دعای عرفه امام سجاد از دعاهای صحیفه سجادیه برای روز نهم ذیالحجه است؛ روزی که در فرهنگ اسلامی با توبه، دعا، شناخت نعمتهای الهی و بازگشت قلبی به سوی خدا پیوند دارد. این دعا برخلاف دعای عرفه امام حسین علیهالسلام، متنی جداگانه دارد و محور آن بیشتر بر ستایش خدا، اعتراف به کوتاهی انسان، درخواست هدایت و امید به رحمت الهی است.
در ادامه، متن عربیِ رایج این دعا، ترجمه روان و نکاتی درباره زمان و فضیلت خواندن آن آمده است. ممکن است در برخی نسخههای مفاتیحالجنان یا چاپهای صحیفه سجادیه، تفاوتهای جزئی در رسمالخط، ترتیب بندها یا برخی واژهها دیده شود.
متن دعای عرفه امام سجاد علیهالسلام
اللَّهُمَّ هَذَا يَوْمُ عَرَفَةَ، يَوْمٌ شَرَّفْتَهُ وَعَظَّمْتَهُ، وَنَشَرْتَ فِيهِ رَحْمَتَكَ، وَمَنَنْتَ فِيهِ بِعَفْوِكَ، وَأَجْزَلْتَ فِيهِ عَطِيَّتَكَ، وَتَفَضَّلْتَ فِيهِ عَلَى عِبَادِكَ، وَبَسَطْتَ فِيهِ فَضْلَكَ، وَأَجْرَيْتَ فِيهِ مِنَنَكَ، وَأَتْمَمْتَ فِيهِ نِعْمَتَكَ.
اللَّهُمَّ وَأَنَا عَبْدُكَ الَّذِي أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ قَبْلَ خَلْقِكَ إِيَّاهُ، وَبَعْدَ خَلْقِكَ إِيَّاهُ، فَجَعَلْتَهُ مِمَّنْ هَدَيْتَهُ لِدِينِكَ، وَوَفَّقْتَهُ لِحَقِّكَ، وَعَصَمْتَهُ بِحَبْلِكَ، وَأَدْخَلْتَهُ فِي حِزْبِكَ، وَأَرْشَدْتَهُ لِمُوَالَاةِ أَوْلِيَائِكَ وَمُعَادَاةِ أَعْدَائِكَ.
ثُمَّ أَمَرْتَهُ فَلَمْ يَأْتَمِرْ، وَزَجَرْتَهُ فَلَمْ يَنْزَجِرْ، وَنَهَيْتَهُ عَنْ مَعْصِيَتِكَ فَخَالَفَ أَمْرَكَ إِلَى نَهْيِكَ، لَا مُعَانَدَةً لَكَ وَلَا اسْتِكْبَاراً عَلَيْكَ، بَلْ دَعَاهُ هَوَاهُ إِلَى مَا زَجَرْتَهُ عَنْهُ، وَغَلَبَهُ عَدُوُّهُ وَعَدُوُّكَ، فَأَقْدَمَ عَلَيْهِ مُعْتَمِداً عَلَى سَتْرِكَ، وَمُقَارِفاً لِمَعْصِيَتِكَ، غَيْرَ خَائِفٍ مِنْكَ، وَأَنْتَ أَوْلَى بِالسَّتْرِ مِنْهُ.
فَلَمَّا رَأَى أَنَّهُ قَدْ وَقَعَ فِي الْخَطَإِ، وَأَنَّهُ قَدْ تَرَدَّى فِي الْهَلَكَةِ، وَأَنَّهُ قَدْ أَشْرَفَ عَلَى الْعَطَبِ، أَقْبَلَ عَلَيْكَ رَاغِباً، وَفَرَّ إِلَيْكَ رَاهِباً، وَأَنَابَ إِلَيْكَ تَائِباً، فَلَمْ يَمْنَعْكَ ذَلِكَ مِنْ قَبُولِهِ، وَلَمْ تَحْجُبْكَ عَنْهُ مَعْصِيَتُهُ، وَلَمْ تَمْتَنِعْ مِنَ الْعَطْفِ عَلَيْهِ.
فَيَا مَنْ لَا يَرْغَبُ فِي جَزَاءِ الْمُحْسِنِينَ، وَلَا يَسْتَنْكِفُ عَنْ مُكَافَأَةِ الْمُسِيئِينَ، يَا مَنْ لَا يَضِيعُ لَدَيْهِ أَجْرُ الْمُحْسِنِينَ، وَلَا يَبْخَسُ عِنْدَهُ حَقُّ الْمُسِيئِينَ، صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَاغْفِرْ لِي ذَنْبِي، وَاسْتُرْ لِي عَيْبِي، وَتُبْ عَلَيَّ تَوْبَةً نَصُوحاً.
اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي أَخْشَاكَ كَأَنِّي أَرَاكَ، وَأَسْعِدْنِي بِتَقْوَاكَ، وَلَا تُشْقِنِي بِمَعْصِيَتِكَ، وَخِرْ لِي فِي قَضَائِكَ، وَبَارِكْ لِي فِي قَدَرِكَ، حَتَّى لَا أُحِبَّ تَعْجِيلَ مَا أَخَّرْتَ، وَلَا تَأْخِيرَ مَا عَجَّلْتَ.
اللَّهُمَّ اجْعَلْ غِنَايَ فِي نَفْسِي، وَالْيَقِينَ فِي قَلْبِي، وَالْإِخْلَاصَ فِي عَمَلِي، وَالْبَصَرَ فِي عَيْنِي، وَالْبَصِيرَةَ فِي دِينِي، وَمَتِّعْنِي بِجَوَارِحِي، وَاجْعَلْ سَمْعِي وَبَصَرِي الْوَارِثَيْنِ مِنِّي، وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ ظَلَمَنِي، وَأَرِنِي فِيهِ قُدْرَتَكَ وَمَقْدِرَتَكَ.
اللَّهُمَّ اكْفِنِي مَا أَهَمَّنِي مِنْ أَمْرِ دُنْيَايَ وَآخِرَتِي، وَاغْفِرْ لِي مَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، وَأَصْلِحْ لِي دِينِيَ الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي، وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِيَ الَّتِي إِلَيْهَا مَعَادِي.
اللَّهُمَّ اجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ، وَالْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ، وَاخْتِمْ لِي بِالسَّعَادَةِ، وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ، وَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ أَبَداً.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَاقْضِ حَوَائِجِي، وَاسْتَجِبْ دُعَائِي، وَاغْفِرْ ذُنُوبِي، وَارْحَمْ ضَعْفِي، وَأَصْلِحْ شَأْنِي كُلَّهُ، وَاجْمَعْ لِي خَيْرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
ترجمه روان دعای عرفه امام سجاد
خدایا، امروز روز عرفه است؛ روزی که آن را شرافت و عظمت بخشیدی، رحمتت را در آن گستردی، از بخششت بر بندگان دریغ نکردی، عطایت را فراوان ساختی و نعمتت را به کمال رساندی.
من همان بندهای هستم که پیش و پس از آفرینش، از نعمتهای تو بهرهمند بودهام. تو مرا به دینت هدایت کردی، برای شناخت حق یاری دادی، با ریسمان خود پناه بخشیدی و به دوستی دوستانت و دوری از دشمنانت راهنمایی کردی؛ اما بارها فرمانت را نادیده گرفتم و در برابر خواهش نفس و وسوسه دشمن، از راهی که نهی کرده بودی عبور کردم.
با این حال، هنگامی که خطای خود را دیدم و دانستم در معرض آسیب و هلاکت قرار گرفتهام، با ترس و امید به سوی تو بازگشتم. گناه من مانع پذیرش تو نشد و از مهربانیات محرومم نکردی. ای خدایی که پاداش نیکوکاران را کم نمیکنی و حق خطاکاران را نیز تباه نمیسازی، گناهم را بیامرز، عیبم را بپوشان و توبهای خالصانه نصیبم کن.
خدایا، چنان خشیت خود را در دلم قرار بده که گویی تو را میبینم. مرا با تقوا خوشبخت کن و به سبب نافرمانیام گرفتار بدبختی نکن. در تقدیرت برای من خیر قرار بده و به اندازهای از یقین برسان که نه برای جلو افتادن آنچه به تأخیر انداختهای شتاب داشته باشم و نه برای عقب افتادن آنچه پیش انداختهای بیتاب شوم.
خدایا، بینیازی را در جانم، یقین را در قلبم، اخلاص را در عملم و بصیرت را در دینم قرار بده. در زندگی و مرگم خیر مقدر کن، دین و دنیایم را اصلاح فرما، گرفتاریهایم را کفایت کن، گناهان پنهان و آشکارم را ببخش و مرا لحظهای به خودم وامگذار.
زمان خواندن و آداب بهرهبردن از دعا
دعای عرفه امام سجاد برای روز عرفه، نهم ذیالحجه، وارد شده است. خواندن آن در فاصله ظهر تا غروب، در کنار دعاهای دیگر این روز، زمان مناسبی به شمار میآید؛ اما برای خواندن دعا شرطی مانند حضور در عرفات وجود ندارد و کسانی که در خانه هستند نیز میتوانند از این فرصت معنوی استفاده کنند.
- پیش از دعا، چند دقیقه برای آرامکردن ذهن و کنارگذاشتن کارهای روزمره وقت بگذارید.
- متن عربی را همراه با ترجمه بخوانید تا درخواستهای دعا برایتان روشن باشد.
- در فرازهای مربوط به توبه، نعمتها و اصلاح زندگی مکث کنید و آنها را با شرایط واقعی خود بسنجید.
- پس از دعا، یک تصمیم کوچک و عملی برای اصلاح رفتار یا رابطهای مهم انتخاب کنید.
فضیلت خواندن دعای عرفه امام سجاد
فضیلت این دعا را باید در محتوای تربیتی و معنوی آن جستوجو کرد، نه در وعدههای قطعی و بیپشتوانه. دعای عرفه، انسان را از شمردن خواستهها فراتر میبرد و ابتدا او را متوجه نعمتهای فراموششده، خطاهای شخصی و نیاز دائمی به هدایت خدا میکند.
سه مضمون در این دعا برجسته است: شناخت نعمت، اعتراف به کوتاهی و امید به بازگشت. به همین دلیل خواندن آن میتواند فرصتی برای بازنگری در رفتار، سبک زندگی و رابطه انسان با خدا باشد؛ البته اثر معنوی دعا به صداقت، توجه به معنا و تلاش برای تغییر نیز وابسته است.
تفاوت این دعا با دعای عرفه امام حسین
شباهت نامها گاهی باعث میشود این دو متن با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. دعای عرفه امام حسین علیهالسلام با ستایش گسترده نعمتهای الهی و بیان نیازهای وجودی انسان شناخته میشود، اما دعای عرفه امام سجاد علیهالسلام در قالبی مناجاتگونه، بر توبه، لغزش انسان، تقوا، اصلاح دین و دنیا و اعتماد به رحمت خدا تأکید بیشتری دارد.
هر دو دعا برای روز عرفه مناسباند و انتخاب یکی از آنها به زمان، حال روحی و توان خواندن فرد بستگی دارد. اگر فرصت کافی دارید، میتوانید هر دو متن را جداگانه و با توجه به تفاوت مضمونشان بخوانید.
جمعبندی
دعای عرفه امام سجاد نیایشی برای روز عرفه است که از ستایش نعمتهای الهی آغاز میشود و به اعتراف به خطا، طلب آمرزش، تقوا، یقین و اصلاح زندگی میرسد. بهترین شیوه خواندن آن، همراهکردن متن عربی با ترجمه و تبدیل مضمون دعا به یک تصمیم واقعی برای بازگشت و بهترشدن است.
