میزان نمک مناسب در غذای کودک برای نوزاد و کودک بزرگتر یکسان نیست. تا پایان یکسالگی، به غذای کمکی نمک اضافه نکنید؛ شیر مادر یا شیرخشک استاندارد سدیم مورد نیاز نوزاد را تأمین میکند. پس از یکسالگی هم مقدار نمک باید در کل روز، از جمله نمک پنهان در نان، پنیر، دوغ و غذاهای آماده، کنترل شود.
محدودکردن نمک فقط به معنی کنارگذاشتن نمکدان نیست. ذائقه کودک از سالهای اول شکل میگیرد و عادتدادن او به طعمهای شور میتواند انتخاب غذاهای پرنمک را در سالهای بعد آسانتر کند. این توصیهها عمومیاند و برای کودک مبتلا به بیماری کلیه، قلب یا شرایط پزشکی خاص، نظر پزشک کودک اولویت دارد.
میزان نمک مناسب در غذای کودک بر اساس سن
مقادیر زیر، سقف تقریبی نمک روزانه از همه غذاها و نوشیدنیهاست، نه مقدار نمکی که میتوان به یک وعده اضافه کرد:
- تولد تا ۱۲ ماهگی: کمتر از یک گرم نمک در روز؛ غذای کمکی را بدون نمک آماده کنید.
- ۱ تا ۳ سالگی: حداکثر دو گرم نمک در روز.
- ۴ تا ۶ سالگی: حداکثر سه گرم نمک در روز.
- ۷ تا ۱۰ سالگی: حداکثر پنج گرم نمک در روز.
- ۱۱ سالگی به بعد: حداکثر شش گرم نمک در روز.
این اعداد برای مجموع نمک دریافتی هستند و قرار نیست سهمیهای برای افزودن به غذای کودک محسوب شوند. یک گرم نمک تقریباً برابر با ۴۰۰ میلیگرم سدیم است؛ بنابراین روی برچسب بعضی محصولات ممکن است مقدار سدیم نوشته شده باشد، نه نمک.
چرا در سال اول نباید به غذای کودک نمک زد؟
غذاهای اولیه کودک باید فرصت آشنایی با طعم طبیعی مواد غذایی را فراهم کنند. در این سن، نیاز نوزاد به سدیم کم است و شیر مادر یا شیرخشک استاندارد بخش اصلی تغذیه او را تشکیل میدهد؛ افزودن نمک به پوره، سوپ یا کته نیاز تغذیهای تازهای ایجاد نمیکند.
نمک سفره تنها منبع قابل توجه نیست. نان، پنیر، دوغ، عصارههای آماده، کنسروها، سوسیس و کالباس، چیپس، پفک و برخی سسها میتوانند بدون آنکه شور به نظر برسند، سدیم زیادی وارد رژیم کودک کنند.
چطور غذای کمنمک برای کودک آماده کنیم؟
- سهم کودک را جدا کنید: اگر برای همه اعضای خانواده غذا میپزید، سهم کودک را پیش از افزودن نمک، عصاره، سوپ آماده یا سس بردارید.
- از چاشنیهای طبیعی کمک بگیرید: سبزیهای معطر، سیر، پیاز، آبلیمو و ادویههای ملایم میتوانند غذا را خوشطعم کنند؛ برای کودک کمسن، تندی و ادویه آزاردهنده را کنار بگذارید.
- برچسب را بخوانید: مقدار سدیم را در پنیر، نان بستهبندی، غذاهای آماده و تنقلات مقایسه کنید. فهرست مواد تشکیلدهنده نیز ممکن است واژههایی مانند عصاره گوشت، پودر سوپ یا سس سویا را نشان دهد.
- خوراکیهای شور را به عادت روزانه تبدیل نکنید: خیارشور، زیتون شور، تنقلات شور و فستفود بهتر است جای ثابتی در برنامه کودک نداشته باشند، حتی اگر مقدار کمی از آنها مصرف شود.
نمک غذاهای رایج کودک را چطور مدیریت کنیم؟
پنیر: نوع کمنمک انتخاب کنید و مقدار مصرف را در نظر بگیرید؛ حذف نمک از یک وعده، شوری پنیر مصرفشده در همان روز را جبران نمیکند.
دوغ: دوغهای شور انتخاب مناسبی برای مصرف روزمره کودک نیستند. ماست ساده یا دوغ کمنمک و رقیقشده، در صورتی که کودک از نظر سنی و پزشکی امکان مصرف لبنیات را داشته باشد، انتخاب بهتری است.
سوپ و غذای آماده: عصارههای مکعبی، پودر سوپ و برخی کنسروها معمولاً نمک زیادی دارند. برای سوپ کودک از مواد تازه استفاده کنید و نمک را به آن اضافه نکنید.
غذای رستورانی: مقدار نمک غذاهای بیرون معمولاً قابل اندازهگیری نیست. برای کودک، غذای سادهتر و بدون سس سفارش دهید و تنقلات شور را کنار آن قرار ندهید.
آیا «یک قاشق کوچک» نمک برای کودک مجاز است؟
این روش اندازهگیری قابل اتکا نیست، چون نمک کل روز فقط از نمک افزودهشده نمیآید. برای مقایسه، یک قاشق چایخوری سرصاف نمک حدود پنج گرم است؛ یعنی میتواند نزدیک به سقف روزانه یک کودک ۱۱ ساله باشد و برای کودک خردسال بسیار بیشتر از نیاز او محسوب شود.
بهتر است غذا را در زمان پخت بینمک یا بسیار کمنمک آماده کنید و اگر لازم بود، بزرگسالان بعد از جداکردن سهم کودک غذای خود را مزهدار کنند. این کار هم کنترل مقدار نمک را سادهتر میکند و هم کودک را به طعم شور وابسته نمیکند.
جمعبندی میزان نمک مناسب در غذای کودک
در سال اول، غذای کمکی کودک را بدون نمک آماده کنید و پس از یکسالگی نیز سقف روزانه را برای مجموع نمک همه غذاها در نظر بگیرید: دو گرم برای ۱ تا ۳ سال، سه گرم برای ۴ تا ۶ سال و پنج گرم برای ۷ تا ۱۰ سال. کاهش پنیر شور، دوغ، تنقلات و غذاهای آماده معمولاً اثر بیشتری از کمکردن نمک تنها در یک وعده دارد.
