هفته چهلم بارداری پایان تقریبی ۴۰ هفته بارداری از نخستین روز آخرین قاعدگی است، اما تاریخ احتمالی زایمان روزی قطعی نیست که همه مادران در آن زایمان کنند. بسیاری از زایمانها کمی زودتر یا دیرتر رخ میدهند؛ بنابراین اگر هنوز درد زایمان شروع نشده است، این موضوع بهتنهایی نشانه مشکل نیست.
در این هفته مهمترین کار، توجه به حرکات جنین، شناخت علائم شروع زایمان و حضور در ویزیت یا پایش تعیینشده است. اگر حرکت جنین کمتر از معمول شده، خونریزی دارید، کیسه آب پاره شده یا علائم هشدار دیگری دیده میشود، منتظر شروع انقباضها نمانید و با پزشک، ماما یا زایشگاه تماس بگیرید.
هفته چهلم بارداری؛ آیا زمان زایمان رسیده است؟
تاریخ زایمان بر اساس محاسبه بارداری ۴۰ هفتهای تعیین میشود، اما فقط بخش کوچکی از مادران دقیقاً در همان تاریخ زایمان میکنند. در هفته چهلم، بارداری هنوز در محدوده بارداری کامل قرار دارد و پزشک با توجه به وضعیت دهانه رحم، سلامت مادر، حرکات و ضربان قلب جنین و مقدار مایع آمنیوتیک درباره ادامه انتظار تصمیم میگیرد.
اگر زایمان تا پایان این هفته آغاز نشود، معمولاً یک برنامه مشخص برای پیگیری ارائه میشود. این برنامه ممکن است شامل معاینه، پایش ضربان قلب جنین، بررسی مایع آمنیوتیک و گفتوگو درباره زمان مناسب القای زایمان باشد. زمان این اقدامات برای همه یکسان نیست و به سن دقیق بارداری، بیماریهای مادر، نتیجه بررسیها و وضعیت جنین بستگی دارد.
نشانههای نزدیک شدن یا شروع زایمان
انقباضهای واقعی معمولاً بهتدریج منظمتر، طولانیتر و شدیدتر میشوند و با استراحت یا تغییر وضعیت از بین نمیروند. درد ممکن است از کمر شروع شود و به جلوی شکم یا لگن برسد. انقباضهای نامنظم و قابل تحمل که با استراحت کاهش مییابند، بیشتر با انقباضهای تمرینی سازگارند؛ با این حال تشخیص قطعی به ارزیابی فردی نیاز دارد.
خروج بخشی از مخاط دهانه رحم، احساس فشار در لگن یا پایین آمدن شکم میتواند پیش از زایمان رخ دهد، اما زمان دقیق زایمان را مشخص نمیکند. پارگی کیسه آب نیز ممکن است به شکل جاری شدن ناگهانی مایع یا نشت کمحجم و مداوم باشد و لزوماً همراه با درد نیست.
- زمان شروع انقباضها و فاصله میان آنها را یادداشت کنید.
- در صورت خروج مایع، رنگ، بو و مقدار تقریبی آن را به خاطر بسپارید.
- برای جذب مایع از پد بهداشتی استفاده کنید و چیزی را داخل واژن قرار ندهید.
- اگر مایع سبز یا قهوهای است، خونریزی قابل توجه وجود دارد یا حرکت جنین کم شده، فوراً پیگیری کنید.
حرکت جنین در هفته چهلم و زمان مراجعه فوری
فضای رحم کمتر شده است، اما جنین همچنان باید حرکات معمول خود را داشته باشد. ممکن است نوع حرکت از لگدهای قوی به غلتزدن یا کشش تغییر کند، ولی کاهش واضح تعداد یا شدت حرکتها را نباید به کمبود جا نسبت داد. اگر از الگوی همیشگی حرکت جنین مطمئن نیستید، به جای انجام آزمونهای خانگی و به تعویق انداختن مراجعه، با مرکز درمانی تماس بگیرید.
در شرایط زیر مراجعه فوری یا تماس سریع با تیم درمان ضروری است:
- کاهش محسوس یا قطع حرکت جنین
- خونریزی واژینال، بهویژه اگر قابل توجه یا همراه با درد باشد
- پارگی کیسه آب، مخصوصاً با مایع سبز، قهوهای یا بدبو
- سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم، تنگی نفس ناگهانی یا تورم شدید و ناگهانی
- درد شدید و مداوم یا انقباضهای منظم و رو به تشدید
مراقبتهای نهایی در هفته چهلم بارداری
در ویزیت این هفته، فشار خون، علائم بدنی، وضعیت جنین و گاهی وضعیت دهانه رحم بررسی میشود. اگر بارداری پرخطر باشد یا علائمی مانند فشار خون بالا، دیابت بارداری، کاهش رشد جنین یا مشکلات جفت وجود داشته باشد، ممکن است پایش نزدیکتر یا تصمیم متفاوتی لازم شود.
استراحت متعادل، نوشیدن مایعات، غذای سبک و مغذی و حرکت آرام در حدی که پزشک منع نکرده است میتواند تحمل این روزها را آسانتر کند. هیچ روش خانگی برای شروع زایمان را بدون تأیید پزشک یا ماما امتحان نکنید؛ طبیعی بودن یک ماده یا روش، ایمنی آن را در پایان بارداری تضمین نمیکند.
برای رفتن به بیمارستان آماده باشید
مدارک پزشکی، نتیجه آزمایشها و سونوگرافیهای مهم، کارت شناسایی، تلفن و شارژر، لباس راحت، وسایل بهداشتی و لباس نوزاد را از قبل در دسترس بگذارید. مسیر و وسیله رفتوآمد را مشخص کنید و شماره زایشگاه یا فرد همراه را ذخیره داشته باشید.
اگر قرار است در بیمارستانی مشخص زایمان کنید، درباره زمان مراجعه در صورت شروع انقباض، پارگی کیسه آب یا وجود علائم هشدار از همان مرکز سؤال کنید. این دستورالعمل محلی ممکن است با توصیههای عمومی تفاوت داشته باشد.
اگر زایمان بعد از هفته چهلم شروع نشود
ادامه بارداری پس از تاریخ احتمالی زایمان باید با پیگیری منظم انجام شود، نه صرفاً با صبر کردن در خانه. پس از ۴۱ هفته، پزشک معمولاً درباره افزایش دفعات پایش و گزینههایی مانند القای زایمان گفتوگو میکند؛ تصمیم نهایی بر اساس شرایط مادر و جنین گرفته میشود و ممکن است زودتر از این زمان هم لازم باشد.
القای زایمان به معنای تحریک پزشکی انقباضهاست و روش آن به آماده بودن دهانه رحم و سابقه پزشکی بستگی دارد. این تصمیم باید در گفتوگو با تیم درمان گرفته شود؛ خودداری از مراجعه یا تلاش برای شروع خودسرانه زایمان، جایگزین پایش پزشکی نیست.
جمعبندی: هفته چهلم بارداری زمان آمادگی جدی برای زایمان و پیگیری دقیق وضعیت مادر و جنین است، اما شروع نشدن درد در همین هفته الزاماً غیرطبیعی نیست. حرکات جنین را جدی بگیرید، علائم پارگی کیسه آب و زایمان را بشناسید و برای برنامه پایش یا القای زایمان با پزشک و ماما هماهنگ بمانید. این مطلب جایگزین ارزیابی و توصیه شخصی تیم درمان نیست.
