نگهداری و ایمنی غذای کودک فقط به سالمبودن مواد اولیه مربوط نیست؛ زمانی که غذا بیرون از یخچال میماند، نحوه خنککردن، ظرفی که در آن نگهداری میشود و حتی قاشقی که با دهان کودک تماس داشته، هم اهمیت دارد. غذای آلوده ممکن است بدون تغییر محسوس در بو، رنگ یا مزه، باعث بیماری شود.
قاعده ساده این است: غذای پخته را سریع خنک کنید، در ظرف تمیز و دربسته بگذارید، تاریخ آن را ثبت کنید و غذایی را که بیش از زمان ایمن مانده یا با قاشق کودک تماس داشته، دوباره سرو نکنید. این نکات برای پورههای خانگی، سوپ، حریره، برنج و غذاهای آماده کودک کاربرد دارد.
نگهداری و ایمنی غذای کودک در یخچال
دمای یخچال باید حداکثر ۴ درجه سانتیگراد باشد. غذا را پس از پخت در ظرفهای کمعمق و کوچک تقسیم کنید تا گرما سریعتر خارج شود؛ قرار دادن یک قابلمه بزرگ و داغ در یخچال، هم خنکشدن غذا را طولانی میکند و هم میتواند دمای مواد غذایی اطراف را بالا ببرد.
غذای پخته را حداکثر تا دو ساعت پس از آمادهشدن در یخچال بگذارید. در هوای گرم، یعنی دمای بالاتر از ۳۲ درجه سانتیگراد، این زمان به یک ساعت کاهش پیدا میکند. غذایی که بیشتر از این مدت روی کابینت، میز یا داخل کیف غذا مانده است، حتی اگر دوباره گرم شود، گزینه مطمئنی برای کودک نیست.
برای مصرف خانگی، پوره سبزیجات و میوه و غذاهای ترکیبی ساده را بهتر است طی یک تا دو روز مصرف کنید. غذاهای حاوی گوشت، مرغ، ماهی یا تخممرغ را با احتیاط بیشتری نگه دارید و اگر امکان مصرف آنها در روز بعد وجود ندارد، در بخش فریزر قرار دهید.
ظرف مناسب و برچسبگذاری
- از ظرفهای تمیز، سالم، دربسته و مناسب تماس با غذا استفاده کنید.
- غذا را در چند وعده کوچک تقسیم کنید تا هر بار فقط مقدار مورد نیاز گرم شود.
- تاریخ و نوع غذا را روی ظرف بنویسید؛ برای غذاهای فریزری، تاریخ انجماد هم ثبت شود.
- غذا را در قسمت داخلی یخچال بگذارید، نه روی درِ یخچال که دمای آن بیشتر تغییر میکند.
فریزکردن غذای کودک؛ چه نکاتی جلوی افت کیفیت و آلودگی را میگیرد؟
فریزر باید دمای حدود منفی ۱۸ درجه سانتیگراد یا پایینتر داشته باشد. پورهها و غذاهای نرم را میتوان در قالبهای کوچک یا ظرفهای تکوعدهای فریز کرد؛ پس از یخزدن، قطعهها را در کیسه یا ظرف دربسته منتقل کنید تا هم فضای کمتری بگیرند و هم در معرض سوختگی فریزری قرار نگیرند.
انجماد رشد بسیاری از میکروبها را متوقف میکند، اما غذا را استریل نمیکند. بنابراین غذایی را که پیش از فریزشدن مدت زیادی بیرون از یخچال مانده، با فریزکردن ایمن نکنید. از نظر کیفیت، مصرف غذاهای خانگی فریزری طی یک تا سه ماه مناسبتر است؛ هرچه زمان بیشتر شود، احتمال تغییر بافت و طعم افزایش پیدا میکند.
یخزدایی روی کابینت یا کنار اجاق، روش مناسبی نیست. غذا را از شب قبل در یخچال بگذارید یا در آب سرد یخزدایی کنید و آب را مرتب عوض کنید. اگر از مایکروویو استفاده میکنید، غذا را پس از یخزدایی بلافاصله هم بزنید، گرم کنید و به کودک بدهید؛ غذای یخزداییشده را دوباره فریز نکنید.
گرمکردن غذای کودک بدون ایجاد نقاط داغ
مایکروویو میتواند بخشی از غذا را بسیار داغ و بخش دیگری را سرد نگه دارد. غذا را در ظرف مناسب گرم کنید، در میانه کار هم بزنید و پیش از دادن به کودک چند نقطه از آن را بررسی کنید. دمای غذا باید یکنواخت و ملایم باشد، نه فقط سطح آن.
غذا را بیش از مقدار مصرف گرم نکنید. گرمکردن مکرر کیفیت غذا را پایین میآورد و هر بار خارجکردن و برگرداندن غذا به یخچال، فرصت بیشتری برای آلودگی ایجاد میکند. پس از گرمشدن، غذا را در زمان کوتاه مصرف کنید و باقیمانده ظرف کودک را نگه ندارید.
جلوگیری از آلودگی متقاطع در آشپزخانه
آلودگی متقاطع زمانی رخ میدهد که میکروبهای مواد خام به غذای آماده منتقل میشوند. تخته، چاقو و ظرفی که برای مرغ، گوشت، ماهی یا تخممرغ خام استفاده شده، نباید بدون شستوشوی کامل برای غذای پخته کودک به کار برود.
- پیش از آمادهسازی غذا و پس از تماس با مواد خام، دستها را با آب و صابون بشویید.
- سطح کار، تخته و ابزار را پس از آمادهسازی مواد خام تمیز کنید.
- غذای پخته را در طبقهای بالاتر از مواد خام یخچال قرار دهید تا احتمال چکهکردن و آلودگی کمتر شود.
- قاشق کودک را داخل ظرف اصلی غذا نزنید؛ ابتدا مقدار لازم را جدا کنید.
برنج و غذاهای نشاستهای پخته نیز نباید برای ساعتهای طولانی در دمای اتاق بمانند. این غذاها را سریع خنک کنید، در یخچال بگذارید و ترجیحاً ظرف یک روز مصرف کنید.
غذای آماده کودک و بستهبندیهای مشکوک
برای شیشه یا بسته غذای آماده، دستور نگهداری روی برچسب را در اولویت قرار دهید. قوطی یا شیشهای را که بادکرده، نشتیدار، ترکخورده، زنگزده یا دارای فرورفتگی عمیق است مصرف نکنید؛ تغییر صدا هنگام بازکردن یا بوی غیرعادی هم هشدار محسوب میشود.
پس از بازشدن بسته، مقدار مورد نیاز را در ظرف کودک بریزید و باقیمانده را طبق زمان درجشده روی برچسب در یخچال نگه دارید. اگر قاشق کودک با کل محتویات تماس داشته است، باقیمانده را به ظرف اصلی برنگردانید و برای وعده بعد استفاده نکنید.
چند هشدار غذایی برای کودکان خردسال
برای کودک زیر ۱۲ ماه عسل، حتی در مقدار کم، مناسب نیست؛ این توصیه به خطر بوتولیسم نوزاد مربوط میشود. شیر و آبمیوه غیرپاستوریزه نیز به دلیل احتمال آلودگی برای کودکان انتخاب ایمنی نیستند. این مطلب جایگزین توصیه پزشک نیست؛ اگر کودک بیماری زمینهای، ضعف سیستم ایمنی یا علائم مسمومیت غذایی دارد، پیگیری پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
جمعبندی نکات نگهداری و ایمنی غذای کودک
نگهداری و ایمنی غذای کودک با چهار تصمیم روزمره کنترل میشود: غذا را بیشتر از دو ساعت بیرون نگذارید، آن را در ظرف کمعمق و یخچال خنک کنید، وعدهها را جداگانه گرم کنید و باقیمانده غذایی را که با قاشق کودک تماس داشته دور بریزید. در صورت شک درباره زمان ماندن یا سلامت غذا، ریسککردن برای کودک ارزش ندارد.
