوسط، دو مثلث کوچک، یک مربع و یک متوازیالاضلاع. همهٔ این قطعهها از یک مربع بزرگ به دست میآیند و میتوانند کنار هم همان مربع اولیه را بسازند.
قطعهها را روی سطحی صاف بگذارید و اجازه دهید کودک چند دقیقه بدون الگو با آنها بازی کند. در این مرحله، هدف ساختن شکل مشخص نیست؛ کودک باید تفاوت اندازهها، گوشهها و امکان چرخاندن قطعهها را کشف کند.
- همهٔ هفت قطعه را جلوی کودک بگذارید.
- یک الگوی سایهای ساده انتخاب کنید.
- از کودک بخواهید بدون گذاشتن قطعهها روی هم، شکل را کامل کند.
- اگر گیر کرد، فقط یک راهنمایی کوچک بدهید؛ مثلاً از او بخواهید ابتدا گوشههای بیرونی را پیدا کند.
قانونهای ساده برای بازی خانوادگی تانگرام
در مدل کلاسیک، هر هفت قطعه باید در ساخت شکل به کار بروند. قطعهها میتوانند چرخانده شوند و در مورد متوازیالاضلاع، برگرداندن قطعه نیز لازم است؛ چون صرفاً چرخاندن آن همیشه برای رسیدن به بعضی الگوها کافی نیست.
هیچ قطعهای نباید روی قطعهٔ دیگر قرار بگیرد و نباید بخشی از آن بیرون از محدودهٔ شکل باشد. با این حال، برای کودک خردسال میتوانید در دور اول قانون استفاده از همهٔ قطعهها را کنار بگذارید و تمرکز را روی شناخت شکلها بگذارید.
در بازی چندنفره، برنده فقط کسی نیست که زودتر پاسخ میدهد. میتوانید امتیاز را برای توضیح دادن مسیر حل، پیدا کردن یک راه تازه یا کمک محترمانه به بازیکن کوچکتر هم در نظر بگیرید.
الگوهای تانگرام از ساده تا چالشبرانگیز
الگو باید به شکل یک سایهٔ یکپارچه طراحی شود و خطوط داخلی قطعهها را نشان ندهد. اگر کودک خطوط جداکننده را ببیند، بیشتر مشغول کپی کردن جای هر قطعه میشود و فرصت حل مسئله کمتر خواهد شد.
الگوهای مناسب شروع
- خانه: یک مربع برای بدنه و سقفی مثلثی در بالای آن در نظر بگیرید. از کودک بخواهید ابتدا خط بیرونی و گوشهٔ نوک سقف را پیدا کند.
- قایق: بدنهای کشیده با یک مثلث یا شکل بادبان در بالای آن بکشید. این الگو برای تمرین تشخیص جهت قطعهها مناسب است.
- ماهی: بدنهای پهن، دمی مثلثی و یک گوشهٔ کوچک برای سر طراحی کنید. شکل کلی را ساده نگه دارید تا کودک با فضای خالی اطراف آن گیج نشود.
الگوهای مرحلهٔ دوم
- خرگوش: دو گوش بلند و بدنی جمعوجور ایجاد کنید. تفاوت اندازهٔ مثلثها در ساخت گوشها، کودک را به مقایسهٔ دقیقتر وادار میکند.
- پرنده: بالی کشیده و سری کوچک طراحی کنید. این الگو معمولاً به چرخاندن چندبارهٔ قطعهها نیاز دارد.
- آدمک در حال راه رفتن: بدن، سر و پاها را با خطوط بیرونی ساده مشخص کنید. برای کودکانی مناسب است که چند الگوی قبلی را با راهنمایی کم حل کردهاند.
برای ساخت کارتهای الگو، شکل را روی مقوا بکشید، آن را در اندازهای بزرگتر از مجموعهٔ تانگرام ببرید و پشت کارت درجهٔ سختی را بنویسید. اگر الگو بیش از حد کوچک باشد، تشخیص فاصلهها سخت میشود؛ بهتر است طول ضلع مربع الگو دستکم حدود دو برابر ضلع قطعهٔ اصلی باشد.
چطور سختی بازی تانگرام را بیشتر کنیم؟
پس از حل چند الگو، زمان مشخصی تعیین کنید؛ اما این زمان نباید آنقدر کوتاه باشد که بازی به اضطراب تبدیل شود. میتوانید بهجای رقابت سرعتی، از کودک بخواهید برای یک شکل دو چیدمان متفاوت پیدا کند یا توضیح دهد چرا یک قطعه در جای خاصی قرار نمیگیرد.
یک روش جذاب دیگر، طراحی الگو توسط خود کودک است. او ابتدا با هفت قطعه یک حیوان، وسیله یا آدمک میسازد، سپس شما بدون دیدن خطوط داخلی، سایهٔ کلی آن را روی کاغذ میکشید و دوباره از خودش میخواهید شکل را حل کند.
اگر کودک زود خسته میشود، تعداد الگوها را کم کنید و بین دو مرحله چند دقیقه بازی آزاد بگذارید. هدف اصلی، تجربهٔ جابهجایی و پیدا کردن راهحل است، نه تمام کردن تعداد زیادی کارت.
تانگرام چه مهارتهایی را تمرین میکند؟
تانگرام کودک را با چرخش ذهنی، مقایسهٔ اندازهها، تشخیص زاویهها و توجه به فضای خالی درگیر میکند. این بازی همچنین برنامهریزی و پشتکار را تمرین میدهد، چون پاسخ بعضی الگوها با اولین چیدمان پیدا نمیشود.
این اثر به معنی افزایش قطعی هوش یا موفقیت تحصیلی نیست. تجربهٔ بازی زمانی ارزشمندتر است که کودک فرصت آزمونوخطا داشته باشد و بزرگترها بهجای اصلاح مداوم، فقط راهنمایی متناسب با نیاز او ارائه کنند.
جمعبندی آموزش بازی تانگرام برای کودکان
برای آموزش بازی تانگرام برای کودکان، از معرفی هفت قطعه و بازی آزاد شروع کنید، سپس الگوهای سایهای خانه، قایق و ماهی را پیشنهاد دهید و بهتدریج سراغ شکلهای پیچیدهتر بروید. رعایت نکردن رویهمگذاری قطعهها، استفاده از همهٔ هفت قطعه در مرحلهٔ کلاسیک و فرصت دادن برای آزمونوخطا، سه قانون اصلی این بازی هستند.
