انتخاب بازی فکری مناسب برای کودک از نگاهکردن به عدد روی جعبه شروع نمیشود. سن، علاقه، توانایی دنبالکردن قانون، مدت زمانی که کودک میتواند درگیر بماند و حتی تعداد همبازیها، همگی روی مناسببودن یک بازی اثر دارند.
بهترین انتخاب لزوماً پیچیدهترین یا گرانترین بازی نیست؛ بازیای است که کودک بتواند بخش زیادی از آن را خودش انجام دهد، از نتیجهاش لذت ببرد و برای بازی دوباره انگیزه داشته باشد. چند معیار ساده کمک میکند پیش از خرید، انتخاب دقیقتری داشته باشید.
برای انتخاب بازی فکری مناسب برای کودک، اول توانایی واقعی او را بسنجید
برچسب سنی روی بستهبندی نقطه شروع خوبی است، اما معیار قطعی نیست. دو کودک همسن ممکن است از نظر خواندن، شمارش، تمرکز، تحمل نوبت و درک دستورالعمل تفاوت زیادی داشته باشند. بنابراین به جای انتخاب صرفاً بر اساس سن، ببینید کودک در بازیهای فعلی با کدام بخش راحت یا درگیر میشود.
- آیا میتواند دستورالعمل دو یا سه مرحلهای را دنبال کند؟
- آیا نوبت خود و دیگران را رعایت میکند؟
- آیا از شمارش، جورچین، پیدا کردن الگو یا داستانپردازی لذت میبرد؟
- آیا پس از یک اشتباه، دوباره تلاش میکند یا خیلی زود بازی را رها میکند؟
اگر بازی برای سطح فعلی کودک بیش از حد دشوار باشد، زمان بازی به توضیح مداوم بزرگتر و اصلاح اشتباهها میگذرد. اگر هم بیش از حد ساده باشد، جذابیت آن خیلی زود از بین میرود. انتخاب خوب معمولاً کمی چالشبرانگیز است، اما کودک را در هر مرحله با بنبست روبهرو نمیکند.
علایق کودک را به نوع بازی فکری پیوند بزنید
بازی فکری زمانی شانس بیشتری برای ماندگارشدن دارد که با علاقه کودک ارتباط داشته باشد. کودکی که حیوانات را دوست دارد ممکن است با کارتهای تصویری حیوانات بیشتر درگیر شود؛ کودک علاقهمند به ساختوساز شاید از بازیهای چیدنی و فضایی استقبال کند.
به جای اینکه فقط دنبال تقویت یک مهارت خاص باشید، از خودتان بپرسید کودک در زمان آزادش چه کاری را بدون تذکر انجام میدهد. علاقه به داستان، حرکت، رقابت، کشف تفاوتها یا ساختن، سرنخ مناسبی برای انتخاب سبک بازی است. بازیای که با علایق او بیگانه باشد، حتی اگر از نظر آموزشی ارزشمند باشد، ممکن است روی قفسه بماند.
سطح دشواری و مدت بازی را پیش از خرید بررسی کنید
کودکانی که تازه وارد بازیهای رومیزی شدهاند، معمولاً با بازیهایی بهتر شروع میکنند که قوانین کوتاه، نوبتهای روشن و نتیجه قابل فهم دارند. در مقابل، بازیهای دارای دستورالعمل طولانی، استثناهای متعدد یا زمان انتظار زیاد، برای شروع انتخاب پرریسکتری هستند.
مدت درجشده روی جعبه را با شرایط خانه مقایسه کنید. یک بازی ۲۰ دقیقهای ممکن است برای بازی روزانه مناسب باشد، درحالیکه بازی یکساعته به برنامهریزی و حوصله بیشتری نیاز دارد. برای کودکی که زود خسته میشود، بازیهای کوتاه یا بازیهایی که بتوان آنها را در چند مرحله متوقف کرد، انتخاب کاربردیتری هستند.
یک نکته مهم، امکان سادهسازی بازی است. اگر بتوان در دورهای اول تعداد کارتها را کم کرد، قانون اضافی را کنار گذاشت یا بازی را دونفره انجام داد، بازی با رشد کودک مدت بیشتری قابل استفاده خواهد بود.
تکنفره، دونفره یا خانوادگی؛ بازی را با موقعیت خانه هماهنگ کنید
پیش از خرید مشخص کنید بازی معمولاً چه زمانی و با چه کسی انجام میشود. بازیای که فقط با چهار نفر جذاب است، برای کودکی که بیشتر اوقات تنها یا با یکی از والدین بازی میکند، انتخاب مناسبی نیست.
- برای بازی مستقل: جورچینها، معماهای مرحلهای و فعالیتهای ساختنی مناسبترند؛ به شرطی که کودک بتواند بدون توضیح مداوم آنها را پیش ببرد.
- برای والد و کودک: بازیهای دونفره با نوبتهای کوتاه و قوانین ساده، فرصت گفتوگو و همراهی بیشتری ایجاد میکنند.
- برای جمع خانوادگی: بازیهایی را بررسی کنید که زمان انتظار کمی دارند و شکست یک بازیکن، او را تا پایان از مشارکت خارج نمیکند.
در بازیهای رقابتی، واکنش کودک به برد و باخت را هم در نظر بگیرید. برای کودکی که از باخت ناراحت میشود، بازیهای همکاریمحور یا بازیهایی با هدف مشترک میتوانند شروع آرامتری باشند. این انتخاب به معنی حذف رقابت نیست؛ بلکه فشار رقابت را با آمادگی کودک هماهنگ میکند.
ایمنی، کیفیت و ارزش خرید را نادیده نگیرید
برای کودکان کمسن، اندازه قطعات اهمیت جدی دارد. قطعات کوچک میتوانند برای کودکانی که هنوز اشیا را به دهان میبرند خطرناک باشند؛ در چنین شرایطی هشدارهای روی بستهبندی را جدی بگیرید و بازی را فقط با نظارت بزرگتر در اختیار کودک بگذارید.
جنس قطعات، خوانایی تصویرها، کیفیت چاپ کارتها و محکمبودن بستهبندی هم در استفاده روزمره مهم است. پیش از خرید، بررسی کنید آیا قطعات بهراحتی گم میشوند یا امکان تهیه جایگزین وجود دارد. گاهی یک بازی ارزانتر با قطعات کمدوام، در عمل ارزش خرید پایینتری از گزینهای دارد که مدت بیشتری سالم میماند.
قیمت را در کنار تعداد دفعات استفاده بسنجید. بازیای که چند شیوه بازی، درجه دشواری قابل تغییر یا امکان بازی با اعضای مختلف خانواده دارد، معمولاً از بازیای که فقط یک بار جذاب است، استفاده بیشتری پیدا میکند.
پیش از خرید، بازی را در عمل ارزیابی کنید
اگر امکان مشاهده و امتحان بازی وجود دارد، فقط ظاهر جعبه را بررسی نکنید. چند کارت یا قطعه را ببینید، بخشی از قوانین را بخوانید و از خودتان بپرسید آیا میتوانید آن را در چند دقیقه برای کودک توضیح دهید.
- نام و سن پیشنهادی را با توانایی واقعی کودک مقایسه کنید.
- هدف بازی و روش برندهشدن را بررسی کنید.
- مدت هر دور و تعداد بازیکنان را با شرایط خانه بسنجید.
- وجود قطعات ریز، وابستگی به خواندن یا نیاز به محاسبه را در نظر بگیرید.
- بررسی کنید آیا کودک بعد از چند بار بازی هنوز امکان کشف یا تصمیمگیری تازه دارد.
نظر کودک را هم تا حد ممکن وارد تصمیم کنید. لازم نیست تمام انتخاب را به او بسپارید، اما نشاندادن دو گزینه مناسب و پرسیدن اینکه کدام موضوع یا شکل را بیشتر دوست دارد، احتمال استفاده از بازی را بالاتر میبرد.
جمعبندی: برای انتخاب بازی فکری مناسب برای کودک، سن درجشده روی جعبه را با توانایی، علاقه، تحمل باخت، مدت توجه و شرایط بازی در خانه کنار هم بگذارید. بازیای را انتخاب کنید که کودک بتواند با کمک کم شروعش کند، از روند آن لذت ببرد و در دفعات بعد همچنان چیزی برای کشف یا تصمیمگیری داشته باشد.
