برای سالم ماندن وسایل چوبی، تمیزکاری باید با کمترین میزان آب و متناسب با نوع پوشش انجام شود. ترفندهای مراقبت و تمیز کردن وسایل چوبی فقط به براقکردن سطح محدود نیست؛ جلوگیری از نفوذ رطوبت، خطوخش و تجمع چربی، عمر میز، کابینت، صندلی و وسایل دکوری را بیشتر میکند.
قبل از استفاده از هر مادهای، مشخص کنید سطح وسیله لاکخورده، رنگشده، روکشدار، روغنخورده یا چوب خام است. اگر این موضوع روشن نیست، روش انتخابی را ابتدا در قسمت پنهان امتحان کنید؛ چوبهای قدیمی، منبتکاریشده یا ارزشمند به مراقبت تخصصیتری نیاز دارند.
ترفندهای مراقبت و تمیز کردن وسایل چوبی از یک پاککاری ساده شروع میشود
گردوغبار اگر مدت زیادی روی چوب بماند، همراه با چربی به لایهای کدر و چسبنده تبدیل میشود. برای تمیزکاری روزمره، هفتهای چند بار سطح را با دستمال میکروفایبر خشک یا کمی نمدار، در جهت رگههای چوب، پاک کنید.
- ابتدا وسایل روی سطح را بردارید تا گردوغبار زیر آنها باقی نماند.
- با دستمال خشک، گردوغبار را از بالا به پایین جمع کنید.
- برای لکه یا چربی، گوشهٔ دستمال را با آب ولرم کمی مرطوب کنید؛ دستمال نباید خیس باشد.
- بلافاصله با بخش خشک دستمال، رطوبت باقیمانده را بگیرید.
اسکاچ، سیم ظرفشویی و دستمال زبر میتوانند پوشش محافظ چوب را خراش دهند. اسپری را نیز مستقیم روی وسیله نپاشید؛ مواد ممکن است در درزها، اتصالات یا لبهٔ روکش نفوذ کنند.
پاک کردن لکههای رایج از روی وسایل چوبی
لکهٔ آب و حلقهٔ لیوان
برای لکهٔ تازه، ابتدا لیوان یا ظرف را بردارید و رطوبت را بدون مالش با پارچهٔ نرم جذب کنید. زیرلیوانی و زیرقابلمهای، مؤثرترین راه پیشگیری هستند؛ بهخصوص روی میزهایی که پوشش آنها در برابر حرارت و رطوبت حساس است.
اگر هالهٔ سفید روی سطح باقی ماند، پیش از استفاده از هر محلول یا گرما، دستورالعمل سازندهٔ پوشش را بررسی کنید. روشهای خانگی مانند حرارت یا مواد اسیدی ممکن است روی یک میز جواب بدهند اما روی سطح دیگری، لاک یا رنگ را خراب کنند.
چربی و اثر انگشت
برای چربی سطحی، چند قطره مایع ظرفشویی ملایم را در یک کاسه آب ولرم حل کنید و فقط قسمت کوچکی از دستمال را به آن آغشته کنید. دستمال را خوب بچلانید، سطح را آرام پاک کنید و سپس با دستمال نمدارِ بدون شوینده و در پایان با پارچهٔ خشک، اثر محلول را بردارید.
لکهٔ جوهر، رنگ یا مواد چسبنده
این لکهها را نسابید و از استون، تینر، سفیدکننده و الکل غلیظ استفاده نکنید؛ این مواد ممکن است رنگ یا لایهٔ محافظ را حل کنند. لکه را با دستمال خشک تا حد امکان بردارید و اگر باقی ماند، از پاککنندهای استفاده کنید که برای همان نوع پوشش چوب تأیید شده باشد.
چطور از بادکردگی، ترک و کدر شدن چوب جلوگیری کنیم؟
آبِ ایستاده، بخار و تغییرات شدید دما از عوامل اصلی آسیب به وسایل چوبی هستند. گلدان، سینک، کتری و دستگاه قهوهساز را مستقیماً روی چوب قرار ندهید و زیر آنها سینی یا محافظ ضدآب بگذارید.
- میز چوبی را کنار شوفاژ، بخاری یا زیر نور مستقیم و طولانی خورشید نگذارید.
- بعد از ریختن آب، چای یا مواد غذایی، لکه را همان لحظه پاک و سطح را خشک کنید.
- وسایل سنگین را روی یک نقطهٔ روکشدار برای مدت طولانی رها نکنید.
- برای جابهجایی میز و کمد، آنها را نکشید؛ بلندکردن وسیله فشار کمتری به پایه و اتصالها وارد میکند.
ترکهای ریز و تغییر شکل ممکن است فقط با تمیزکاری برطرف نشوند و به رطوبت محیط، ساختار چوب یا آسیب روکش مربوط باشند. در چنین شرایطی، سمبادهزدن یا رنگکردن فوری میتواند مشکل را بیشتر کند.
مراقبت از چوب خام، روکشدار و وسایل قدیمی
چوب خام آب و چربی را سریعتر جذب میکند؛ بنابراین از خیسکردن آن پرهیز کنید و برای لکههای عمیق، بهجای ساییدن نقطهای، روش ترمیم کل سطح را بررسی کنید. اگر چوب خام برای استفادهٔ روزمره طراحی شده، روغن یا پوشش محافظ باید مطابق دستور سازنده انتخاب شود.
چوب لاکخورده یا رنگشده معمولاً با دستمال نرم و محلول بسیار ملایم تمیز میشود، اما براقبودن سطح به معنی مقاومبودن آن در برابر هر شویندهای نیست. مواد اسیدی، ساینده و پاککنندههای چندمنظورهٔ قوی میتوانند پوشش را کدر کنند.
روکش چوبی در لبهها و محل اتصال حساستر است. رطوبت نباید در درزها بماند و هنگام پاککردن نباید فشار زیادی به لبههای روکش وارد شود. برای وسایل عتیقه یا منبتکاریشده نیز از روغن، پولیش و روشهای سنبادهکاری بدون نظر متخصص استفاده نکنید.
اشتباههایی که عمر وسایل چوبی را کم میکنند
- ریختن مستقیم آب یا شوینده روی سطح
- استفادهٔ مداوم از واکس یا پولیش بدون توجه به نوع پوشش
- کشیدن ظروف، گلدان و وسایل فلزی روی چوب
- قرار دادن ظرف داغ بدون محافظ
- تمیزکردن چوب با اسکاچ، پودرهای ساینده یا مواد سفیدکننده
- استفاده از روغنهای خوراکی مانند روغن زیتون برای براقکردن سطح
واکس و پولیش فقط زمانی مفیدند که برای پوشش همان وسیله مناسب باشند. لایههای متعدد پولیش نامتناسب، بهجای محافظت، سطحی چسبناک ایجاد میکنند که گردوغبار و اثر انگشت را بیشتر نشان میدهد.
جمعبندی ترفندهای مراقبت و تمیز کردن وسایل چوبی
بهترین روش برای مراقبت از وسایل چوبی، پاککردن منظم گردوغبار، استفاده از دستمال کمنم، خشککردن فوری و دور نگهداشتن وسیله از حرارت و رطوبت مستقیم است. نوع چوب و پوشش آن را نادیده نگیرید و هر مادهٔ جدید را ابتدا در بخش کوچکی از سطح امتحان کنید. در صورت ترک، بادکردگی، جداشدن روکش یا آسیب وسیلهٔ ارزشمند، ترمیم تخصصی از راهکارهای خانگی مطمئنتر است.
