دعای شعبانیه از مناجاتهای مشهور ماه شعبان است که در کتاب مفاتیحالجنان شیخ عباس قمی نیز آمده است. محور اصلی این دعا، درخواست قرب الهی، پاک شدن دل، امید به رحمت خدا و رسیدن به مقام بندگی است. عبارتهایی مانند «کمال انقطاع» و «آویختن روح به عزت قدس الهی» باعث شده این دعا جایگاه ویژهای در میان دعاهای شیعی داشته باشد.
در ادامه، متن کامل دعای شعبانیه، ترجمه فارسی و توضیحی درباره زمان خواندن و فضیلتهای نقلشده برای آن آمده است. فضیلتهای این دعا را باید در چارچوب مضامین اخلاقی و معنوی آن فهمید؛ خواندن دعا بهتنهایی جای عمل، توبه و اصلاح رفتار را نمیگیرد.
متن کامل دعای شعبانیه
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَاسْمَعْ دُعَائِي إِذَا دَعَوْتُكَ، وَاسْمَعْ نِدَائِي إِذَا نَادَيْتُكَ، وَأَقْبِلْ عَلَيَّ إِذَا نَاجَيْتُكَ؛ فَقَدْ هَرَبْتُ إِلَيْكَ، وَوَقَفْتُ بَيْنَ يَدَيْكَ، مُسْتَكِينًا لَكَ، مُتَضَرِّعًا إِلَيْكَ، رَاجِيًا لِمَا لَدَيْكَ، وَتَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي، وَتُخْبِرُ حَاجَتِي، وَتَعْرِفُ ضَمِيرِي، وَلَا يَخْفَىٰ عَلَيْكَ أَمْرُ مُنْقَلَبِي وَمَثْوَايَ، وَمَا أُرِيدُ أَنْ أَبْدَأَ بِهِ مِنْ مَنْطِقِي، وَأَتَفَوَّهَ بِهِ مِنْ طَلِبَتِي، وَأَرْجُوهُ لِعَاقِبَتِي، وَقَدْ جَرَتْ مَقَادِيرُكَ عَلَيَّ يَا سَيِّدِي فِيمَا يَكُونُ مِنِّي إِلَىٰ آخِرِ عُمْرِي، مِنْ سَرِيرَتِي وَعَلَانِيَتِي، وَبِيَدِكَ لَا بِيَدِ غَيْرِكَ زِيَادَتِي وَنَقْصِي، وَنَفْعِي وَضَرِّي.
إِلٰهِي إِنْ حَرَمْتَنِي فَمَنْ ذَا الَّذِي يَرْزُقُنِي؟ وَإِنْ خَذَلْتَنِي فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُنِي؟ وَإِنْ أَهْلَكْتَنِي فَمَنْ ذَا الَّذِي يَرْحَمُنِي؟ فَهَا أَنَا ذَا يَا إِلٰهِي مُتَوَسِّلًا إِلَيْكَ بِكَرَمِكَ، وَقَدْ أَوَيْتُ إِلَىٰ جَنَابِكَ، وَأَنْتَ الْغَافِرُ لِلذَّنْبِ، وَالْقَابِلُ لِلتَّوْبِ، وَالْعَافِي عَنِ الزَّلَلِ. وَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّ عَفْوَكَ عَنِ الذَّنْبِ الْعَظِيمِ، وَحِلْمَكَ عَنِ الْجُرْمِ الْكَبِيرِ، وَتَجَاوُزَكَ عَنِ الْخَطَإِ الْجَسِيمِ، مِنْ كَرَمِكَ الَّذِي لَا يَنْفَدُ، وَعَطَائِكَ الَّذِي لَا يَنْقَطِعُ.
وَأَنَّ عَفْوَكَ عَنِّي، وَتَجَاوُزَكَ عَنْ ذَنْبِي، وَصَفْحَكَ عَنْ خَطِيئَتِي، وَسَتْرَكَ عَلَىٰ قَبِيحِ عَمَلِي، وَحِلْمَكَ عَنْ كَثِيرِ جُرْمِي عِنْدَ مَا كَانَ مِنْ خَطَئِي وَعَمْدِي، أَطْمَعَنِي فِي أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَا أَسْتَوْجِبُهُ مِنْكَ، الَّذِي رَزَقْتَنِي مِنْ رَحْمَتِكَ، وَأَرَيْتَنِي مِنْ قُدْرَتِكَ، وَعَرَّفْتَنِي مِنْ إِجَابَتِكَ، فَصِرْتُ أَدْعُوكَ آمِنًا، وَأَسْأَلُكَ مُسْتَأْنِسًا، لَا خَائِفًا وَلَا وَجِلًا، مُدِلًّا عَلَيْكَ فِيمَا قَصَدْتُ فِيهِ إِلَيْكَ؛ فَإِنْ أَبْطَأَ عَنِّي عَتَبْتُ بِجَهْلِي عَلَيْكَ، وَلَعَلَّ الَّذِي أَبْطَأَ عَنِّي هُوَ خَيْرٌ لِي لِعِلْمِكَ بِعَاقِبَةِ الْأُمُورِ.
فَلَمْ أَرَ مَوْلًىٰ كَرِيمًا أَصْبَرَ عَلَىٰ عَبْدٍ لَئِيمٍ مِنْكَ عَلَيَّ، يَا رَبِّ، إِنَّكَ تَدْعُونِي فَأُوَلِّي عَنْكَ، وَتَتَحَبَّبُ إِلَيَّ فَأَتَبَغَّضُ إِلَيْكَ، وَتَتَوَدَّدُ إِلَيَّ فَلَا أَقْبَلُ مِنْكَ، كَأَنَّ لِيَ التَّطَوُّلَ عَلَيْكَ، فَلَمْ يَمْنَعْكَ ذٰلِكَ مِنَ الرَّحْمَةِ لِي، وَالْإِحْسَانِ إِلَيَّ، وَالتَّفَضُّلِ عَلَيَّ بِجُودِكَ وَكَرَمِكَ؛ فَارْحَمْ عَبْدَكَ الْجَاهِلَ، وَجُدْ عَلَيْهِ بِفَضْلِ إِحْسَانِكَ، إِنَّكَ جَوَادٌ كَرِيمٌ.
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا أَرْجُو غَيْرَهُ، وَلَوْ رَجَوْتُ غَيْرَهُ لَأَخْلَفَ رَجَائِي، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَكِلُ إِلَيْهِ أَمْرِي فَيُكْرِمُنِي، وَلَا أَكِلُهُ إِلَىٰ غَيْرِهِ فَيَهِينُنِي، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يَحْلُمُ عَنِّي كَأَنِّي لَا ذَنْبَ لِي، فَرَبِّي أَحْمَدُ شَيْءٍ عِنْدِي، وَأَحَقُّ بِحَمْدِي.
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ قَلْبًا خَاشِعًا، وَرُوحًا مُطْمَئِنَّةً، وَعِلْمًا نَافِعًا، وَيَقِينًا صَادِقًا، وَعَمَلًا صَالِحًا، وَلِسَانًا ذَاكِرًا، وَقَلْبًا شَاكِرًا، وَبَدَنًا عَلَىٰ بَلَائِكَ صَابِرًا، وَأَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا عِنْدَكَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عِنْدِي.
إِلٰهِي هَبْ لِي كَمَالَ الانْقِطَاعِ إِلَيْكَ، وَأَنِرْ أَبْصَارَ قُلُوبِنَا بِضِيَاءِ نَظَرِهَا إِلَيْكَ، حَتَّىٰ تَخْرِقَ أَبْصَارُ الْقُلُوبِ حُجُبَ النُّورِ، فَتَصِلَ إِلَىٰ مَعْدِنِ الْعَظَمَةِ، وَتَصِيرَ أَرْوَاحُنَا مُعَلَّقَةً بِعِزِّ قُدْسِكَ.
إِلٰهِي وَاجْعَلْنِي مِمَّنْ نَادَيْتَهُ فَأَجَابَكَ، وَلَاحَظْتَهُ فَصَعِقَ لِجَلَالِكَ، فَنَاجَيْتَهُ سِرًّا وَعَمِلَ لَكَ جَهْرًا. إِلٰهِي لَمْ أُسَلِّطْ عَلَىٰ حُسْنِ ظَنِّي قُنُوطَ الْإِيَاسِ، وَلَا انْقَطَعَ رَجَائِي مِنْ جَمِيلِ كَرَمِكَ.
إِلٰهِي إِنْ كَانَتِ الْخَطَايَا قَدْ أَسْقَطَتْنِي لَدَيْكَ، فَاصْفَحْ عَنِّي بِحُسْنِ تَوَكُّلِي عَلَيْكَ. إِلٰهِي إِنْ حَطَّتْنِي الذُّنُوبُ مِنْ مَكَارِمِ لُطْفِكَ، فَقَدْ نَبَّهَنِي الْيَقِينُ إِلَىٰ كَرَمِ عَطْفِكَ. إِلٰهِي إِنْ أَنَامَتْنِي الْغَفْلَةُ عَنِ الاسْتِعْدَادِ لِلِقَائِكَ، فَقَدْ نَبَّهَتْنِي الْمَعْرِفَةُ بِكَرَمِ آلَائِكَ. إِلٰهِي إِنْ دَعَانِي إِلَىٰ النَّارِ عَظِيمُ عِقَابِكَ، فَقَدْ أَجَارَنِي مِنْهَا حُسْنُ ثَوَابِكَ.
إِلٰهِي فَأَسْأَلُكَ وَأَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ بِنَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ، وَأَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ بِآلِهِ، وَأَقْدُمُهُمْ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي، فَاجْعَلْنِي بِهِمْ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ.
اللَّهُمَّ وَاجْعَلْنِي مِمَّنْ أَجَبْتَهُ حِينَ نَادَاكَ، وَلَاحَظْتَهُ فَصَعِقَ لِجَلَالِكَ، فَنَاجَيْتَهُ سِرًّا وَعَمِلَ لَكَ جَهْرًا. اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِمَّنْ أَطَلْتَ عُمْرَهُ، وَحَسَّنْتَ عَمَلَهُ، وَأَتْمَمْتَ عَلَيْهِ نِعْمَتَكَ، وَرَضِيتَ عَنْهُ، وَأَحْيَيْتَهُ حَيَاةً طَيِّبَةً، وَأَمَتَّهُ مِيتَةً طَيِّبَةً، وَبَعَثْتَهُ مَبْعَثًا طَيِّبًا، وَجَعَلْتَ لَهُ إِلَيْكَ سَبِيلًا.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَاسْمَعْ دُعَائِي، وَاسْتَجِبْ لِي، وَبَلِّغْنِي مُنَايَ، وَلَا تُخَيِّبْ رَجَائِي، وَاقْبَلْ تَوْبَتِي، وَاكْفُرْ خَطِيئَتِي، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
ترجمه فارسی دعای شعبانیه
خدایا بر محمد و خاندان محمد درود فرست، و هنگامی که تو را میخوانم دعایم را بشنو و وقتی ندایت میکنم صدایم را بشنو و زمانی که با تو مناجات میکنم به من توجه کن. من به سوی تو گریختهام و در پیشگاهت ایستادهام؛ در برابر تو فروتن و به درگاهت زاریکنانم و به آنچه نزد توست امید دارم.
تو آنچه را در جان من است میدانی، از نیازم آگاهی و از درونم باخبری. هیچیک از امور بازگشت و جایگاه من بر تو پوشیده نیست. میدانی از سخنم چه میخواهم آغاز کنم، چه درخواستی بر زبان آورم و برای سرانجام کارم چه امیدی دارم. ای سرور من، آنچه تا پایان عمر از نهان و آشکار من رخ میدهد به تقدیر توست و افزایش و کاهش، سود و زیان من به دست توست، نه دیگری.
خدای من، اگر محرومم کنی چه کسی روزیام دهد؟ اگر خوارم سازی چه کسی یاریام کند؟ و اگر هلاکم کنی چه کسی به من رحم خواهد کرد؟ اینک به کرم تو متوسل شدهام و به پناهگاه تو آمدهام. تویی که گناه را میآمرزی، توبه را میپذیری و از لغزش درمیگذری. میدانم گذشت تو از گناه بزرگ، بردباریات در برابر جرم سنگین و چشمپوشیات از خطای بزرگ، از کرم بیپایان و بخشش پایانناپذیر توست.
آمرزش تو درباره من، گذشتت از گناهم، چشمپوشیات از خطایم، پوشاندن کار زشتم و بردباریات در برابر گناهان بسیارم، با وجود خطاهای عمدی و سهوی، مرا امیدوار کرده است که از تو چیزی بخواهم که شایستگی آن را ندارم. این امید از رحمت، قدرت و اجابتهایی است که به من نشان دادهای. به همین دلیل با آرامش تو را میخوانم و با انس و امید از تو درخواست میکنم، نه با ترس و اضطراب.
پروردگارا، تو مرا میخوانی و من از تو روی میگردانم؛ به من محبت میکنی و من از تو فاصله میگیرم؛ به من مهر میورزی و من آن را نمیپذیرم، گویی من بر تو برتری و منت دارم. با این حال، این رفتار مانع رحمت، نیکی و بخشش تو به من نشده است. پس بر بنده نادانت رحم کن و با فضل و احسانت بر او ببخش؛ زیرا تو بسیار بخشنده و کریمی.
ستایش مخصوص خدایی است که جز او به کسی امید ندارم؛ اگر به دیگری امید میبستم، امیدم را ناامید میکرد. ستایش برای خدایی است که کارم را به او میسپارم و او مرا گرامی میدارد، نه اینکه آن را به دیگری واگذار کنم و او مرا خوار سازد. ستایش برای خدایی است که در برابر من بردباری میکند، چنانکه گویی گناهی ندارم. پس پروردگار من شایستهترین موجود برای ستایش من است.
خدایا از تو دلی فروتن، روحی آرام، دانشی سودمند، یقینی راستین، عملی شایسته، زبانی یادکننده، دلی سپاسگزار و بدنی شکیبا در برابر آزمونهایت میخواهم. از بهترین چیزهایی که نزد توست درخواست میکنم و
