دعای عشرات از دعاهای شناختهشدهای است که شیخ عباس قمی آن را در مفاتیحالجنان آورده است. این دعا با ستایش خداوند، اقرار به قدرت و مالکیت او، درخواست پناه و طلب آمرزش ادامه پیدا میکند و به همین دلیل در میان دعاهای مناسب برای خواندن صبح و شام جایگاه ویژهای دارد.
نام دعا در برخی نقلها با توصیه به تکرار آن پیوند خورده است؛ بااینحال، خواندن آن فقط به یک عدد یا ساعت خاص محدود نمیشود. آنچه اهمیت دارد، توجه به معنا، پرهیز از خواندن شتابزده و حفظ تعادل میان دعا، انجام وظایف دینی و مسئولیتهای روزمره است.
متن دعای عشرات
اللَّهُمَّ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالإِكْرَامِ، يَا ذَا الْجُودِ وَالإِنْعَامِ، لا إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، ظَهْرَ اللاَّجِئِينَ، وَجَارَ الْمُسْتَجِيرِينَ، وَأَمَانَ الْخَائِفِينَ، وَغِيَاثَ الْمُسْتَغِيثِينَ، وَمُنْتَهَى رَغْبَةِ الرَّاغِبِينَ، وَعَالِمَ ضَمِيرِ الصَّامِتِينَ، يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ، يَا ذَا الْجَلَالِ وَالإِكْرَامِ.
اللَّهُمَّ أَنْتَ الْمُتَعَالِي فِي عَظَمَتِكَ وَجَلَالِكَ، الْمُتَفَرِّدُ بِبَقَائِكَ، الْمُتَمَلِّكُ بِقُدْرَتِكَ، الْمُتَسَلِّطُ بِجَبَرُوتِكَ، الْمَالِكُ لِمَا خَلَقْتَ، الْعَالِمُ بِمَا صَنَعْتَ، الْمُقَدِّرُ لِكُلِّ شَيْءٍ، دُونَكَ لا إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ.
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الَّذِي دَعَاكَ بِهِ آدَمُ فَغَفَرْتَ لَهُ ذَنْبَهُ، وَدَعَاكَ بِهِ نُوحٌ فَاسْتَجَبْتَ لَهُ، وَدَعَاكَ بِهِ إِبْرَاهِيمُ فَأَنْقَذْتَهُ مِنَ النَّارِ وَجَعَلْتَهَا عَلَيْهِ بَرْدًا وَسَلَامًا، وَدَعَاكَ بِهِ مُوسَى فَنَجَّيْتَهُ وَمَنْ مَعَهُ مِنْ فِرْعَوْنَ وَقَوْمِهِ، وَدَعَاكَ بِهِ عِيسَى فَنَجَّيْتَهُ مِنَ الْيَهُودِ، وَدَعَاكَ بِهِ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ فَغَفَرْتَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ، وَأَتْمَمْتَ عَلَيْهِ نِعْمَتَكَ.
اللَّهُمَّ وَبِاسْمِكَ الَّذِي دَعَاكَ بِهِ أَوْلِيَاؤُكَ وَأَنْبِيَاؤُكَ وَرُسُلُكَ فَاسْتَجَبْتَ لَهُمْ، أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تَغْفِرَ لِي ذُنُوبِي، وَتَسْتُرَ عُيُوبِي، وَتَكْشِفَ كُرْبَتِي، وَتَقْضِيَ حَوَائِجِي، وَتَدْفَعَ عَنِّي شَرَّ مَا أَخَافُ وَأَحْذَرُ.
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الَّذِي إِذَا دُعِيتَ بِهِ أَجَبْتَ، وَإِذَا سُئِلْتَ بِهِ أَعْطَيْتَ، وَإِذَا اسْتُرْحِمْتَ بِهِ رَحِمْتَ، وَإِذَا اسْتُفْرِجْتَ بِهِ فَرَّجْتَ، أَنْ تَجْعَلَ لِي مِنْ أَمْرِي فَرَجًا وَمَخْرَجًا، وَتُيَسِّرَ لِي أَمْرِي، وَتُصْلِحَ لِي شَأْنِي كُلَّهُ، وَلا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ أَبَدًا.
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي كُلَّهَا، دِقَّهَا وَجِلَّهَا، قَدِيمَهَا وَحَدِيثَهَا، سِرَّهَا وَعَلانِيَتَهَا، وَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا سَأَلَكَ مِنْهُ عِبَادُكَ الصَّالِحُونَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا اسْتَعَاذَ بِكَ مِنْهُ عِبَادُكَ الْمُخْلِصُونَ.
اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا، وَفِي سَمْعِي نُورًا، وَفِي بَصَرِي نُورًا، وَعَنْ يَمِينِي نُورًا، وَعَنْ شِمَالِي نُورًا، وَمِنْ فَوْقِي نُورًا، وَمِنْ تَحْتِي نُورًا، وَأَمَامِي نُورًا، وَخَلْفِي نُورًا، وَزِدْنِي نُورًا، وَاجْعَلْ لِي نُورًا أَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَاحْفَظْنِي بِحِفْظِكَ، وَاكْلَأْنِي بِرِعَايَتِكَ، وَاكْفِنِي مَا أَهَمَّنِي، وَاصْرِفْ عَنِّي مَا أَضَرَّنِي، وَارْزُقْنِي حُسْنَ التَّوَكُّلِ عَلَيْكَ، وَصِدْقَ الإِنَابَةِ إِلَيْكَ، وَحُسْنَ الْعَمَلِ لَكَ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
ترجمه دعای عشرات به زبان ساده
دعا با خطاب قرار دادن خداوند بهعنوان صاحب شکوه، بخشش و نعمت آغاز میشود؛ خدایی که پناه بیپناهان، یاور درماندگان و امنیتبخش هراسان است. دعاخوان در ادامه، قدرت، جاودانگی، مالکیت و علم خداوند را یادآوری میکند و همه تواناییها را در برابر او محدود میداند.
در بخش بعد، به دعا و نجات پیامبران اشاره میشود و از خداوند به حق نامهایی که پیامبران با آن او را خواندهاند، طلب آمرزش و گشایش میشود. درخواستهایی مانند پوشاندن عیبها، برطرف شدن اندوه، آسان شدن کارها و دور ماندن از شرّ، محور معنایی این بخش است.
پایان دعا با درخواست نور، حفاظت، کفایت در گرفتاریها، توکل، بازگشت صادقانه به خدا و انجام دادن کار نیک همراه است. بنابراین، پیام اصلی دعای عشرات فقط درخواست رفع مشکل نیست؛ بلکه اصلاح رابطه انسان با خدا و تقویت امید و مسئولیتپذیری را نیز دربرمیگیرد.
دعای عشرات را چه زمانی بخوانیم؟
زمان مشهور برای خواندن دعای عشرات، صبح و شام است. میتوان آن را پس از نماز صبح و پس از نماز مغرب خواند؛ پیش از شروع کارهای روزانه یا در پایان روز نیز انتخاب مناسبی است. این زمانبندی به ایجاد نظم در دعا کمک میکند، اما به معنای واجب بودن ساعت مشخصی برای آن نیست.
- صبح: پس از نماز صبح یا پیش از آغاز فعالیتهای روزانه.
- شام: پس از نماز مغرب یا در زمانی آرام پیش از خواب.
- روز جمعه: در صورت تمایل، میتوان آن را در برنامه دعاهای این روز قرار داد.
اگر خواندن کامل دعا در هر دو نوبت دشوار است، بهتر است یک نوبت ثابت و با توجه انتخاب شود. کیفیت حضور قلب، فهم مضمون و استمرار، از زیاد کردن تعداد خواندن بدون توجه مهمتر است.
فضیلت خواندن دعای عشرات در روایتها
برای دعای عشرات در منابع دعایی و روایتهای نقلشده، فضیلتهایی مانند پناه یافتن از گرفتاریها، دور شدن ترس و شر، آمرزش گناهان و گشایش در کارها بیان شده است. این فضیلتها را باید در چارچوب «امید و وعدههای روایی» فهمید، نه بهعنوان تضمینی که انسان را از همه پیامدهای طبیعی یا مسئولیتهای عملی بینیاز کند.
خواندن دعا زمانی اثر تربیتی بیشتری دارد که با مضمون آن همراه شود: اعتراف به نیازمندی، طلب بخشش، توکل، اصلاح رفتار و کمک به دیگران. دعا جای درمان، مشورت، پرداخت بدهی، حل اختلاف یا اقدام منطقی برای رفع مشکل را نمیگیرد؛ بلکه میتواند در کنار این اقدامات، آرامش و جهت معنوی ایجاد کند.
نکات خواندن و تکرار دعای عشرات
پیش از خواندن، وضو گرفتن مستحب و نشستن در جای آرام میتواند تمرکز را بیشتر کند. لازم نیست همه اعضای خانواده دعا را همزمان و با یک الگوی ثابت بخوانند؛ هرکس میتواند متناسب با فرصت خود، یک نوبت کوتاه اما منظم داشته باشد.
- متن را شمرده بخوانید و در بخشهای مربوط به آمرزش و پناه، لحظهای به معنای آن توجه کنید.
- اگر بخشی از متن را نمیدانید، از روی نسخهای معتبر بخوانید و در نقل عبارتها دقت کنید.
- پس از دعا، حاجت خود را روشن و بدون تکلف از خداوند بخواهید.
- تعداد تکرار را وسیله فشار به خود یا دیگران نکنید؛ استمرار آرام، از اجبار و شتاب نتیجه بهتری دارد.
جمعبندی
دعای عشرات دعایی برای خواندن صبح و شام است که در آن ستایش خدا، یاد پیامبران، طلب آمرزش، درخواست گشایش و پناهجویی از شرّ در کنار هم آمدهاند. میتوانید آن را پس از نماز صبح و مغرب یا هر زمان آرام دیگری بخوانید و فضیلتهای نقلشده درباره آن را با نگاه ایمانی و بدون برداشتهای خرافی یا تضمین قطعی در نظر بگیرید.
