برای انتخاب بهترین بازیهای فکری خانوادگی برای دورهمی فقط به جذابیت جعبه یا عبارت «مناسب خانواده» توجه نکنید. تعداد بازیکنان، سن کوچکترین عضو جمع، زمان آزاد و میزان وابستگی بازی به زبان، تجربهٔ دورهمی را تعیین میکنند.
فهرست زیر از بازیهایی تشکیل شده که قوانینشان برای بیشتر خانوادهها قابل یادگیری است و هرکدام حالوهوای متفاوتی دارند: بازی سریع و پرتحرک، رقابت کلامی، داستانپردازی، برنامهریزی یا ساختن مسیر. مشخصات سنی و زمانی تقریبیاند و ممکن است با توجه به نسخهٔ تولیدشده تفاوت داشته باشند.
بهترین بازیهای فکری خانوادگی برای دورهمی را چطور انتخاب کنیم؟
قبل از خرید، این چهار سؤال را جواب دهید: چند نفر قرار است بازی کنند؟ آیا کودک کمسن در جمع حضور دارد؟ اعضای خانواده با بازیهای رومیزی آشنا هستند؟ و آیا همه با خواندن متن یا واژههای انگلیسی مشکلی ندارند؟ پاسخ همین سؤالها خیلی سریع گزینههای نامناسب را حذف میکند.
- برای دورهمی کوتاه: بازیهای ۱۵ تا ۳۰ دقیقهای مانند دابل و سوشی گو انتخابهای مناسبی هستند.
- برای جمعهای پرجمعیت: بازی گروهی کدنیمز یا نسخههای چندنفرهٔ دابل بهتر از بازیهای نوبتی با ظرفیت محدود عمل میکنند.
- برای خانوادههایی با کودک: بازی تصویری با متن کم، مانند دابل یا دیکسیت، معمولاً شروع آسانتری دارد.
- برای بازیکنان باتجربهتر: آزول، کارکاسون و بلیتسواری تصمیمگیری بیشتری میطلبند و برای چند دور بازی جذاب میمانند.
بازیهای سریع و کمدردسر برای شروع دورهمی
دابل؛ واکنش سریع و خندهٔ زیاد
در دابل، بازیکنان باید نماد مشترک میان کارتها را زودتر از دیگران پیدا کنند. قوانین کوتاه است، هر دور زمان زیادی نمیگیرد و بازیکنان میتوانند بدون آمادهسازی طولانی وارد بازی شوند.
این بازی برای جمعهایی مناسب است که افراد با سطح تجربهٔ متفاوت دور هم نشستهاند. تنها نکتهٔ مهم، تفاوت سرعت دیدن و واکنش نشان دادن بازیکنان است؛ بنابراین بهتر است برنده شدن، تنها معیار لذت بردن کودکان نباشد.
سوشی گو؛ انتخابی ساده برای علاقهمندان به کارتبازی
سوشی گو بر پایهٔ انتخاب همزمان کارت و ساختن مجموعههای امتیازی پیش میرود. قواعد آن از بسیاری از بازیهای استراتژیک سبکتر است، اما بازیکن را وادار میکند انتخاب خود را با کارتهایی که ممکن است به نفر بعد برسد، هماهنگ کند.
این بازی برای دورهمیهای چهار تا پنجنفره و کسانی که بازی کوتاه میخواهند مناسب است. اگر نسخهای با متن انگلیسی میخرید، پیش از بازی معنای کارتها را یکبار برای همه توضیح دهید.
بازیهای تصویری و گروهی برای خانوادههای چندنسلی
دیکسیت؛ داستانسازی بدون نیاز به پاسخ درست
در دیکسیت، هر بازیکن برای کارت تصویری خود یک واژه، جمله یا برداشت کوتاه میگوید و دیگران کارتی را انتخاب میکنند که به آن توصیف نزدیک است. جذابیت بازی از تفاوت برداشتها میآید، نه از دانستن اطلاعات عمومی یا سرعت عمل.
دیکسیت برای خانوادههایی خوب است که گفتوگو و تخیل را به رقابت شدید ترجیح میدهند. برای کودکان کمسن، بهتر است به جای تمرکز روی امتیاز، از آن بهعنوان فرصتی برای توضیح دادن برداشتشان از تصویرها استفاده کنید.
کدنیمز؛ مناسب جمعهای بزرگتر و تیمی
در کدنیمز، بازیکنان به دو تیم تقسیم میشوند و هر راهنما باید با یک سرنخ، چند واژهٔ روی میز را به اعضای تیم خود مرتبط کند. تیم مقابل نیز تلاش میکند از همان سرنخ برای حدس زدن استفاده کند؛ به همین دلیل انتخاب کلمات باید هم خلاقانه و هم دقیق باشد.
این بازی برای جمعهایی که از بازیهای کلامی لذت میبرند، گزینهٔ خوبی است، اما برای کودکانی که هنوز خواندن روان ندارند مناسب نیست. نسخهٔ تصویری میتواند وابستگی بازی به خواندن را کم کند، هرچند همچنان نیازمند توضیح و استدلال است.
بازیهای فکری خانوادگی برای رقابت آرام و برنامهریزی
آزول؛ ساختن الگو با تصمیمهای حسابشده
در آزول، بازیکنان کاشیهای رنگی را انتخاب میکنند و با چیدن آنها الگوهای مشخصی میسازند. انتخابی که در ظاهر به نفع شماست، ممکن است کاشیهای نامطلوبی برای مرحلهٔ بعد باقی بگذارد؛ همین موضوع به بازی عمق میدهد.
آزول برای خانوادههایی مناسب است که بازی آرام، نوبتی و کمحرفوحدیث میخواهند. قوانین اصلی را میتوان در چند دقیقه توضیح داد، اما برای بازی بهتر باید محدودیتهای چیدمان و شیوهٔ امتیازگیری را با دقت خواند.
کارکاسون؛ ساختن شهر و مسیر در هر نوبت
در کارکاسون، هر بازیکن یک قطعهٔ زمین به قطعات قبلی اضافه میکند و با جادهها، شهرها و زمینهای مختلف نقشهای مشترک میسازد. گاهی میتوانید به ساختوساز خودتان امتیاز بدهید و گاهی با قرار دادن یک قطعه، مسیر رقیب را محدود کنید.
این بازی برای خانوادههایی جذاب است که از دیدن شکل گرفتن صفحه در طول بازی لذت میبرند. تعداد نفرات و زمان بازی به نسخه و افزونهها بستگی دارد؛ برای شروع، بازی پایه انتخاب منطقیتری از خرید چند افزونه است.
بلیتسواری؛ مسیرسازی با قوانین قابل فهم
در بلیتسواری، بازیکنان با جمع کردن کارتهای رنگی، مسیرهای ریلی میان شهرها را کامل میکنند. هدفها روی نقشه مشخصاند، اما بازیکن باید بین ساختن مسیر مورد نیاز خود و جلوگیری از بسته شدن مسیرهای مهم تصمیم بگیرد.
بلیتسواری معمولاً برای خانوادههایی مناسب است که یک بازی رقابتی، اما نه بیش از حد پیچیده میخواهند. برای کودکان بزرگتر و نوجوانان انتخاب خوبی است؛ با این حال نسخهٔ مورد نظر را از نظر نقشه، زبان و تعداد بازیکنان بررسی کنید.
برای کودکان کمسنتر چه انتخابی منطقیتر است؟
در جمعی که کودک پیشدبستانی یا دبستانی حضور دارد، دشواری قوانین تنها معیار نیست. مدت انتظار تا رسیدن نوبت، اندازهٔ قطعات، امکان استفاده بدون خواندن و میزان وابستگی نتیجه به شانس، روی تجربهٔ کودک اثر میگذارد.
دابل معمولاً شروع سادهتری دارد. دیکسیت برای کودکانی مناسبتر است که میتوانند دربارهٔ تصویرها توضیح بدهند، و بازیهایی مانند آزول یا بلیتسواری بهتر است زمانی روی میز بیایند که کودک بتواند چند مرحلهٔ متوالی را دنبال کند.
برای جلوگیری از دلزدگی، نخستین دور را آموزشی و کوتاه برگزار کنید. لازم نیست همهٔ قوانین فرعی را از همان ابتدا اجرا کنید؛ اما بعد از سادهسازی، قانونهای جدید را برای همه یکسان اعمال کنید تا رقابت منصفانه بماند.
چند نکته برای اینکه دورهمی با بازی به بنبست نرسد
- بازی را پیش از رسیدن مهمانها باز کنید و قطعات و کارتها را بررسی کنید.
- توضیح قوانین را با یک نمونهٔ واقعی از نوبت اول انجام دهید، نه با خواندن کامل دفترچه.
- اگر اختلاف سنی زیاد است، تیمها را ترکیبی ببندید تا کودک فقط تماشاگر بازی نباشد.
- برای دورهمی طولانی، یک بازی کوتاه را در ابتدا و یک بازی برنامهریزیمحور را بعد از آن اجرا کنید.
- نسخهٔ فارسی یا نسخهای با نمادهای روشن را در اولویت قرار دهید؛ وابستگی زیاد به متن میتواند سرعت بازی را کم کند.
جمعبندی: بهترین بازیهای فکری خانوادگی برای دورهمی برای همه یکسان نیستند. برای شروع سریع دابل، برای گفتوگو و تخیل دیکسیت، برای جمع تیمی کدنیمز و برای رقابت آرام و برنامهریزی آزول، کارکاسون یا بلیتسواری را انتخاب کنید؛ سپس سن کوچکترین بازیکن و ظرفیت واقعی دورهمی را با مشخصات همان نسخه تطبیق دهید.
