هفته هشتم بارداری مرحلهای مهم در رشد جنین است؛ بیشتر اندامهای اصلی در حال شکلگیریاند، هرچند هنوز کامل نشدهاند. جوانههای دستوپا برجستهتر میشوند، ساختار صورت تغییر میکند و فعالیت قلبی در بسیاری از بارداریها با سونوگرافی قابل بررسی است.
برای بررسی سن بارداری و آشنایی با مراقبتهای این مرحله، از محاسبه هفته بارداری و چکلیست مراقبتهای بارداری استفاده کنید.
محاسبه هفته بارداری از نخستین روز آخرین قاعدگی انجام میشود؛ بنابراین جنین معمولاً حدود شش هفته از زمان لقاح فاصله دارد. تفاوت چندروزه در زمان تخمکگذاری میتواند اندازه جنین و نتیجه سونوگرافی را کمی تغییر دهد و همیشه به معنای وجود مشکل نیست.
در هفته هشتم بارداری اندامهای جنین چگونه رشد میکنند؟
جنین در این هفته معمولاً حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر طول دارد و شکل بدنش از حالت کاملاً خمیده و ابتدایی فاصله میگیرد. مغز و نخاع همچنان با سرعت زیادی رشد میکنند و لوله عصبی که پایه دستگاه عصبی است، مراحل مهم تکامل خود را پشت سر میگذارد.
قلب در این مرحله به فعالیت خود ادامه میدهد و بخشهای مختلف آن در حال شکلگیری هستند. ضربان قلب ممکن است در سونوگرافی دیده شود، اما زمان دقیق مشاهده آن به سن واقعی بارداری، نوع سونوگرافی و کیفیت تجهیزات بستگی دارد.
مهمترین تغییرات قابل انتظار در بدن جنین عبارتاند از:
- جوانههای دستوپا بلندتر و مشخصتر میشوند.
- انگشتان دست و پا بهتدریج از یکدیگر متمایز میشوند، اما هنوز کاملاً جدا و شکلگرفته نیستند.
- چشمها، پلکها و بخشهایی از گوش خارجی در حال شکلگیریاند.
- لب و بینی کمکم فرم میگیرند و چهره از نمای ابتدایی فاصله میگیرد.
- اندامهای داخلی مانند کبد، کلیهها و دستگاه گوارش به رشد و سازمانیافتن ادامه میدهند.
این فرایند را میتوان آغاز شکلگیری نقشه اصلی بدن دانست، نه پایان رشد اندامها. تکامل و عملکرد بهتر این اندامها در هفتههای بعد ادامه پیدا میکند.
سونوگرافی هفته هشتم بارداری چه چیزی را نشان میدهد؟
در سونوگرافی این زمان معمولاً محل کیسه بارداری، کیسه زرده، اندازه جنین و در صورت امکان فعالیت قلبی بررسی میشود. اندازهگیری طول سریـدنبالچه جنین میتواند به تعیین دقیقتر سن بارداری کمک کند؛ بهویژه زمانی که تاریخ آخرین قاعدگی با زمان تخمکگذاری هماهنگ نباشد.
اگر فعالیت قلبی در سونوگرافی دیده نشود، تفسیر نتیجه بدون توجه به اندازه جنین و تاریخ احتمالی لقاح درست نیست. پزشک ممکن است چند روز بعد سونوگرافی را تکرار کند. تشخیص قطعی فقط بر اساس یک عدد یا یک تصویر انجام نمیشود.
بدن مادر در هفته هشتم بارداری چه تغییراتی دارد؟
تهوع، حساسیت به بوها، خستگی، نفخ، تکرر ادرار و حساس شدن سینهها در این هفته شایعاند. شدت این علائم بین افراد متفاوت است و کم یا زیاد بودن آنها بهتنهایی معیار سلامت یا مشکل بارداری نیست.
رحم در حال بزرگ شدن است، اما معمولاً هنوز از بیرون شکم مشخص نیست. نوسان خلق، افزایش ترشحات شفاف یا سفید بدون بوی ناخوشایند و گرفتگی خفیف و گذرا نیز ممکن است رخ دهد؛ با این حال، هر علامت جدید یا آزاردهنده باید با پزشک یا ماما در میان گذاشته شود.
مراقبتهای مهم برای رشد سالم جنین
در این مرحله، مصرف اسیدفولیک و سایر مکملها باید مطابق نسخه یا توصیه پزشک ادامه پیدا کند. هیچ داروی بدون نسخه، داروی گیاهی یا مکملی را صرفاً به دلیل طبیعی بودن بیخطر فرض نکنید؛ بعضی ترکیبات میتوانند برای بارداری مناسب نباشند.
- وعدههای کوچک و متعدد، مایعات کافی و خوراکیهای ساده میتوانند تحمل تهوع را آسانتر کنند.
- از الکل، سیگار، قلیان و مواد مخدر دوری کنید و در معرض دود دیگران نیز تا حد امکان نباشید.
- گوشت، تخممرغ و غذاهای دریایی را کاملاً بپزید و از لبنیات غیرپاستوریزه و مواد غذایی مشکوک به آلودگی پرهیز کنید.
- فعالیت سبک، در صورت نداشتن منع پزشکی، معمولاً قابل انجام است؛ شروع ورزش شدید یا ادامه فعالیت پرخطر را با پزشک هماهنگ کنید.
- ویزیتهای مراقبت بارداری و آزمایشهای توصیهشده را بر اساس برنامه پزشک انجام دهید.
این توصیهها جایگزین ارزیابی پزشک نیستند؛ شرایطی مانند بیماری زمینهای، بارداری پرخطر یا سابقه سقط میتواند به مراقبت اختصاصی نیاز داشته باشد.
چه علائمی در هفته هشتم بارداری نیاز به پیگیری فوری دارند؟
لکهبینی خفیف همیشه به معنای از دست رفتن بارداری نیست، اما خونریزی قابلتوجه، درد شدید یا یکطرفه شکم، درد شانه همراه با ضعف، غش، تب، خروج مایع غیرعادی یا استفراغ مداوم باید سریع بررسی شود. در صورت بروز این نشانهها، به جای خوددرمانی با پزشک، ماما یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
همچنین اگر تهوع و استفراغ مانع نوشیدن مایعات میشود، ادرار بسیار کم شده یا سرگیجه دارید، احتمال کمآبی مطرح است و نباید مراجعه را به تعویق بیندازید.
برای مشاهده تغییرات مادر و جنین در تمام مراحل، راهنمای هفتهبههفته بارداری را ببینید.
جمعبندی رشد جنین در هفته هشتم بارداری
در هفته هشتم بارداری، مغز، قلب، اندامهای صورت، دستوپا و اندامهای داخلی با سرعت زیادی در حال شکلگیریاند. بسیاری از تغییرات هنوز در سونوگرافی یا ظاهر بدن مادر دیده نمیشوند؛ بنابراین پیگیری مراقبتهای بارداری، مصرف مکملهای تجویزشده و توجه به علائم هشدار، مهمتر از مقایسه تجربه خود با دیگران است.
