هفته بیستوهفتم بارداری معمولاً آخرین هفته سهماهه دوم است؛ دورهای که جنین به رشد سریع خود ادامه میدهد و بدن مادر کمکم برای فشارهای سهماهه سوم آماده میشود. در این هفته وزن جنین معمولاً نزدیک یک کیلوگرم و قد او حدود ۳۶ تا ۳۷ سانتیمتر است، اما اندازهها بین بارداریها تفاوت دارد.
مهمترین کار در این مقطع، پیگیری آزمایشهای زمانبندیشده، توجه به الگوی حرکات جنین و جدی گرفتن نشانههایی مانند خونریزی، خروج مایع یا سردرد شدید است. اعداد رشد و توصیههای پزشکی باید با توجه به پرونده و شرایط هر مادر تفسیر شوند؛ این مطلب جایگزین معاینه یا نظر پزشک نیست.
هفته بیستوهفتم بارداری؛ جنین چه تغییراتی میکند؟
مغز جنین در حال رشد و پیچیدهتر شدن است و ارتباطهای عصبی بیشتری شکل میگیرد. او صداها را بهتر دریافت میکند و ممکن است به صدای مادر یا صداهای آشنا با حرکت واکنش نشان دهد. پلکها نیز معمولاً باز میشوند و چرخههای خواب و بیداری منظمتری شکل میگیرد، هرچند مادر همیشه این الگو را بهطور واضح تشخیص نمیدهد.
ریهها هنوز کاملاً بالغ نیستند، اما بافت ریه و موادی که برای تنفس پس از تولد لازماند، به رشد خود ادامه میدهند. چربی زیر پوست بیشتر میشود و بدن جنین بهتدریج ظاهر پُرتری پیدا میکند. وضعیت سر جنین ممکن است هنوز چند بار تغییر کند و در این هفته معمولاً جای نگرانی دربارهٔ نوع قرارگیری او وجود ندارد.
علائم شایع مادر در پایان سهماهه دوم
بزرگ شدن رحم و افزایش وزن میتواند باعث کمردرد، احساس فشار در لگن، گرفتگی عضلات پا و دشواری خواب شود. سوزش معده، یبوست، تکرر ادرار و تنگی نفس خفیف هنگام فعالیت هم در این مرحله شایعاند، چون رحم فضای بیشتری از شکم را اشغال میکند.
انقباضهای کوتاه و نامنظم براکستون هیکس ممکن است احساس شوند. این انقباضها معمولاً با استراحت، تغییر وضعیت یا نوشیدن آب کمتر میشوند؛ اما انقباضهای منظم و دردناک، فشار لگنی رو به افزایش یا کمردرد مداوم باید بررسی شود.
تورم خفیف پاها در پایان روز میتواند رخ دهد. تورم ناگهانی صورت و دستها، افزایش سریع ورم، سردرد شدید، تاری دید یا درد زیر دندهها طبیعی تلقی نمیشود و میتواند به بررسی فوری از نظر فشارخون بارداری نیاز داشته باشد.
آزمایشها و مراقبتهایی که معمولاً در هفته ۲۷ پیگیری میشوند
آزمایش غربالگری دیابت بارداری معمولاً بین هفتههای ۲۴ تا ۲۸ انجام میشود. اگر هنوز برای آن اقدام نکردهاید، زمان انجامش را از پزشک یا ماما بپرسید؛ نتیجه این آزمایش میتواند بر برنامه غذایی و پیگیریهای بعدی اثر بگذارد.
در ویزیتهای این دوره، فشارخون، وزن، رشد رحم و وضعیت عمومی مادر بررسی میشود. بسته به نتیجه آزمایشها و سابقه پزشکی، ممکن است بررسی کمخونی یا آزمایش ادرار نیز لازم باشد.
اگر گروه خونی مادر Rh منفی باشد، پزشک معمولاً دربارهٔ تزریق ایمونوگلوبولین ضد D در حوالی هفته ۲۸ تصمیم میگیرد. زمان دقیق و ضرورت آن به نتیجه آزمایش و وضعیت پدر و جنین بستگی دارد و نباید بدون تجویز مصرف شود.
برای آرامش بیشتر و کاهش ناراحتیها چه کارهایی کمک میکند؟
- وعدههای کوچکتر و متعدد بخورید و برای کاهش سوزش معده، تا مدت کوتاهی پس از غذا دراز نکشید.
- مایعات کافی بنوشید و مصرف فیبر را با میوه، سبزی، حبوبات و غلات کامل افزایش دهید؛ اگر محدودیت پزشکی دارید، توصیه پزشک مقدم است.
- کفش راحت بپوشید، هنگام استراحت پاها را کمی بالا بگذارید و برای شروع هر ورزش یا حرکت جدید از پزشک اجازه بگیرید.
- مکمل آهن، ویتامینهای بارداری یا داروهای ضد درد را فقط طبق دستور پزشک یا ماما مصرف کنید.
- الگوی معمول حرکات جنین را بشناسید. از هفتههای پایانی سهماهه دوم ممکن است حرکتها واضحتر شوند، اما برای شمارش رسمی حرکات، پزشک زمان و روش مناسب را تعیین میکند.
کدام نشانهها در هفته ۲۷ نیاز به تماس فوری دارند؟
خونریزی واژینال، خروج مایع شفاف و مداوم، درد شدید شکم، انقباضهای منظم، فشار لگنی قابلتوجه یا کمردرد مداوم میتواند نشانهٔ نیاز به ارزیابی از نظر زایمان زودرس یا مشکلات دیگر باشد. کاهش محسوس حرکات جنین نسبت به الگوی همیشگی نیز باید همان روز با تیم درمان مطرح شود.
تنگی نفس شدید یا ناگهانی، درد قفسه سینه، غش، تب، سردرد شدید همراه با اختلال دید و تورم ناگهانی از علائمی هستند که نباید تا ویزیت بعدی به تعویق بیفتند. در شرایط شدید، مراجعه به اورژانس از تماس معمولی با مطب مناسبتر است.
جمعبندی هفته بیستوهفتم بارداری
هفته بیستوهفتم بارداری پایان سهماهه دوم و زمان مناسبی برای تکمیل آزمایشهای این بازه، پیگیری فشارخون و توجه دقیقتر به حرکات جنین است. ناراحتیهای خفیف مانند سوزش معده، کمردرد یا تورم پاها ممکن است طبیعی باشند، اما خونریزی، خروج مایع، انقباض منظم، کاهش حرکت جنین و علائم فشارخون بالا نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
