برای شستن کفش و کتانی در خانه، اول باید جنس کفش را بشناسید. کتانی پارچه‌ای معمولاً با شست‌وشوی دستی و شوینده ملایم تمیز می‌شود، اما چرم، جیر، نبوک و کفش‌های دارای تزئینات چسبی به آب زیاد و سایش شدید حساس‌اند.

آماده‌سازی قبل از شست‌وشو، استفاده از آب ولرم و خشک‌کردن در سایه سه مرحله‌ای هستند که بیشترین نقش را در حفظ رنگ، فرم و چسب کفش دارند. کفش را بدون بررسی جنس و به امید تمیزی بیشتر داخل ماشین لباسشویی نیندازید.

پیش از شستن کفش، جنس و وضعیت آن را بررسی کنید

برچسب داخل کفش یا دستور سازنده را بخوانید و ببینید کفش قابل شست‌وشو هست یا نه. اگر کفش ترک‌خورده، قسمت‌های چسبی آن باز شده یا رویه‌اش از جیر و نبوک است، شست‌وشوی کامل می‌تواند آسیب را بیشتر کند و تمیزکاری سطحی گزینه مناسب‌تری است.

  • کتانی پارچه‌ای و مش: معمولاً با برس نرم، آب ولرم و شوینده رقیق قابل تمیز کردن است.
  • چرم طبیعی یا مصنوعی: نباید در آب غوطه‌ور شود؛ دستمال نم‌دار و پاک‌کننده مخصوص چرم مناسب‌تر است.
  • جیر و نبوک: با برس مخصوص و لکه‌گیری خشک تمیز می‌شود و آب ممکن است روی آن هاله ایجاد کند.
  • کفش‌های دارای پولک، تور ظریف یا تزئینات چسبی: فقط به‌صورت موضعی و با کمترین رطوبت تمیز شوند.

روش شستن کفش و کتانی در خانه با دست

  1. گل و خاک خشک را جدا کنید. کفش را بیرون از خانه یا روی روزنامه بتکانید و با یک برس خشک، گردوغبار را از رویه و شیارهای زیره پاک کنید. خیس کردن کفش گِلی، لکه را روی سطح پخش می‌کند.
  2. بند و کفی را بیرون بیاورید. بندها را جداگانه با آب ولرم و مقدار کمی شوینده بشویید. کفی را در آب غوطه‌ور نکنید؛ با اسفنج نم‌دار تمیزش کنید تا دیرتر بو بگیرد و تغییر شکل ندهد.
  3. محلول شوینده بسازید. یک کاسه آب ولرم را با مقدار کمی مایع لباسشویی یا شوینده ملایم مخلوط کنید. کف زیاد لازم نیست؛ شوینده غلیظ اگر خوب آبکشی نشود، بعد از خشک شدن روی کفش لکه سفید باقی می‌گذارد.
  4. اول بخش کوچکی را امتحان کنید. محلول را روی قسمت پنهان کفش بزنید و چند دقیقه صبر کنید. اگر رنگ پس نداد، تمیزکاری را از قسمت‌های کم‌کثیف‌تر شروع کنید و با برس نرم یا مسواک قدیمی، سطح را آرام بسابید.
  5. لکه‌های سرسخت را موضعی پاک کنید. برای زیره سفید می‌توان از خمیر رقیق جوش‌شیرین و آب استفاده کرد؛ آن را روی پارچه‌های رنگی یا جیر بدون آزمایش قبلی نزنید. لکه چربی نیز بهتر است با چند قطره شوینده ملایم و دستمال تمیز، از بیرون به سمت مرکز پاک شود.
  6. کفش را آبکشی کنید. با دستمالی که چند بار در آب تمیز شسته و خوب گرفته‌اید، باقی‌مانده شوینده را پاک کنید. ریختن مستقیم آب روی کفش، به‌خصوص در مدل‌های چسبی، می‌تواند نفوذ رطوبت را بیشتر کند.

برای شستن کتانی در ماشین لباسشویی چه نکاتی را رعایت کنیم؟

ماشین لباسشویی فقط برای کتانی‌های پارچه‌ای یا ورزشی‌ای مناسب است که سازنده شست‌وشوی ماشینی آن‌ها را منع نکرده باشد. کفش‌های چرمی، جیر، نبوک، پاشنه‌دار و مدل‌هایی که قطعات فلزی یا تزئینات چسبی دارند، نباید با این روش شسته شوند.

پیش از قرار دادن کتانی در ماشین، گل و خاک را بگیرید، بند و کفی را جدا کنید و هر جفت را داخل کیسه شست‌وشو یا روبالشی زیپ‌دار بگذارید. برنامه آب سرد یا ولرم، دور کم و شوینده مایع ملایم را انتخاب کنید و از سفیدکننده، آب داغ و نرم‌کننده لباس استفاده نکنید.

بهتر است کفش را همراه چند حوله قدیمی بشویید تا ضربه آن به دیگ کمتر شود؛ البته حوله‌ها باید رنگ پس ندهند. اگر بعد از شست‌وشو هنوز کفش تمیز نشده است، شست‌وشوی دوباره با دور شدید راه‌حل مناسبی نیست و می‌تواند به چسب و فرم کفش آسیب بزند.

خشک‌کردن صحیح، نیمی از تمیزکاری کفش است

پس از شست‌وشو، کفش را نچلانید و آن را روی شوفاژ، بخاری یا زیر نور مستقیم خورشید نگذارید. گرمای شدید می‌تواند باعث جمع شدن پارچه، تغییر رنگ و جدا شدن زیره شود.

آب اضافی را با حوله بگیرید، زبانه کفش را بیرون بکشید و داخل آن را با کاغذ سفید بدون چاپ یا حوله خشک پر کنید. کاغذ را هر چند ساعت عوض کنید تا رطوبت داخل کفش باقی نماند. کفش را در محیط دارای جریان هوا و دور از رطوبت قرار دهید؛ ممکن است خشک شدن کامل آن یک روز یا بیشتر زمان ببرد.

کفی و بندها را جداگانه خشک کنید و فقط زمانی کفش را بپوشید که داخل و اطراف دوخت‌ها کاملاً خشک شده باشد. پوشیدن کفش نیمه‌مرطوب، هم بوی نامطبوع ایجاد می‌کند و هم محیط مناسبی برای رشد کپک و باکتری فراهم می‌کند.

اشتباه‌هایی که ظاهر و عمر کفش را کم می‌کنند

  • استفاده از آب داغ برای از بین بردن لکه‌ها؛ حرارت ممکن است چسب و رنگ کفش را خراب کند.
  • ریختن وایتکس روی کفش سفید؛ این ماده گاهی پارچه را زرد و الیاف را ضعیف می‌کند.
  • سابیدن شدید با برس زبر؛ فشار زیاد پرزهای پارچه را می‌خواباند و سطح کفش را کدر می‌کند.
  • خشک‌کردن کفش خیس در آفتاب مستقیم یا کنار وسیله گرمایشی؛ این کار احتمال تغییر فرم و ترک‌خوردگی را بالا می‌برد.
  • برگرداندن کفی خیس به داخل کفش؛ کفی باید جداگانه کاملاً خشک و در صورت باقی ماندن بو، تعویض شود.

جمع‌بندی؛ بهترین روش برای تمیز ماندن کفش

در شستن کفش و کتانی در خانه، روش کم‌خطر معمولاً تمیزکاری دستی با آب ولرم و شوینده رقیق است. جنس کفش را پیش از خیس کردن بررسی کنید، لکه‌ها را موضعی پاک کنید، از وایتکس و آب داغ دوری کنید و کفش را با جریان هوا و در سایه خشک کنید. همین چند نکته، هم نتیجه تمیزتری می‌دهد و هم از خراب شدن فرم و چسب کفش جلوگیری می‌کند.