در برنامه غذایی نوزاد هفت ماهه، شیر مادر یا شیرخشک هنوز منبع اصلی انرژی و مواد مغذی است؛ غذای کمکی قرار نیست جای شیر را بگیرد. برای بیشتر نوزادان، دو تا سه وعده کوچک در روز کافی است و مقدار غذا باید با اشتها و توانایی کودک در خوردن هماهنگ باشد.
غذاها را نرم، لهشده یا ریز و قابل جویدن آماده کنید و هر بار فقط مقدار کمی در اختیار کودک بگذارید. این برنامه نمونه است و اگر نوزاد نارس است، وزنگیری مناسبی ندارد، بیماری زمینهای یا سابقه حساسیت دارد، تنظیم وعدهها باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه کودک انجام شود.
برنامه غذایی نوزاد هفت ماهه در یک روز معمولی
ساعتهای زیر فقط برای نشان دادن ترتیب وعدههاست؛ لازم نیست برنامه خواب و شیر خوردن نوزاد دقیقاً مطابق آن باشد. شیر مادر یا شیرخشک را بر اساس نیاز همیشگی کودک ادامه دهید.
- پس از بیدار شدن: شیر مادر یا شیرخشک.
- صبحانه: چند قاشق فرنی تهیهشده با شیر مادر یا شیرخشک، یا حریره جو دوسر بدون شکر. میتوان کمی موز یا گلابی کاملاً نرم و لهشده نیز اضافه کرد.
- میانوعده در صورت نیاز: شیر مادر یا شیرخشک؛ در کنار آن، چند جرعه آب با فنجان هنگام یا بعد از غذا.
- ناهار: پوره گوشت مرغ یا گوشت قرمز کاملاً پخته همراه با سبزیجاتی مانند کدو، هویج یا سیبزمینی. ترکیب عدس یا لوبیای کاملاً پخته و صافشده با سبزیجات نیز گزینه مناسبی است.
- عصر یا شام: ماست ساده پاستوریزه و پرچرب بدون شکر، تخممرغ کاملاً پخته و لهشده، یا پوره سبزیجات و غلات.
- پیش از خواب: شیر مادر یا شیرخشک طبق روال کودک.
در هر وعده میتوان از چند قاشق شروع کرد و با توجه به گرسنگی و سیری نوزاد مقدار را افزایش داد. اگر کودک دهانش را میبندد، سرش را برمیگرداند یا غذا را کنار میزند، وعده را بدون اصرار تمام کنید.
چه غذاهایی در هفتماهگی ارزش بیشتری دارند؟
غذاهای کمکی بهتر است فقط به میوه و فرنی محدود نشوند. نوزاد در این مرحله به دریافت آهن، پروتئین، چربیهای مفید و تنوع طعم و بافت نیاز دارد.
منابع آهن و پروتئین
گوشت قرمز کمچرب، مرغ، ماهی کمجیوه، تخممرغ کاملاً پخته و حبوبات لهشده از گزینههای مفید هستند. گوشت را میتوان به شکل ریشریش بسیار نرم یا همراه با سوپ و سبزیجات پوره کرد؛ افزودن نمک، عصارههای آماده و ادویه تند لازم نیست.
غلات، سبزیجات و میوهها
جو دوسر، برنج و گندم پخته، کدو، سیبزمینی، هویج، بروکلی، آووکادو، موز، گلابی و سیب پخته را میتوان در بافت مناسب ارائه کرد. تنوع تدریجی، کودک را با طعمهای مختلف آشنا میکند؛ اما لازم نیست همه مواد غذایی در یک وعده مخلوط شوند.
لبنیات مناسب
مقدار کمی ماست ساده پاستوریزه و بدون شکر قابل استفاده است. شیر گاو تا پیش از ۱۲ ماهگی نباید جای شیر مادر یا شیرخشک را بهعنوان نوشیدنی اصلی بگیرد؛ استفاده محدود از آن در پخت غذا با نوشیدن شیر گاو تفاوت دارد.
مقدار و بافت غذا برای نوزاد هفتماهه
در آغاز هر وعده، یک تا دو قاشق چایخوری کافی است و میتوان بهتدریج مقدار را به چند قاشق غذاخوری رساند. اشتهای نوزاد از روزی به روز دیگر تغییر میکند؛ بنابراین یک عدد ثابت برای همه کودکان وجود ندارد.
غذا باید از پوره کاملاً صاف به سمت لهشده و کمی دانهدار حرکت کند، به شرطی که کودک کنترل سر و نشستن مناسبی داشته باشد و بتواند غذا را در دهان جابهجا کند. همیشه کودک را در وضعیت نشسته و در کنار فرد بزرگسال غذا بدهید و هنگام خوردن، او را تنها نگذارید.
غذاهای جدید و احتمال حساسیت را چگونه معرفی کنیم؟
هر غذای تازه را در مقدار کم و زمانی معرفی کنید که کودک بیمار یا بسیار خسته نیست. بهتر است برای شناسایی واکنش احتمالی، چند غذای کاملاً جدید را همزمان وارد نکنید؛ پس از تحمل مناسب، میتوان آن ماده را در وعدههای بعدی تکرار کرد.
تخممرغ، لبنیات، گندم و مغزها از خوراکیهایی هستند که ممکن است حساسیت ایجاد کنند. مغزها هرگز نباید به شکل کامل داده شوند؛ کره مغزها باید کاملاً نرم و رقیقشده باشد. در صورت خسخس، دشواری تنفس، تورم صورت یا بیحالی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
خوراکیهای نامناسب یا خطرناک در این سن
- عسل تا پایان ۱۲ ماهگی، حتی در مقدار کم.
- آبمیوه، نوشابه، چای، دمنوش و خوراکیهای حاوی شکر یا نمک افزوده.
- شیر گاو بهعنوان نوشیدنی اصلی و شیرهای گیاهی بهجای شیر مادر یا شیرخشک.
- مغز کامل، پاپکورن، انگور درسته، تکههای سفت سیب یا هویج، سوسیس و تکههای بزرگ گوشت.
- غذاهای سرخشده، بسیار چرب، تند یا حاوی عصاره و چاشنیهای آماده.
انگور را به قطعات کوچک و طولی تقسیم کنید و سبزیجات سفت را بپزید تا نرم شوند. شکل و اندازه غذا به اندازه خود ماده غذایی اهمیت دارد و میتواند خطر خفگی را کم یا زیاد کند.
جمعبندی برنامه غذایی نوزاد هفت ماهه
برنامه غذایی نوزاد هفت ماهه باید بر پایه ادامه شیر مادر یا شیرخشک، دو تا سه وعده غذای نرم و متنوع، منابع آهن و معرفی تدریجی مواد غذایی تازه تنظیم شود. کودک را به خوردن مجبور نکنید، نمک و شکر را کنار بگذارید و همه وعدهها را در حالت نشسته و با نظارت کامل ارائه دهید.
