رعایت نکات ایمنی خانهداری برای جلوگیری از مسمومیت و آسیب فقط به دور نگهداشتن مواد شوینده از کودکان محدود نمیشود. ترکیب اشتباه پاککنندهها، تهویه نامناسب، سیم برق آسیبدیده، روغن داغ و بیاحتیاطی هنگام استفاده از نردبان میتوانند در چند دقیقه حادثهای جدی ایجاد کنند.
ایمنسازی خانه بیشتر از آنکه به خرید وسایل خاص نیاز داشته باشد، به چند عادت ثابت وابسته است: مواد را در بستهبندی اصلی نگه دارید، برچسبها را بخوانید، راه خروج هوا را نبندید و برای کارهای پرخطر عجله نکنید. اگر حادثهای رخ داد، اولویت با دورشدن از منبع خطر و تماس با اورژانس است، نه امتحانکردن روشهای خانگی نامطمئن.
نکات ایمنی خانهداری برای جلوگیری از مسمومیت با مواد شوینده
وایتکس، جوهرنمک، جرمگیر، لولهبازکن و برخی پاککنندههای چندمنظوره ممکن است بخار یا واکنش شیمیایی خطرناک ایجاد کنند. وایتکس را با جوهرنمک، سرکه، جرمگیر یا آمونیاک مخلوط نکنید؛ حتی مقدار کم این ترکیبها میتواند بخار تحریککننده تولید کند.
- مواد شوینده را در بطری نوشابه، آب یا ظرف بدون برچسب نریزید.
- محصولات را در بستهبندی اصلی، دربسته و دور از دسترس کودکان و حیوانات نگه دارید.
- هنگام استفاده از پاککنندهها پنجره یا هواکش را فعال کنید و چند ماده را همزمان به کار نبرید.
- برچسب محصول را درباره مقدار مصرف، دستکش، ماسک و نیاز به آبکشی بررسی کنید.
- مواد شیمیایی را کنار مواد غذایی، داروها و ظروف آشپزخانه قرار ندهید.
اگر دو ماده ناخواسته با هم مخلوط شدند، محل را ترک کنید و تا کاهش بخار به آن نزدیک نشوید. برای تهویه فقط در صورتی پنجره را باز کنید که این کار بدون استنشاق بخار و ورود به محدوده آلوده ممکن باشد؛ برای برطرفکردن بو، ماده دیگری اضافه نکنید.
در صورت تماس یا بلع ماده شوینده
در تماس پوستی یا چشمی، لباس آلوده را خارج کنید و محل را با آب فراوان بشویید. چشم را نمالید. اگر ماده بلعیده شده است، فرد را وادار به استفراغ نکنید و بدون توصیه متخصص، شیر، آبنمک یا مواد خنثیکننده ندهید؛ بستهبندی محصول را برای ارائه اطلاعات دقیق نگه دارید.
تنگی نفس، کاهش سطح هوشیاری، تشنج، سوختگی واضح، استفراغ مکرر یا درد شدید، وضعیت اورژانسی است و باید با اورژانس تماس گرفته شود. این توصیهها جایگزین ارزیابی پزشک یا مرکز مسمومیت نیست.
گاز، مونوکسیدکربن و خطر پنهان وسایل گرمایشی
مونوکسیدکربن گازی بیرنگ و بیبوست و ممکن است از وسایل گازسوز دارای نقص یا دودکش نامناسب وارد فضای خانه شود. سردرد، سرگیجه، تهوع، ضعف و خوابآلودگی در چند نفر از اعضای خانه، بهخصوص همزمان، میتواند زنگ خطر باشد؛ اما نبود این علائم، سالمبودن وسیله را ثابت نمیکند.
- مسیر دودکش و کلاهک آن را مسدود نکنید و خروجی را با پارچه یا وسیله دیگری نپوشانید.
- از اجاق گاز، منقل، زغال یا فر برای گرمکردن خانه استفاده نکنید.
- وسایل گازسوز و دودکشها را طبق برنامه و توسط فرد متخصص بررسی کنید.
- در صورت امکان، هشداردهنده مونوکسیدکربن استاندارد نصب و باتری آن را دورهای بررسی کنید.
اگر احتمال گازگرفتگی وجود دارد، بدون روشنکردن چراغ یا ایجاد جرقه از خانه خارج شوید و در فضای باز با اورژانس و آتشنشانی تماس بگیرید. برای برگشتن و پیدا کردن منبع گاز یا نجات وسایل، جان خود را به خطر نیندازید.
پیشگیری از سوختگی و آتشسوزی در آشپزخانه
دسته قابلمه و ماهیتابه را به سمت داخل اجاق بچرخانید و مایعات داغ را دور از لبه کابینت قرار دهید. کودکان ممکن است در چند ثانیه قابلمه، کتری یا سیم برق کتری برقی را بکشند؛ بنابراین هنگام پختوپز، دستهها و کابلها نباید در مسیر رفتوآمد باشند.
برای آتش گرفتن روغن، روی ظرف در صورت امنبودن درپوش فلزی بگذارید و شعله را خاموش کنید. هرگز روی روغن یا ماهیتابه آتشگرفته آب نریزید و ظرف را جابهجا نکنید؛ آب میتواند آتش را پخش کند. اگر آتش کنترل نشد، از خانه خارج شوید، در را پشت سر بگذارید و با آتشنشانی تماس بگیرید.
دستگیره فر، سینی داغ و سطح اجاق را با دست خیس لمس نکنید. برای جابهجایی ظرف داغ از دستکش سالم و خشک استفاده کنید، چون دستکش خیس گرما را سریعتر به پوست منتقل میکند.
ایمنی برق، وسایل برقی و آب
وسایل برقی را با دست خیس یا در نزدیکی سینک و وان به کار نبرید. سیم فرسوده، دوشاخه داغ، بوی سوختگی، جرقه یا صدای غیرعادی نشانهای برای ادامه استفاده نیست؛ وسیله را از برق بکشید و تعمیر آن را به فرد متخصص بسپارید.
- برای قطعکردن برق، دوشاخه را از بدنه بگیرید، نه از کشیدن سیم.
- چندراهی و پریز را با چند وسیله پرمصرف همزمان تحت فشار نگذارید.
- شارژر و وسایل برقی را زیر بالش، پتو یا روی سطحی که گرما را حبس میکند رها نکنید.
- پیش از تمیزکردن جاروبرقی، خردکن، غذاساز یا پنکه، آن را از برق بکشید.
اگر فردی دچار برقگرفتگی شد، تا زمانی که جریان برق قطع نشده به او دست نزنید. ابتدا برق را از فیوز قطع کنید و سپس با اورژانس تماس بگیرید؛ حتی در صورت بهترشدن حال فرد، ارزیابی پزشکی ممکن است لازم باشد.
جلوگیری از سقوط و آسیب هنگام نظافت
برای رسیدن به کابینت یا پنجره از صندلی، چهارپایه لق یا چیدن چند وسیله روی هم استفاده نکنید. نردبان باید روی سطح صاف قرار بگیرد و هنگام کار، دستکم یک دست یا نقطه اتکای مطمئن داشته باشید؛ برای ارتفاع زیاد از فرد دیگری کمک بگیرید.
آب، روغن و مواد شوینده ریختهشده روی زمین را سریع پاک کنید و هنگام شستوشوی کف، مسیر رفتوآمد را تا خشکشدن سطح محدود کنید. کفش یا دمپایی لغزنده، بهخصوص روی سرامیک خیس، احتمال زمینخوردن را بیشتر میکند.
جمعبندی عملی نکات ایمنی خانهداری
مواد شوینده را ترکیب نکنید، مواد شیمیایی را در ظرف اصلی نگه دارید، وسایل گازسوز و دودکش را جدی بگیرید، روی آتش روغن آب نریزید و هر وسیله برقی آسیبدیده را از مدار خارج کنید. در حادثه، ابتدا خودتان و دیگران را از منبع خطر دور کنید و برای علائم شدید یا نامشخص از اورژانس کمک بگیرید. چند دقیقه پیشگیری، از مسمومیت، سوختگی، برقگرفتگی و آسیبهای قابلاجتناب جلوگیری میکند.
