دعای عدیله متنی اعتقادی و دعایی است که در آن، خواننده باورهای اصلی اسلام و تشیع را مرور میکند و از خدا میخواهد ایمانش را تا پایان زندگی حفظ کند. این دعا در مفاتیحالجنان آمده و در میان شیعیان، بهویژه برای خواندن کنار فرد محتضر یا در زمان نگرانی از سستی ایمان، شهرت دارد.
برای دعای عدیله زمان واجب و انحصاری تعیین نشده است. پایان نماز، شب جمعه، هنگام زیارت اهل قبور و زمانی که فرد با آرامش میخواهد اصول اعتقادی خود را مرور کند، از زمانهای رایج خواندن آن به شمار میرود. متن زیر بر پایه نسخه مشهور است و ممکن است در برخی چاپها، از نظر املای عربی یا ترتیب چند عبارت، تفاوتهای جزئی داشته باشد.
متن دعای عدیله
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ، إِلَهًا وَاحِدًا أَحَدًا فَرْدًا صَمَدًا، حَیًّا قَیُّومًا دَائِمًا أَبَدًا، لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَلَا وَلَدًا، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، أَرْسَلَهُ بِالْهُدَى وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ وَلَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ.
وَأَشْهَدُ أَنَّ عَلِیًّا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ وَوَلِیُّ اللَّهِ، وَأَنَّ الْحَسَنَ وَالْحُسَیْنَ وَعَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ وَمُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ وَجَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ وَمُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ وَعَلِیَّ بْنَ مُوسَى وَمُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ وَعَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ وَالْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ وَالْحُجَّةَ الْقَائِمَ، أَئِمَّةُ الْمُؤْمِنِینَ وَحُجَجُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ أَجْمَعِینَ.
أَشْهَدُ أَنَّ الْمَوْتَ حَقٌّ، وَالْقَبْرَ حَقٌّ، وَالنَّشْرَ حَقٌّ، وَالْبَعْثَ حَقٌّ، وَالصِّرَاطَ حَقٌّ، وَالْمِیزَانَ حَقٌّ، وَالْحِسَابَ حَقٌّ، وَالْجَنَّةَ حَقٌّ، وَالنَّارَ حَقٌّ، وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِیَةٌ لَا رَیْبَ فِیهَا، وَأَنَّ اللَّهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ.
وَأَشْهَدُ أَنَّ عَلِیًّا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ وَمُحَمَّدًا وَعَلِیًّا وَالْحَسَنَ وَالْحُسَیْنَ وَعَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ وَمُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ وَجَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ وَمُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ وَعَلِیَّ بْنَ مُوسَى وَمُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ وَعَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ وَالْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ وَالْحُجَّةَ بْنَ الْحَسَنِ أَئِمَّتِی وَسَادَتِی وَشُفَعَائِی، بِهِمْ أَتَوَسَّلُ وَإِلَى اللَّهِ تَعَالَى أَتَقَرَّبُ.
اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ أَنْ تُثَبِّتَنِی عَلَى دِینِکَ، وَتُحْسِنَ لِی الْخَاتِمَةَ، وَتَجْعَلَ آخِرَ کَلَامِی شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَأَنَّ عَلِیًّا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ وَالْأَئِمَّةَ مِنْ وُلْدِهِ حُجَجُکَ عَلَى خَلْقِکَ.
اللَّهُمَّ یَا رَبَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ، یَا عَالِمَ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ، أَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ أَنْ تُثَبِّتَ قَلْبِی عَلَى الْإِیمَانِ، وَلَا تُزِغْ قَلْبِی بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنِی، وَهَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ.
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی ذُنُوبِی، وَاسْتُرْ عُیُوبِی، وَارْحَمْنِی، وَتَقَبَّلْ تَوْبَتِی، وَاخْتِمْ لِی بِالْخَیْرِ، وَاجْعَلْ عَاقِبَتِی إِلَى خَیْرٍ، بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.
ترجمه فارسی دعای عدیله
به نام خداوند بخشنده و مهربان. گواهی میدهم که معبودی جز خدای یگانه نیست؛ خدایی که شریک ندارد، یکتا و بیهمتا و بینیاز است، همیشه زنده و برپا دارنده جهان است و همسر و فرزندی برای خود نگرفته است.
گواهی میدهم که محمد، بنده و فرستاده خداست؛ پیامبری که خدا او را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همه آیینها آشکار کند، هرچند مشرکان نپسندند. همچنین گواهی میدهم علی امیر مؤمنان و ولی خداست و امامان پس از او، از امام حسن و امام حسین تا امام مهدی، پیشوایان مؤمنان و حجتهای خدا بر همه مردماند.
گواهی میدهم مرگ، قبر، برانگیختهشدن، قیامت، صراط، میزان، حساب، بهشت و دوزخ حق است و قیامت بدون تردید فرا میرسد؛ روزی که خداوند همه کسانی را که در قبرها هستند برمیانگیزد.
خدایا، از تو میخواهم مرا بر دینت ثابتقدم نگه داری و پایان زندگیام را نیکو قرار دهی. آخرین سخنم را گواهی به یگانگی تو، رسالت محمد و ولایت علی و امامان از نسل او قرار ده.
ای پروردگار آسمانها و زمین و دانای نهان و آشکار، به حق محمد و خاندان محمد از تو میخواهم قلبم را بر ایمان استوار کنی. پس از آنکه هدایتم کردی، دلم را منحرف مکن و از جانب خود رحمتی به من ببخش؛ زیرا تو بسیار بخشندهای.
خدایا، گناهانم را ببخش، عیبهایم را بپوشان، بر من رحم کن و توبهام را بپذیر. پایان کارم را خیر قرار بده و سرانجامم را به نیکی برسان، به رحمت خودت، ای مهربانترین مهربانان.
دعای عدیله را چه زمانی بخوانیم؟
نام «عدیله» به مضمون پناهبردن از گمراهی و ثابتماندن بر ایمان اشاره دارد. به همین دلیل، خواندن آن در موقعیتهایی که فرد به یاد مرگ، حسابوکتاب و سرنوشت ایمانی خود میافتد، در فرهنگ دینی رواج پیدا کرده است؛ اما برای آن ساعت مشخص یا تعداد معینی که بر همه لازم باشد، دلیل قطعی و عمومی شناختهشدهای وجود ندارد.
- کنار فرد محتضر: در بسیاری از خانوادهها این دعا برای یادآوری آرام و محترمانه باورهای دینی خوانده میشود. اگر بیمار توان تکرار ندارد، خواندن آهسته و بدون اصرار مناسبتر است.
- پس از نماز یا در خلوت شخصی: میتوان آن را برای مرور اصول اعتقادی و دعا برای پایداری ایمان خواند؛ لازم نیست هر بار متن با عجله و بدون توجه قرائت شود.
- شب جمعه و هنگام زیارت اهل قبور: این زمانها میان مردم رایج است، اما نباید این رسم را با یک دستور واجب یا فضیلت قطعی و تضمینشده اشتباه گرفت.
فضیلت خواندن دعا؛ میان باور دینی و ادعای قطعی
مضمون اصلی دعای عدیله، اقرار به توحید، نبوت، امامت، معاد و درخواست ثبات ایمان است. بنابراین اثر معنوی مورد انتظار از آن، توجه قلبی، یادآوری مسئولیت انسان و آرامترشدن در هنگام دعاست؛ نه وعدهای مادی یا نتیجهای که بتوان آن را برای همه افراد قطعی دانست.
این دعا در مفاتیحالجنان شیخ عباس قمی گردآوری شده است، اما گردآوری آن در این کتاب بهتنهایی به معنای حدیثبودن تکتک عبارتها یا قطعیبودن همه فضیلتهای نقلشده نیست. اگر کسی درباره سند دعا یا نسبتدادن پاداشی مشخص به آن پرسش دارد، باید به پژوهشهای معتبر حدیثی و نظر عالم دینی آگاه مراجعه کند.
چطور دعای عدیله را با توجه بیشتری بخوانیم؟
- پیش از شروع، چند لحظه آرام بنشینید و هدف دعا را که طلب ثبات ایمان است، در ذهن مرور کنید.
- در بخش شهادتها، ترجمه فارسی را نیز بخوانید تا الفاظ عربی از معنا جدا نشود.
- اگر دعا برای فرد بیمار یا محتضر خوانده میشود، صدای آرام و کوتاه را انتخاب کنید و او را به تکرار عبارتها مجبور نکنید.
- در پایان، با زبان خودتان برای آرامش، آمرزش و عاقبتبهخیری دعا کنید.
جمعبندی: دعای عدیله متنی برای اقرار به اصول ایمان و درخواست پایداری تا پایان زندگی است. زمان خاص و اجباری برای خواندن آن تعیین نشده؛ بنابراین میتوان آن را در خلوت، پس از نماز، شب جمعه، هنگام زیارت اهل قبور یا کنار فرد محتضر، با توجه به معنا و بدون نسبتدادن وعدههای قطعی خواند.
