راههای جلوگیری از زنگزدگی وسایل فلزی از یک اصل ساده شروع میشود: فلز نباید برای مدت طولانی در تماس با آب، رطوبت، نمک و هوای مرطوب بماند. خشککردن سریع، تمیزکردن مواد خورنده و ایجاد یک لایه محافظ، سه کار مؤثر برای مراقبت از ابزار، وسایل آشپزخانه، قفسهها و لوازم فلزی خانه هستند.
زنگزدگی فقط ظاهر وسیله را خراب نمیکند؛ در پیچومهره، ابزار دستی و اتصالات فلزی میتواند حرکت قطعه را سخت کند و بهمرور استحکام آن را کاهش دهد. با چند عادت ساده و انتخاب روش مناسب برای هر فلز، میتوان شروع خوردگی را بهطور محسوسی به تأخیر انداخت.
راههای جلوگیری از زنگزدگی وسایل فلزی در خانه
برای بیشتر وسایل فلزی، این ترتیب نتیجه بهتری دارد: آلودگی را پاک کنید، سطح را کاملاً خشک کنید و بعد در صورت نیاز پوشش محافظ بزنید. نگهداری وسیلهٔ خیس در کشو، کابینت یا جعبه بسته، حتی اگر فقط چند قطره آب روی آن باقی مانده باشد، شرایط مناسبی برای خوردگی ایجاد میکند.
- بعد از شستوشو یا تماس با آب، وسیله را همان لحظه با دستمال خشک کنید.
- ابزار و لوازم فلزی را پیش از قرار دادن در جعبه یا کابینت، چند دقیقه در هوای آزاد بگذارید تا رطوبت در درزها باقی نماند.
- نمک، آبلیمو، سرکه، مواد شوینده و لکههای چربی اسیدی را روی سطح فلز رها نکنید.
- وسایل فلزی را در محیط خشک و دور از بخار مستقیم سینک، اجاق و حمام نگهداری کنید.
خشککردن درست؛ مهمتر از چیزی که به نظر میرسد
رطوبت معمولاً در لبهها، محل اتصال دسته، رزوه پیچها، زیر پایهها و درز ابزارها پنهان میماند. پس از شستوشو، فقط سطح قابلدیدن را پاک نکنید؛ وسیله را باز یا جابهجا کنید تا آب از شکافها خارج شود.
برای خشککردن وسایل کوچک میتوان از دستمال بدون پرز یا جریان هوای ملایم استفاده کرد. حرارت خیلی زیاد، بهخصوص روی وسایل رنگشده، چسبها و دستههای پلاستیکی، انتخاب مناسبی نیست و ممکن است به پوشش یا قطعات جانبی آسیب بزند.
پوششهای محافظ برای ابزار و وسایل فلزی
وقتی فلز در معرض رطوبت یا هوای نمناک قرار دارد، یک لایه محافظ تماس آب و اکسیژن با سطح را کمتر میکند. انتخاب پوشش به نوع وسیله بستگی دارد؛ چیزی که برای ابزار مناسب است، لزوماً برای ظرف یا سطح تماس با غذا انتخاب درستی نیست.
روغنکاری ابزار و قطعات فلزی
برای انبردست، آچار، لولا، تیغههای غیرآشپزی و قطعاتی که با غذا تماس ندارند، یک لایه بسیار نازک روغن مخصوص ابزار میتواند از تماس مستقیم رطوبت با فلز جلوگیری کند. روغن را زیاد نزنید؛ لایه ضخیم گردوغبار جذب میکند و خود به محل تجمع آلودگی تبدیل میشود.
پیش از روغنکاری، سطح باید تمیز و خشک باشد. برای وسایل آشپزخانه، از روغن یا پوشش محافظی استفاده کنید که برای تماس با مواد غذایی مناسب اعلام شده باشد و دستور مصرف آن را روی بستهبندی بخوانید.
رنگ، لاک و پوشش ضدزنگ
برای پایههای فلزی، قفسه، نرده یا ابزارهایی که در محیط مرطوب استفاده میشوند، رنگ مخصوص فلز یا پرایمر ضدزنگ محافظت ماندگارتری ایجاد میکند. سطح باید پیش از رنگآمیزی تمیز، خشک و عاری از پوستههای سست باشد؛ یک خراش کوچک در رنگ هم میتواند راه ورود رطوبت به زیر پوشش شود.
هر زمان رنگ ترک خورد یا از لبهای جدا شد، ترمیم همان نقطه را عقب نیندازید. پوشاندن زنگ فعال با رنگ، بدون آمادهسازی سطح، معمولاً مشکل را فقط پنهان میکند و دوام پوشش را کم میکند.
نگهداری جداگانهٔ فلزات و کنترل رطوبت
وسایل فلزی را طوری قرار دهید که با کف خیس، دیوار نمدار یا یکدیگر تماس دائمی نداشته باشند. تماس فلز با فلز دیگر، بهویژه در حضور آب و نمک، میتواند خوردگی موضعی را بیشتر کند؛ برای جداکردن قطعات میتوان از واشر، روکش یا جعبههای مناسب استفاده کرد.
در جعبه ابزار، کمد یا محل نگهداری وسایل، بستههای رطوبتگیر میتوانند کمککننده باشند؛ اما باید خشک بمانند و طبق دستور سازنده تعویض شوند. قرار دادن وسیلهٔ خیس در کیسه پلاستیکی راهحل مناسبی نیست، چون رطوبت را در فضای بسته نگه میدارد.
مراقبت از چدن، استیل و فلزات رنگشده
چدن پس از شستوشو باید فوراً خشک شود و معمولاً به لایهای بسیار نازک از روغن مناسب نیاز دارد. خیساندن طولانی چدن، شستن مکرر با مواد نامناسب یا نگهداری آن در کابینت مرطوب، احتمال زنگزدگی را بالا میبرد.
استیل ضدزنگ هم مصون مطلق از خوردگی نیست. آب نمک، لکههای مواد شوینده و آب باقیمانده روی سطح را پاک کنید و برای تمیزکردن آن از اسکاچ زبر یا پودرهای ساینده استفاده نکنید؛ خراشها محل مناسبتری برای ماندن رطوبت ایجاد میکنند.
در وسایل رنگشده، مهمترین کار جلوگیری از ضربه و ترمیم سریع لبپریدگی است. استفاده از سیم ظرفشویی یا ابزار تیز روی رنگ، لایه محافظ را از بین میبرد و فلز زیر آن را در معرض هوا و آب قرار میدهد.
اشتباههایی که زنگزدگی را سریعتر میکنند
- قرار دادن ابزار خیس در کشو یا جعبه بلافاصله پس از استفاده.
- استفاده از سیم زبر روی سطح رنگشده یا استیل.
- پاشیدن مواد شوینده یا ضدعفونیکننده و رهاکردن آن تا زمان خشکشدن.
- روغنکاری سطح کثیف، زنگزده یا مرطوب بدون تمیزکردن قبلی.
- نگهداری وسایل فلزی کنار نمک، مواد اسیدی یا بخار دائمی آب.
جمعبندی: مؤثرترین راههای جلوگیری از زنگزدگی وسایل فلزی، خشککردن فوری، پاککردن نمک و مواد اسیدی، نگهداری در محیط کمرطوبت و استفاده از پوشش محافظ متناسب با نوع فلز است. اگر رنگ یا روکش وسیله آسیب دید، ترمیم سریع همان نقطه معمولاً از گسترش خوردگی جلوگیری میکند.
