برای یک دورهمی خانوادگی، لازم نیست حتماً سراغ بازیهای گران یا قوانین چندصفحهای بروید. بازیهای فکری با کارت برای دورهمی خانوادگی با یک دسته کارت معمولی یا چند کارت دستساز هم میتوانند حافظه، دقت، سرعت تصمیمگیری و قدرت حدس زدن را درگیر کنند.
پیشنهادهای زیر از بازیهای کوتاه و مناسب کودکان شروع میشوند و به گزینههایی میرسند که بزرگترها هم از رقابتشان لذت میبرند. بیشترشان بین ۱۰ تا ۲۰ دقیقه زمان میبرند و میتوانید درجه سختی را با کم یا زیاد کردن تعداد کارتها تغییر دهید.
بازیهای فکری با کارت برای دورهمی خانوادگی؛ از جفتیابی تا حدسزدن
۱. جفتیابی حافظه
از دو نسخه یکسان از ۱۰ تا ۱۵ تصویر، عدد یا نماد استفاده کنید و کارتها را پشتورو روی زمین بچینید. هر بازیکن در نوبت خود دو کارت برمیگرداند؛ اگر یکسان باشند، آنها را برای خود نگه میدارد و اگر متفاوت باشند، دوباره سر جایشان میگذارد.
نکته جذاب بازی این است که بازیکنان باید جای کارتهای دیدهشده را به خاطر بسپارند، نه اینکه فقط شانس بیاورند. برای کودکان کوچکتر با ۶ جفت شروع کنید و برای نوجوانان، کارتهای بیشتری روی زمین بگذارید یا قانون کنید که هر بازیکن فقط چند ثانیه فرصت نگاه کردن داشته باشد.
۲. کارت هدف
یک کارت را بهعنوان «کارت هدف» انتخاب کنید و بقیه کارتها را بین بازیکنان پخش کنید. مجری یک ویژگی از کارت هدف، مانند رنگ، عدد، شکل یا تعداد نشانهها را اعلام میکند و هر بازیکن باید سریع کارتی را پیدا کند که با آن ویژگی ارتباط دارد.
برای نمونه، اگر کارت هدف قرمز و عدد ۷ باشد، میتوان گفت «کارتی با رنگ مشابه» یا «عددی بیشتر از ۷» پیدا کنید. در هر دور فقط یک ویژگی را اعلام کنید تا بازی برای کودکان قابل فهم بماند. این بازی با کارتهای رنگی یا کارتهای دستساز تصویری بهتر اجرا میشود.
۳. حدس کارت پنهان
یک نفر کارت خود را طوری پنهان میکند که دیگران آن را نبینند. بازیکنان به نوبت سؤالهایی میپرسند که پاسخشان فقط «بله» یا «خیر» باشد؛ مثلاً «کارت قرمز است؟»، «عددش بیشتر از ۵ است؟» یا «تصویر حیوان دارد؟».
برنده کسی است که با کمترین تعداد سؤال، کارت را درست حدس بزند. برای جذابتر شدن بازی، قبل از شروع سقف سؤال تعیین کنید؛ مثلاً هر نفر فقط پنج سؤال داشته باشد. این محدودیت باعث میشود بازیکنان بهجای پرسشهای پراکنده، سؤالهایی با اطلاعات بیشتر انتخاب کنند.
۴. دستهبندی سریع کارتها
کارتها را مخلوط کنید و در مرکز میز بگذارید. یک موضوع مشخص کنید؛ برای مثال «چیزهایی که در آشپزخانه پیدا میشود»، «حیوانات»، «رنگها» یا «کارتهایی با عدد زوج». هر بازیکن باید کارتهای مناسب را جدا کند و دلیل انتخابش را توضیح دهد.
در این بازی جوابها همیشه یکسان نیستند و همین موضوع فرصت گفتوگو ایجاد میکند. اگر کارت تصویری در اختیار ندارید، روی کاغذهای کوچک کلمههایی مثل «سیب»، «دوچرخه»، «گربه» و «قاشق» بنویسید و آنها را به کارت تبدیل کنید.
بازیهای سریعتر برای جمعهای پرجمعیت
۵. زنجیره عددی
کارتها را بهصورت مساوی پخش کنید و یک کارت را وسط بگذارید. بازیکنان باید به نوبت کارتی بگذارند که عددش یک واحد بیشتر یا کمتر از کارت وسط باشد. اگر کسی کارت مناسب نداشت، یک کارت از دسته برمیدارد و نوبتش به نفر بعد میرسد.
برای سادهتر شدن بازی، فقط قانون «یک عدد بیشتر» را اجرا کنید. برای کودکان بزرگتر میتوانید کارتهای همرنگ را پشت سر هم قرار دهید یا اجازه دهید کارتهای همعدد، صرفنظر از رنگ، روی هم بیایند. برنده نخستین بازیکنی است که کارتهای دستش تمام شود.
۶. هفت خبیث با قانون خانوادگی
این بازی با کارتهای معمولی اجرا میشود، اما قانونهای آن در خانوادهها متفاوت است. نسخه ساده میتواند اینطور باشد: بازیکن باید کارتی همرنگ یا همعدد با کارت روی زمین بگذارد و اگر کارت مناسب ندارد، یک کارت بردارد.
برای جلوگیری از بحث، قبل از شروع فقط دو یا سه کارت ویژه تعیین کنید؛ مثلاً ۷ یعنی نفر بعد دو کارت بردارد و آس یعنی جهت بازی عوض شود. تعداد زیاد قانونهای استثنایی، مخصوصاً برای کودکان، سرعت بازی را کم میکند.
۷. کارتهای داستانساز
روی کارتها تصویر یا کلمههای متفاوت بنویسید؛ مانند «باران»، «قطار»، «گربه»، «کلید» و «جنگل». هر بازیکن دو یا سه کارت برمیدارد و باید با استفاده از همه آنها بخشی از یک داستان را تعریف کند. نفر بعدی داستان را با کارتهای خودش ادامه میدهد.
در این بازی امتیازدهی ضروری نیست، اما میتوانید برای داستانی که خلاقانهتر، خندهدارتر یا منسجمتر است یک امتیاز بدهید. کودکان کمسن میتوانند فقط یک جمله بسازند و بزرگترها موظف باشند دو کارت نامرتبط را در یک روایت قابل فهم کنار هم قرار دهند.
چطور بازی کارتی مناسب سن اعضای خانواده را انتخاب کنیم؟
- ۴ تا ۶ سال: کارتهای تصویری بزرگ، جفتیابی با تعداد کم و دستهبندی رنگها مناسبتر است.
- ۷ تا ۹ سال: بازیهای حدس کارت، زنجیره عددی و داستانسازی کوتاه، هم سادهاند و هم فرصت فکر کردن میدهند.
- ۱۰ سال به بالا: میتوان تعداد کارتها، محدودیت زمانی و قانونهای ترکیبی را بیشتر کرد.
- جمعهای سنی مختلف: یک بزرگتر نقش مجری یا توضیحدهنده را بر عهده بگیرد تا کودکان فقط به سرعت عمل وابسته نباشند.
برای دورهمیهای خانوادگی، بازیای بهتر جواب میدهد که توضیح قانونش کمتر از چند دقیقه طول بکشد. کارتها را پیش از شروع مرتب کنید، برای هر دور زمان مشخص بگذارید و اگر یک قانون باعث اختلاف شد، آن را حذف کنید؛ هدف بازی حفظ ریتم جمع و مشارکت همه است، نه پیچیدهتر کردن رقابت.
ساخت کارتهای دستساز برای بازیهای خانوادگی
برای ساخت یک دسته کارت ساده، کاغذهای هماندازه را ببرید و روی پشت همه آنها یک طرح یکسان بکشید تا کسی از پشت کارتها را تشخیص ندهد. روی سمت دیگر میتوانید عدد، رنگ، شکل یا کلمه بنویسید. اگر کودک هنوز خواندن را کامل یاد نگرفته، بهجای نوشته از تصویر و رنگ استفاده کنید.
کارتهای دستساز این مزیت را دارند که بازی را با علاقههای خانواده هماهنگ میکنند؛ مثلاً میتوانید کارتهایی درباره خوراکیها، حیوانات یا وسایل خانه بسازید. برای دوام بیشتر، کارتها را روی مقوای نازک بچسبانید و گوشههای تیزشان را بگیرید.
جمعبندی: بهترین بازیهای فکری با کارت برای دورهمی خانوادگی الزاماً پیچیدهترین آنها نیستند. جفتیابی، حدس کارت، دستهبندی سریع، زنجیره عددی و داستانسازی با وسایل ساده اجرا میشوند و با تغییر تعداد کارتها برای کودکان و بزرگترها قابل تنظیماند.
