ویتامین دی برای کودکان برای جذب کلسیم، استحکام استخوانها و رشد طبیعی اهمیت دارد. نیاز روزانه نوزادان از بدو تولد تا ۱۲ ماهگی ۴۰۰ واحد بینالمللی (۱۰ میکروگرم) و نیاز کودکان و نوجوانان یک تا ۱۸ سال ۶۰۰ واحد بینالمللی (۱۵ میکروگرم) است.
شیر مادر بهتنهایی ویتامین دی کافی برای نوزاد فراهم نمیکند؛ به همین دلیل، نوزادان شیرخوار معمولاً به مکمل نیاز دارند. برای کودک بزرگتر، ترکیبی از غذاهای مناسب، محصولات غنیشده و در صورت لزوم مکمل میتواند نیاز بدن را تأمین کند؛ اما درمان کمبود تشخیصدادهشده با مقدار پیشگیرانه فرق دارد.
میزان نیاز روزانه به ویتامین دی برای کودکان
مقدارهای زیر، نیاز روزانه معمول برای افراد سالم هستند، نه دوز درمانی کمبود:
- از بدو تولد تا ۱۲ ماهگی: ۴۰۰ واحد بینالمللی، معادل ۱۰ میکروگرم
- یک تا ۱۸ سالگی: ۶۰۰ واحد بینالمللی، معادل ۱۵ میکروگرم
هر یک میکروگرم ویتامین دی برابر با ۴۰ واحد بینالمللی است. هنگام خرید قطره، مقدار ویتامین دی در هر قطره یا هر میلیلیتر را از روی برچسب بخوانید؛ چون غلظت فرآوردههای مختلف یکسان نیست و «تعداد قطره» بهتنهایی معیار قابل اعتمادی برای مقایسه نیست.
نوزادان چه زمانی به مکمل ویتامین دی نیاز دارند؟
نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، معمولاً باید از روزهای نخست زندگی روزانه ۴۰۰ واحد بینالمللی ویتامین دی دریافت کنند؛ زمان شروع را پزشک یا مرکز بهداشت بر اساس وضعیت نوزاد تعیین میکند. این نیاز حتی در نوزادانی که بخشی از تغذیهشان با شیر مادر است نیز ممکن است وجود داشته باشد.
شیر خشک معمولاً با ویتامین دی غنی میشود. اگر نوزاد مقدار زیادی شیر خشک غنیشده در روز میخورد، ممکن است مکمل جداگانه لازم نباشد؛ اما برای مصرف کمتر از حدود یک لیتر در روز، بررسی نیاز به مکمل اهمیت دارد. نوع شیر، مقدار دقیق مصرف و وضعیت رشد نوزاد باید در این تصمیم در نظر گرفته شود.
بهترین منابع غذایی ویتامین دی برای کودک
تعداد غذاهای طبیعیِ سرشار از ویتامین دی زیاد نیست، بنابراین در بسیاری از کودکان، محصولات غنیشده نقش مهمی دارند. منابع قابل استفاده شامل این موارد است:
- ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین و قزلآلا
- زرده تخممرغ؛ مقدار آن به تغذیه مرغ و اندازه تخممرغ بستگی دارد
- شیر، ماست یا نوشیدنیهای گیاهی غنیشده با ویتامین دی، در صورت وجود این گزینه روی برچسب
- برخی غلات صبحانه یا مواد غذایی غنیشده، مشروط به بررسی جدول ارزش غذایی
ماهی را متناسب با سن کودک، کاملاً پخته و بدون استخوان سرو کنید. شیر معمولی، ماست و تخممرغ بهتنهایی معمولاً نیاز روزانه کودک را کامل نمیکنند؛ بنابراین نمیتوان مصرف آنها را جایگزین قطعی مکمل در نوزادان دانست.
آیا نور خورشید برای تأمین ویتامین دی کافی است؟
پوست با دریافت پرتو فرابنفش نوع B میتواند ویتامین دی بسازد، اما مقدار تولید برای همه کودکان یکسان نیست. فصل، ساعت تابش، پوشش بدن، رنگ پوست، آلودگی هوا و استفاده از ضدآفتاب بر این فرایند اثر میگذارند.
به همین دلیل، مدت مشخص و یکسانی برای آفتابگرفتن همه کودکان وجود ندارد. قرار دادن نوزاد در معرض آفتاب مستقیم یا طولانی برای تأمین ویتامین دی توصیه ایمنی محسوب نمیشود و آفتابسوختگی در کودکی خطر آسیبهای پوستی را افزایش میدهد. برای نوزادان و کودکان، درباره مکمل و محافظت در برابر آفتاب از پزشک راهنمایی بگیرید.
چه کودکانی بیشتر در معرض کمبود هستند؟
کمبود ممکن است در کودکانی بیشتر دیده شود که دریافت غذایی محدودی دارند یا به دلیل شرایط زندگی و پزشکی، تماس پوستی مناسبی با نور خورشید ندارند. این وضعیت بهخصوص در موارد زیر نیازمند توجه بیشتر است:
- نوزادان شیرخوار، بهویژه اگر مکمل دریافت نکنند
- کودکان دارای رژیم غذایی بسیار محدود یا حساسیتهای غذایی متعدد
- کودکان با بیماریهای گوارشی یا اختلال جذب چربی
- کودکان مبتلا به بیماریهای کبدی یا کلیوی یا مصرفکننده برخی داروها
- کودکانی که بیشتر اوقات بدنشان پوشیده است یا مدت زیادی در فضای بسته میمانند
در این شرایط، پزشک ممکن است بر اساس شرح حال، معاینه و در صورت نیاز آزمایش خون تصمیم بگیرد. آزمایش ویتامین دی برای همه کودکان سالم بهطور روتین ضروری نیست و انجام آن باید دلیل پزشکی داشته باشد.
مصرف ایمن مکمل ویتامین دی در کودکان
مکملهای ویتامین دی در دوزهای مختلف عرضه میشوند. اشتباه در تشخیص غلظت قطره یا استفاده همزمان از چند فرآورده، مثل قطره کودک بهعلاوه مولتیویتامین، میتواند مقدار دریافتی را بیش از نیاز کند.
حد بالای قابلتحمل روزانه، که با نیاز معمول تفاوت دارد، برای نوزادان صفر تا شش ماه ۱۰۰۰ واحد، هفت تا ۱۲ ماه ۱۵۰۰ واحد، یک تا سه سال ۲۵۰۰ واحد، چهار تا هشت سال ۳۰۰۰ واحد و ۹ تا ۱۸ سال ۴۰۰۰ واحد بینالمللی است. این اعداد مجوز مصرف خودسرانه نیستند؛ پزشک ممکن است برای درمان کمبود، برنامهای متفاوت و معمولاً موقت تجویز کند.
تهوع، استفراغ، یبوست، تشنگی یا ادرار زیاد و بیحالی میتواند در مصرف بیش از حد و طولانیمدت دیده شود، اما نبود علامت هم مصرف نادرست را بیخطر نمیکند. مکمل را دور از دسترس کودک نگه دارید و دوز تجویزشده را بدون مشورت افزایش ندهید.
جمعبندی: ویتامین دی برای کودکان از ۴۰۰ واحد در روز در سال اول زندگی به ۶۰۰ واحد از یکسالگی تا ۱۸ سالگی میرسد. برای نوزاد شیرخوار، مکمل ۴۰۰ واحدی معمولاً ضروری است؛ در کودکان بزرگتر نیز برچسب غذاها، مقدار شیر خشک یا لبنیات غنیشده و شرایط پزشکی باید در تصمیمگیری دخیل باشد. دوزهای بالاتر فقط با تشخیص و پیگیری پزشک استفاده شوند.
