تعداد وعدههای غذایی کودک در روز به سن، مرحله رشد و میزان شیر دریافتی بستگی دارد و برای همه کودکان یک عدد ثابت نیست. کودک زیر شش ماه معمولاً غذای جامد نمیخورد؛ پس از شروع غذای کمکی، تعداد وعدهها بهتدریج از یک وعده کوچک به چند وعده در روز میرسد.
برای کودک نوپا، الگوی قابلاعتماد معمولاً سه وعده اصلی و یک تا دو میانوعده کوچک است. این برنامه باید انعطافپذیر باشد؛ اشتهای کودک ممکن است از یک روز تا روز دیگر تغییر کند و اجبار برای تمامکردن بشقاب معمولاً کمکی به تنظیم اشتها نمیکند.
تعداد وعدههای غذایی کودک در روز بر اساس سن
منظور از «وعده» در شیرخواران، وعده غذای کمکی است و شیر مادر یا شیرخشک همچنان بخش مهمی از تغذیه آنان محسوب میشود. الگوی تقریبی زیر برای کودکان سالم است و میتواند با شرایط هر کودک تغییر کند:
- زیر ۶ ماه: معمولاً غذای جامد یا وعده غذای کمکی لازم نیست و تغذیه با شیر مادر یا شیرخشک انجام میشود.
- ۶ تا ۸ ماه: از یک تا دو وعده کوچک غذای کمکی شروع میشود و بهتدریج میتواند به دو تا سه وعده برسد.
- ۹ تا ۱۱ ماه: معمولاً سه تا چهار وعده غذای کمکی در روز مناسب است و در صورت نیاز، یک میانوعده کوچک نیز اضافه میشود.
- ۱۲ تا ۲۳ ماه: سه تا چهار وعده اصلی، همراه با یک یا دو میانوعده کوچک، الگوی رایجی است.
- ۲ سال به بالا: بیشتر کودکان با سه وعده اصلی و یک تا دو میانوعده منظم بهتر غذا میخورند.
این اعداد هدف تقریبی هستند، نه برنامهای که کودک باید هر روز دقیقاً طبق آن غذا بخورد. مقدار هر وعده باید با ظرفیت معده، فعالیت، رشد و اشتهای کودک هماهنگ شود.
بعد از شروع غذای کمکی، وعدهها چگونه اضافه میشوند؟
شروع غذای کمکی بهتر است با مقدار کم و یک زمان مشخص در روز انجام شود؛ برای مثال چند قاشق غذای نرم، زمانی که کودک خسته یا بسیار گرسنه نیست. اگر کودک غذا را تحمل کرد و نشانهای از حساسیت یا ناراحتی گوارشی دیده نشد، میتوان بهتدریج زمان و مقدار وعده را افزایش داد.
در ماههای نخست، شیر مادر یا شیرخشک همچنان منبع اصلی انرژی کودک است. بنابراین افزایش تعداد وعدههای غذای کمکی نباید به قطع خودسرانه شیر یا کاهش شدید آن منجر شود. غذای کمکی قرار است در کنار شیر، مواد مغذی و تجربه خوردن را به برنامه کودک اضافه کند.
نشانههایی که میگویند کودک آماده خوردن است
آمادگی کودک فقط با رسیدن به یک سن مشخص تعیین نمیشود. توانایی نشستن با کمک، کنترل مناسب سر و گردن، علاقه نشاندادن به غذا و کاهش بیرونراندن غذا با زبان از نشانههای مهم آمادگی هستند. در صورت تولد زودرس یا وجود مشکل بلع و رشد، زمان شروع باید با پزشک بررسی شود.
برنامه مناسب برای کودک نوپا و پیشدبستانی
برای کودک بالای یک سال، فاصله منظم میان وعدهها از تعداد زیاد خوراکیهای پراکنده مهمتر است. میتوان وعدههای اصلی را در زمانهای تقریباً ثابت و میانوعده را با فاصله کافی از ناهار و شام ارائه کرد تا کودک فرصت گرسنهشدن طبیعی داشته باشد.
- صبحانه، ناهار و شام را بهعنوان وعدههای اصلی در نظر بگیرید.
- میانوعده را کوچک و مغذی انتخاب کنید؛ مانند میوه نرم، ماست ساده، نان و پنیر یا خوراکی متناسب با سن کودک.
- آب را در طول روز در دسترس کودک بگذارید و نوشیدنیهای شیرین را به عادت روزانه تبدیل نکنید.
- حجم غذا را کم شروع کنید و در صورت تمایل کودک، مقدار بیشتری پیشنهاد دهید.
اگر کودک نزدیک زمان غذا مقدار زیادی شیر، آبمیوه یا خوراکی ریز مصرف کند، ممکن است هنگام وعده اصلی گرسنه نباشد. میانوعده باید بخشی از برنامه باشد، نه خوراکیای که بدون زمانبندی در تمام روز ادامه پیدا کند.
از کجا بفهمیم تعداد وعدهها برای کودک کافی است؟
کافیبودن برنامه فقط با شمردن قاشقها یا مقایسه با غذای کودک دیگر مشخص نمیشود. روند رشد، سطح انرژی، دفع ادرار و تنوع غذایی مصرفشده تصویر کاملتری از وضعیت کودک میدهد. اشتهای کودک نیز ممکن است هنگام بیماری، دنداندرآوردن یا کاهش موقت فعالیت کمتر شود.
کودک را وادار نکنید بشقاب را کامل کند. والدین زمان و نوع غذای مناسب را تعیین میکنند و کودک تا حد زیادی مقدار خوردن را تنظیم میکند؛ این روش به او کمک میکند نشانههای گرسنگی و سیری خود را بهتر بشناسد.
اگر کاهش وزن، بیحالی، خفگی یا سرفه هنگام غذاخوردن، استفراغ مکرر، یبوست شدید، بیاشتهایی طولانی یا نگرانی درباره رشد وجود دارد، برنامه غذایی را با پزشک یا متخصص تغذیه کودک بررسی کنید. این توصیهها جایگزین ارزیابی پزشکی فردی نیستند.
جمعبندی تعداد وعدههای غذایی کودک در روز
تعداد وعدههای غذایی کودک در روز از یک یا دو وعده غذای کمکی در آغاز شروع میشود و در سال دوم زندگی معمولاً به سه تا چهار وعده اصلی، همراه با یک یا دو میانوعده میرسد. برای کودک بالای دو سال، سه وعده اصلی و میانوعدههای کوچک الگوی مناسبی است؛ اما اشتها، رشد و نیازهای هر کودک باید در تنظیم مقدار و زمان غذا در نظر گرفته شود.
