برای یک دورهمی خانوادگی لازم نیست وسیلهٔ گرانقیمت یا فضای بزرگی داشته باشید. بازیهای خانوادگی برای کودکان و بزرگسالان زمانی جذابتر میشوند که قوانینشان ساده باشد، همه فرصت بازی داشته باشند و بتوان آنها را با اختلاف سن اعضای خانواده هماهنگ کرد.
در فهرست زیر، بازیهایی را میبینید که در خانه، مهمانی یا سفر قابل اجرا هستند؛ بعضی رقابتیاند و بعضی بر همکاری و خلاقیت تکیه دارند. برای هرکدام، روش اجرا و راه سادهتر یا دشوارترکردن بازی را هم آوردهایم تا کودکان و بزرگسالان کنار هم سرگرم شوند.
بازیهای خانوادگی برای کودکان و بزرگسالان؛ انتخابهای ساده و کمهزینه
۱. پانتومیم با موضوعهای خانوادگی
نام فیلم، شغل، حیوان، وسیلهٔ خانه یا فعالیت روزمره را روی کاغذ بنویسید و کاغذها را تا بزنید. هر نفر یا هر گروه یکی از آنها را برمیدارد و بدون صحبتکردن اجرا میکند؛ بقیه باید در زمان مشخص پاسخ را حدس بزنند.
برای کودکان، موضوعهای قابل لمس مثل مسواکزدن، گربه یا دوچرخه مناسبتر است. بهتر است برای کودکان کمسن زمان حدسزدن را بیشتر کنید و بهجای کمکردن امتیاز، از پاسخهای خلاقانه استقبال کنید.
۲. داستانسازی زنجیرهای
یک نفر داستان را با یک جمله آغاز میکند؛ مثلاً «صبح جمعه، یک چمدان عجیب جلوی در خانه پیدا شد». هر نفر فقط یک یا دو جمله به داستان اضافه میکند و نفر بعدی باید ادامهٔ ماجرا را بسازد.
این بازی برندهٔ مشخصی ندارد و برای جمعهایی مناسب است که اختلاف سنی زیادی دارند. اگر میخواهید بازی هیجان رقابتی داشته باشد، در پایان همه به خلاقانهترین پایان یا بامزهترین شخصیت رأی بدهند.
۳. بیستسؤالی؛ نسخهٔ مناسب کودکان
یک نفر در ذهنش نام یک حیوان، شیء، شخصیت یا مکان را انتخاب میکند. دیگران فقط با سؤالهایی که پاسخشان «بله» یا «خیر» است، تلاش میکنند آن را پیدا کنند.
برای شروع، موضوع را از قبل مشخص کنید تا بازی برای کودکان دشوار نشود. در نسخهٔ سادهتر، بهجای بیست سؤال، سه سرنخ رایگان بدهید؛ در نسخهٔ بزرگسالان میتوانید موضوعهای انتزاعیتر یا واژههای کمتر آشنا را انتخاب کنید.
۴. گنجیابی در خانه
چند سرنخ کوتاه آماده کنید و هر سرنخ را در محل سرنخ بعدی بگذارید. مسیر میتواند به یک خوراکی کوچک، برچسب رنگی یا یادداشت پایانی برسد. برای کودکان، سرنخها را به شکل تصویر یا جملههای کوتاه بنویسید.
گنجیابی زمانی بهتر پیش میرود که محل پنهانکردن سرنخها از قبل بررسی شود. سراغ کابینتهای خطرناک، وسایل برقی، پلهها یا مکانهایی که کودک نباید به آنها دست بزند نروید و جایزه را طوری انتخاب کنید که برای همهٔ اعضای گروه قابل قبول باشد.
۵. اسمفامیل با ستونهای خلاقانه
نسخهٔ معمول اسمفامیل را میتوان برای سنین مختلف تغییر داد. در کنار نام، نام خانوادگی، شهر و غذا، ستونهایی مانند «چیزی که در سفر لازم داریم»، «حیوانی که کودک میشناسد»، «کار خندهدار» یا «چیزی در آشپزخانه» اضافه کنید.
برای کودکان نوشتن پاسخ کامل ممکن است دشوار باشد؛ آنها میتوانند پاسخ را نقاشی کنند یا جوابشان را به یک بزرگسال بگویند تا نوشته شود. امتیازدهی را هم ساده نگه دارید و پاسخ درست و مرتبط را مهمتر از پاسخ نادر و دشوار بدانید.
۶. حدسزدن تصویر با چند خط
یک نفر کلمهای را انتخاب میکند و بدون نوشتن حروف، آن را روی کاغذ میکشد. دیگران در زمان کوتاه حدس میزنند تصویر چیست. موضوعها را بهتر است از قبل محدود کنید؛ مثلاً خوراکیها، وسایل مدرسه، حیوانات یا وسایل خانه.
کیفیت نقاشی در این بازی مهم نیست و همین موضوع آن را برای گروههای چندنسلی مناسب میکند. برای کودکان کوچکتر، بهجای زمانسنجی سخت، اجازه دهید دو یا سه حدس اولیه از طرف نقاشیکننده با اشاره یا توضیح کوتاه راهنمایی شود.
۷. چالش ساختن با وسایل خانه
به هر گروه تعدادی لیوان کاغذی، کاغذ، نی، چوب بستنی یا لگو بدهید و یک مأموریت مشخص تعیین کنید؛ مثلاً ساخت بلندترین برج یا پلی که بتواند یک اسباببازی سبک را نگه دارد. زمان را بین پنج تا ده دقیقه تنظیم کنید.
این بازی را بهتر است همکاریمحور برگزار کنید، نه فقط بر اساس ارتفاع سازه. میتوانید برای استحکام، ظاهر، نامگذاری سازه و توضیح ایده هم امتیاز بدهید تا کودکان و بزرگسالان با تواناییهای متفاوت نقش داشته باشند.
چطور بازی را برای سنهای مختلف منصفانهتر کنیم؟
یک قانون ثابت برای همهٔ خانوادهها وجود ندارد؛ مهم این است که بازی به نفع فردی که سریعتر مینویسد، اطلاعات بیشتری دارد یا بلندتر صحبت میکند تمام نشود. چند تغییر کوچک معمولاً تعادل را بهتر میکند:
- کودکان را با بزرگسالان همگروه کنید، نه اینکه همیشه مقابل آنها قرار دهید.
- در بازیهای سرعتی، برای کودکان زمان بیشتری در نظر بگیرید.
- در بازیهای نوشتاری، پاسخ گفتاری یا نقاشی را هم قبول کنید.
- در هر دور موضوع را عوض کنید تا یک مهارت، نتیجهٔ کل بازی را تعیین نکند.
- اگر کسی تمایل ندارد اجرا کند یا وسط بازی خسته شده است، نقش داور، زمانسنج یا انتخابکنندهٔ موضوع را به او بدهید.
برای شروع دورهمی کدام بازی را انتخاب کنیم؟
اگر جمع هنوز گرم نشده است، داستانسازی زنجیرهای یا بیستسؤالی انتخاب خوبی است؛ چون فشار رقابت کمی دارد و همه میتوانند با یک پاسخ کوتاه وارد بازی شوند. برای جمع پرانرژی، پانتومیم و گنجیابی تحرک بیشتری ایجاد میکنند.
در مهمانیهای شلوغ، بازیهای گروهی مثل پانتومیم یا چالش ساختن بهتر از بازیهای تکنفره عمل میکنند. اگر زمان کمی دارید، یک بازی را در چند دور پنجدقیقهای اجرا کنید و اجازه دهید اعضای خانواده موضوع دور بعد را خودشان انتخاب کنند.
جمعبندی
بازیهای خانوادگی برای کودکان و بزرگسالان لازم نیست پیچیده یا پرهزینه باشند. پانتومیم، داستانسازی، بیستسؤالی، گنجیابی و بازیهای ساختنی با چند تغییر ساده برای سنهای مختلف قابل اجرا هستند؛ کافی است قوانین روشن، زمان بازی کوتاه و فرصت مشارکت برای همه باشد.
