تغذیه کودک هنگام سرماخوردگی قرار نیست با غذاهای خاص یا وادار کردن کودک به خوردن، بیماری را یکشبه برطرف کند. هدف اصلی این است که کودک مایعات کافی دریافت کند، شیر مادر یا شیرخشک او ادامه پیدا کند و غذاهای ساده و قابلتحمل را به اندازهای بخورد که انرژیاش حفظ شود.
کمشدن اشتها برای چند روز شایع است؛ اما بیمیلی به نوشیدن، استفراغ مکرر یا نشانههای کمآبی را نباید به سرماخوردگی نسبت داد و نادیده گرفت. نیاز غذایی نوزاد، کودک نوپا و کودک بزرگتر یکسان نیست، بنابراین نوع خوراکی و مقدار آن باید با سن و تحمل کودک هماهنگ باشد.
تغذیه کودک هنگام سرماخوردگی بر مایعات و تحمل کودک استوار است
در زمان بیماری، انرژی بدن صرف پاسخ ایمنی و مقابله با علائم میشود و گرفتگی بینی، گلودرد یا تب ممکن است خوردن را دشوار کند. بهجای تمرکز بر یک وعده کامل، مجموع مایعات و خوراکیهایی را که کودک در طول روز میتواند تحمل کند در نظر بگیرید.
- به کودک هر بار مقدار کمی مایع بدهید، اما دفعات پیشنهاد کردن را بیشتر کنید.
- غذا را نرم، ولرم و کمادویه آماده کنید تا بلع آن آسانتر باشد.
- اگر کودک یک خوراکی را نمیپذیرد، چند ساعت بعد گزینه دیگری را امتحان کنید و اصرار نکنید.
- در صورت تب یا تعریق، توجه بیشتری به نوشیدن و تعداد دفعات ادرار داشته باشید.
نوزاد شیرخوار در دوران سرماخوردگی چه بخورد؟
برای نوزاد شیرخوار، شیر مادر یا شیرخشک همچنان غذای اصلی است. شیر مادر را میتوان با دفعات بیشتر و مقدار کمتر ارائه کرد، بهویژه اگر گرفتگی بینی مکیدن را سخت کرده باشد. شیرخشک باید طبق دستور معمول تهیه شود و رقیقکردن آن برای جبران مایعات میتواند خطرناک باشد.
به نوزاد کوچک، بدون نظر پزشک آب، دمنوش، عسل یا آبمیوه ندهید. عسل برای کودکان زیر یک سال ممنوع است، چون خطر بوتولیسم نوزادی دارد. اگر نوزاد به دلیل گرفتگی بینی نمیتواند خوب شیر بخورد، تنفسش دشوار است یا پوشک خیس او کمتر از معمول شده، با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
برای کودک بزرگتر چه خوراکیهایی مناسبترند؟
غذاهای نرم و آشنا معمولاً بهتر از خوراکیهای جدید یا سنگین پذیرفته میشوند. انتخاب نهایی به سن، ذائقه و علائم کودک بستگی دارد؛ هدف، تأمین تدریجی مایعات و انرژی است، نه اجرای یک رژیم سخت.
- سوپ رقیق و کمنمک با برنج، سیبزمینی، هویج و مقدار مناسبی مرغ یا حبوباتِ خوبپز
- فرنی یا حریره متناسب با سن کودک و بدون شکر اضافه
- ماست ساده، شیر و پنیر در صورت تحمل کودک
- موز لهشده، سیب پخته یا پوره میوه
- تخممرغ کاملاً پخته و غذاهای خانگی نرم، اگر کودک پیش از بیماری آنها را مصرف میکرده است
خوراکیهای خنک و نرم، مانند ماست یا پوره، ممکن است برای گلودرد قابلتحملتر باشند. از طرف دیگر، بعضی کودکان با غذای ولرم یا سوپ احساس بهتری دارند؛ لازم نیست یک دمای مشخص را به همه کودکان توصیه کرد.
آب، شیر و محلول جبران آب و املاح؛ کدامیک لازم است؟
برای کودک بزرگتر، آب و شیر معمولاً پایه نوشیدنیها هستند. سوپ رقیق نیز میتواند هم مایع و هم مقداری انرژی و نمک فراهم کند، اما جایگزین کامل آب یا محلول خوراکی جبران آب و املاح در همه شرایط نیست.
اگر سرماخوردگی با استفراغ یا اسهال همراه شده باشد، محلول خوراکی جبران آب و املاح ممکن است برای پیشگیری از کمآبی لازم شود؛ مقدار و شیوه مصرف آن را از پزشک یا داروساز بپرسید. آبمیوه، نوشابه و چای شیرین به دلیل قند بالا انتخاب خوبی نیستند و نوشیدنیهای کافئیندار برای کودک مناسب نیستند.
کودک سرماخورده چه چیزهایی را نباید بخورد یا بنوشد؟
هیچ خوراکی بهتنهایی سرماخوردگی را درمان نمیکند. آبلیمو، عسل، زنجبیل یا دمنوشها ممکن است در برخی خانوادهها استفاده شوند، اما مقدار و ایمنی آنها به سن کودک بستگی دارد و نباید جای شیر، آب یا درمان تجویزشده را بگیرند.
- عسل را به کودک زیر یک سال ندهید.
- غذاهای بسیار تند، شور، چرب یا سرخشده را در صورت تحریک گلو یا تهوع کنار بگذارید.
- مکملهای ویتامین، شربتهای گیاهی و دوزهای بالای ویتامینها را بدون توصیه متخصص شروع نکنید.
- کودک را برای خوردن حجم زیاد غذا، حتی غذای سالم، تحت فشار نگذارید.
لبنیات نیز برای همه کودکان ممنوع نیست. اگر کودک آنها را بهخوبی تحمل میکند، حذفشان لازم نیست؛ اما در صورت استفراغ، اسهال یا بیتحملی موقت، غذاهای سادهتر و مایعات را در اولویت قرار دهید.
نشانههایی که فقط با تغییر تغذیه برطرف نمیشوند
تغذیه مناسب از عوارض بیماری کم میکند، اما جای ارزیابی پزشکی را نمیگیرد. کاهش واضح ادرار، گریه بدون اشک، خشکی دهان، گودرفتگی چشمها، بیحالی غیرمعمول، ناتوانی در نوشیدن یا نگهداشتن مایعات و تنفس دشوار از علائم هشدار هستند.
در نوزاد زیر سه ماه، تب ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر نیازمند تماس فوری با پزشک است. تب طولانی یا بدترشدن حال عمومی در هر سنی نیز باید بررسی شود؛ این توصیهها جایگزین معاینه و نظر پزشک نیستند.
جمعبندی تغذیه کودک هنگام سرماخوردگی
در تغذیه کودک هنگام سرماخوردگی، نوشیدن کافی، ادامه شیر مادر یا شیرخشک، وعدههای کوچک و غذاهای نرم از خوراکیهای معجزهآسا مهمترند. اشتهای کودک را با اجبار بیشتر نمیکنید؛ مایعات را با فاصلههای کوتاه پیشنهاد دهید و غذای آشنا را متناسب با تحمل او آماده کنید. اگر کودک نمینوشد، ادرارش کم شده یا بیحال و دچار تنگی نفس است، بهجای تغییر منوی غذایی، پیگیری پزشکی را در اولویت بگذارید.
