دعای روز دوشنبه از دعاهای روزهای هفته در مفاتیحالجنان است که با ستایش یگانگی خداوند آغاز میشود و در ادامه، برای نیکویی آغاز روز، رستگاری میانه آن و موفقیت در پایان روز درخواست میکند. بخش پایانی دعا نیز به استغفار از عهدهای شکسته و توجه به حقوق دیگران اختصاص دارد.
این دعا در بخش ادعیه روزهای هفته، از آثار منسوب به امام سجاد علیهالسلام، نقل شده است. برای قرائت آن زمان ویژهای جز روز دوشنبه یا تعداد تکرار واجبی تعیین نشده و ارزش اصلیاش در توجه به معنا، توبه و اصلاح رفتار است.
متن دعای روز دوشنبه
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يُشْهِدْ أَحَداً حِينَ فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ، وَلاَ اتَّخَذَ مُعِيناً حِينَ بَرَأَ النَّسَمَاتِ، لَمْ يُشَارَكْ فِي الإِلَهِيَّةِ، وَلَمْ يُظَاهَرْ فِي الْوَحْدَانِيَّةِ، كَلَّتِ الأَلْسُنُ عَنْ غَايَةِ صِفَتِهِ، وَالْعُقُولُ عَنْ كُنْهِ مَعْرِفَتِهِ، وَتَوَاضَعَتِ الْجَبَابِرَةُ لِهَيْبَتِهِ، وَعَنَتِ الْوُجُوهُ لِخَشْيَتِهِ، وَانْقَادَ كُلُّ عَظِيمٍ لِعَظَمَتِهِ، فَلَكَ الْحَمْدُ مُتَوَاتِراً مُتَوَالِياً، وَصَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ أَبَداً سَرْمَداً.
اَللَّهُمَّ اجْعَلْ أَوَّلَ يَوْمِي هَذَا صَلاَحاً، وَأَوْسَطَهُ فَلاَحاً، وَآخِرَهُ نَجَاحاً، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ يَوْمٍ أَوَّلُهُ فَزَعٌ، وَأَوْسَطُهُ جَزَعٌ، وَآخِرُهُ وَجَعٌ.
اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَغْفِرُكَ لِكُلِّ نَذْرٍ نَذَرْتُهُ، وَكُلِّ وَعْدٍ وَعَدْتُهُ، وَكُلِّ عَهْدٍ عَاهَدْتُهُ، ثُمَّ لَمْ أَفِ بِهِ، وَأَسْأَلُكَ فِي مَظَالِمِ عِبَادِكَ عِنْدِي، فَأَيُّمَا عَبْدٍ مِنْ عَبِيدِكَ أَوْ أَمَةٍ مِنْ إِمَائِكَ كَانَتْ لَهُ قِبَلِي مَظْلِمَةٌ ظَلَمْتُهَا إِيَّاهُ فِي نَفْسِهِ أَوْ فِي عِرْضِهِ أَوْ فِي مَالِهِ أَوْ فِي أَهْلِهِ وَوَلَدِهِ، أَوْ غِيبَةٍ اغْتَبْتُهُ بِهَا، أَوْ تَحَامُلٍ مِنِّي عَلَيْهِ بِهَوًى أَوْ مَيْلٍ أَوْ أَنَفَةٍ أَوْ حَمِيَّةٍ أَوْ رِيَاءٍ أَوْ عَصَبِيَّةٍ، غَائِباً كَانَ أَوْ شَاهِداً، وَحَيّاً كَانَ أَوْ مَيِّتاً، فَقَصُرَتْ يَدِي وَضَاقَ وُسْعِي عَنْ رَدِّهَا إِلَيْهِ وَالتَّحَلُّلِ مِنْهُ، فَأَسْأَلُكَ يَا مَنْ يَمْلِكُ الْحَاجَاتِ وَهِيَ مُسْتَجِيبَةٌ لِمَشِيئَتِهِ وَمُسْرِعَةٌ إِلَى إِرَادَتِهِ، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تُرْضِيَهُ عَنِّي بِمَا شِئْتَ، وَتَهَبَ لِي مِنْ عِنْدِكَ رَحْمَةً، إِنَّهُ لاَ تَنْقُصُكَ الْمَغْفِرَةُ، وَلاَ تَضُرُّكَ الْمَوْهِبَةُ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
ترجمه دعای روز دوشنبه به فارسی
ستایش مخصوص خدایی است که هنگام آفرینش آسمانها و زمین، کسی را شاهد نگرفت و هنگام آفریدن جانها، یاوری برای خود برنگزید. در الوهیت، شریکی ندارد و در یگانگی، پشتیبانی برای او نیست. زبانها از بیان نهایت وصف او و خردها از شناخت حقیقت ذاتش ناتواناند.
گردنکشان در برابر هیبت او فروتن شدهاند، چهرهها از ترس او به خاک افتادهاند و هر بزرگی در برابر عظمت او فرمانبردار است. پس ستایش پیوسته و پیاپی برای توست و درود خدا بر محمد و خاندانش؛ درودی همیشگی و بیپایان.
خدایا، آغاز این روزم را شایسته، میانهاش را همراه با رستگاری و پایانش را کامیابی قرار بده. از روزی به تو پناه میبرم که آغازش ترس، میانهاش بیتابی و پایانش درد و رنج باشد.
خدایا، از تو برای هر نذری که کردهام، هر وعدهای که دادهام و هر پیمانی که بستهام و به آن وفا نکردهام، آمرزش میخواهم. درباره حقوق بندگانت که بر عهده من است نیز از تو یاری میطلبم؛ اگر حقی از بنده یا کنیزی از بندگانت بر گردن من باشد، خواه در جان، آبرو، مال، خانواده یا فرزند او، یا به سبب غیبتی که دربارهاش کردهام، یا رفتاری ناعادلانه که از روی هوس، تمایل، خودبینی، تعصب، ریا یا جانبداری با او داشتهام، چه آن شخص حاضر بوده باشد یا غایب و چه زنده باشد یا درگذشته باشد، در حالی که توان جبران آن حق یا حلالیت خواستن از او را ندارم.
ای خدایی که حاجتها را در اختیار داری و آنها مطابق خواست تو پاسخ میگیرند و به ارادهات شتاباناند، از تو میخواهم بر محمد و خاندان محمد درود فرستی، به هر شیوهای که میخواهی آن بنده را از من خشنود کنی و از نزد خود رحمتی به من ببخشی. آمرزش چیزی از تو کم نمیکند و بخشش نیز به تو زیانی نمیرساند؛ ای مهربانترین مهربانان.
فضیلت قرائت دعای روز دوشنبه
مضمون این دعا، فضیلت آن را از چند مسیر روشن میکند. نخست، با یادآوری توحید و ناتوانی انسان از درک کامل حقیقت الهی، زمینه فروتنی و توجه قلبی را فراهم میسازد. سپس دعاکننده برای سه مرحله روز خود، یعنی آغاز، میانه و پایان، خیر و کامیابی میخواهد.
نکته برجستهتر در پایان دعاست: استغفار تنها به خطاهای فردی محدود نمیشود و حقالناس، غیبت، بدرفتاری، تعصب و وعدههای انجامنشده را هم دربرمیگیرد. بنابراین خواندن آن میتواند فرصتی برای مرور مسئولیتهای اخلاقی باشد؛ البته اگر حقی از فردی بر عهده انسان است، دعا جای جبران عملی، بازگرداندن مال یا طلب حلالیت را نمیگیرد.
برای این دعا در متن رایج مفاتیحالجنان، پاداش عددی یا نتیجهای قطعی مانند برآورده شدن حتمی یک خواسته ذکر نشده است. بهتر است فضیلت آن را در عبادت، طلب بخشش و اصلاح رابطه با خدا و مردم جستوجو کنیم، نه در نسبت دادن آثار تضمینشده و بیدلیل.
زمان و شیوه خواندن دعای روز دوشنبه
بهترین زمان عرفی برای خواندن این دعا، روز دوشنبه است؛ از ابتدای روز تا پیش از پایان آن میتوان دعا را خواند. وضو، رو به قبله بودن و نشستن در مکان آرام برای تمرکز بیشتر مناسب است، اما در متن دعا شرطی برای واجب بودن این موارد نیامده است.
- پیش از شروع، چند لحظه برای توجه به معنای دعا مکث کنید.
- متن عربی را شمرده و بدون شتاب بخوانید.
- در بخش مربوط به حقالناس، موردی را که نیازمند جبران است بهصورت عملی پیگیری کنید.
- اگر فرصت خواندن کامل دعا را ندارید، آن را به بخشهای کوتاه تقسیم کنید و ترجمه را نیز بخوانید.
خواندن ترجمه فارسی بهتنهایی جای متن عربی دعا را از نظر قرائت عربی نمیگیرد، اما برای فهم درخواستها و حضور قلب ارزش دارد. در خانواده نیز میتوان این دعا را کوتاه و آرام، بدون اجبار اعضا، در برنامه عبادی روز دوشنبه قرار داد.
جمعبندی
دعای روز دوشنبه دعایی برای آغاز نیکوی روز، درخواست رستگاری و کامیابی و اعتراف به کوتاهی در برابر خدا و مردم است. زمان مناسب آن روز دوشنبه است و مهمترین فضیلت عملیاش، تبدیل استغفار به جبران حقالناس و اصلاح رفتار است.
