هفته بیستودوم بارداری دورهای است که مغز جنین با سرعت زیادی رشد میکند و ریهها مسیر طولانی بلوغ را پشت سر میگذارند. حرکات جنین برای بسیاری از مادران واضحتر شده است، اما هنوز منظمنبودن آنها معمولاً طبیعی است.
در این هفته، اندازه جنین بهطور میانگین حدود ۲۷ تا ۲۸ سانتیمتر از سر تا پاشنه و وزنش نزدیک ۴۰۰ تا ۵۰۰ گرم است. این اعداد تقریبی هستند و عدد سونوگرافی باید در کنار روند رشد، سن بارداری و نظر پزشک تفسیر شود.
در هفته بیستودوم بارداری مغز جنین چه تغییری میکند؟
بخشهای مختلف مغز به رشد و سازمانیافتگی ادامه میدهند و ارتباط میان سلولهای عصبی بیشتر میشود. این روند پایه شکلگیری حرکتهای هماهنگتر و پاسخهای پیچیدهتر جنین در هفتههای آینده است؛ بااینحال، نمیتوان از حرکات یا واکنشهای جنین در این زمان درباره تواناییهای آینده او نتیجهگیری کرد.
حواس نیز در حال فعالترشدن هستند. جنین میتواند صداهای درون بدن مادر و برخی صداهای بیرونی را دریافت کند، هرچند شدت و کیفیت این دریافت با شنوایی پس از تولد قابل مقایسه نیست. صحبتکردن آرام با جنین اشکالی ندارد، اما پخش صدای بلند یا استفاده از وسایل صوتی روی شکم ضرورتی ندارد.
رشد ریهها در این هفته به چه معناست؟
ریهها هنوز آماده تنفس مستقل نیستند، اما ساختارهای اصلی دستگاه تنفسی در حال شکلگیریاند. شاخههای تنفسی و بخشهایی که بعدها محل تبادل اکسیژن خواهند بود، به رشد خود ادامه میدهند و سلولهای تولیدکننده سورفاکتانت نیز بهتدریج ایجاد میشوند.
سورفاکتانت مادهای است که پس از بلوغ کافی ریه، به بازماندن کیسههای هوایی هنگام تنفس کمک میکند. مقدار آن در هفته ۲۲ هنوز کافی نیست؛ بنابراین این مرحله را نباید به معنی آمادگی ریه برای زندگی خارج از رحم دانست. تکامل ریه تا هفتههای بعد ادامه دارد و هر بارداری شرایط خاص خود را دارد.
حرکتهای جنین و تغییرات قابل انتظار
ممکن است لگدزدن، غلتزدن یا ضربههای کوتاه را بیشتر احساس کنید. اگر جفت در بخش جلویی رحم قرار داشته باشد، دیواره شکم ضخیمتر باشد یا جنین در وضعیت خاصی قرار گرفته باشد، احساس حرکت میتواند کمتر یا دیرتر باشد.
در هفته ۲۲ معمولاً شمارش رسمی حرکات جنین به شکل ثابت برای همه توصیه نمیشود، چون الگوی حرکات هنوز منظم نیست. مهمتر از تعداد دقیق، شناخت روند معمول حرکتهای جنین است. کاهش واضح و مداوم حرکتها باید با مراقب بارداری مطرح شود.
- پوست جنین هنوز نازک و چروکیده است و بهتدریج با افزایش چربی زیرپوستی تغییر میکند.
- موهای بسیار ظریف بدن و پوشش چرب محافظ پوست ممکن است دیده شوند.
- شنیدن صداها و مکیدن انگشت از رفتارهایی هستند که ممکن است در سونوگرافی مشاهده شوند، اما در همه بررسیها دیده نمیشوند.
بدن مادر در هفته بیستودوم بارداری
بزرگشدن رحم میتواند باعث کشیدگی پوست شکم، درد خفیف رباطهای اطراف رحم، کمردرد یا احساس فشار در لگن شود. سوزش سر دل، یبوست، گرفتگی پا، ورم خفیف مچ پا و گرفتگی بینی هم در برخی مادران دیده میشود.
ورم ناگهانی یا شدید، بهویژه اگر با سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم یا افزایش سریع وزن همراه باشد، باید سریع بررسی شود. خونریزی، خروج مایع آبکی از واژن، دردهای منظم و فزاینده شکمی، تب یا تنگی نفس قابل توجه نیز دلیل تماس فوری با پزشک یا مراجعه به مرکز درمانی است.
مراقبتهای مهم در هفته ۲۲ بارداری
اگر سونوگرافی دقیق ساختاری یا همان آنومالی هنوز انجام نشده، درباره زمان مناسب آن با پزشک یا ماما هماهنگ کنید. این بررسی برای ارزیابی ساختارهای اصلی جنین انجام میشود و نتیجه آن باید توسط فرد متخصص تفسیر شود.
وعدههای غذایی متعادل، نوشیدن آب کافی، فعالیت سبک در صورت نداشتن منع پزشکی و استراحت در وضعیت راحت میتواند به کاهش برخی ناراحتیها کمک کند. مکملها را طبق نسخه ادامه دهید و برای جبران خستگی، سراغ دارو یا فرآوردههای گیاهی بدون مشورت نروید.
آزمایش غربالگری دیابت بارداری معمولاً در هفتههای ۲۴ تا ۲۸ انجام میشود، اما اگر سابقه دیابت، اضافهوزن یا عوامل خطر دیگری دارید، ممکن است پزشک زمان متفاوتی پیشنهاد کند. درباره نوبت و نوع آزمایش، برنامه مراقبت فردی شما اولویت دارد.
این مطلب جایگزین معاینه و توصیه پزشک یا ماما نیست؛ در صورت وجود بیماری زمینهای، بارداری پرخطر یا هر علامت نگرانکننده، ارزیابی تخصصی لازم است.
جمعبندی هفته بیستودوم بارداری
هفته بیستودوم بارداری با رشد سریع مغز، فعالترشدن حواس و ادامه شکلگیری ریهها همراه است؛ اما ریه جنین هنوز به بلوغ لازم برای تنفس مستقل نرسیده است. حرکات ممکن است بیشتر احساس شوند، ولی بینظمی آنها در این مرحله معمولاً قابل انتظار است. پیگیری ویزیتها، انجام بررسیهای زمانبندیشده و توجه به علائم هشدار، مهمترین کارهای عملی این هفته هستند.
