هفته هفدهم بارداری معمولاً زمانی است که رحم از لگن بالاتر میآید و شکم برای بسیاری از زنان واضحتر میشود. جنین در این مرحله حدود ۱۳ سانتیمتر طول و نزدیک به ۱۴۰ گرم وزن دارد؛ البته اندازهها بین بارداریها کمی متفاوت است.
رشد استخوانها، عضلات و چربی زیر پوست ادامه دارد و ممکن است حرکات ظریف جنین آغاز شده باشد، اما احساس نکردن حرکت در این هفته بهتنهایی نشانه مشکل نیست. تغییرات شکم، دردهای کششی و علائم گوارشی هم باید در کنار نشانههای هشدار تفسیر شوند، نه جدا از آنها.
رشد جنین در هفته هفدهم بارداری
در این هفته بدن جنین تناسب بیشتری پیدا میکند و اندامها فعالتر میشوند. استخوانها بهتدریج محکمتر میشوند، مفاصل دستوپا حرکت میکنند و عضلات برای حرکات بعدی رشد مییابند. پوست هنوز نازک است و موهای بسیار ظریف بدن، معروف به لانگو، میتواند روی آن دیده شود.
سیستم عصبی همچنان در حال سازماندهی است و ارتباط میان مغز و عضلات بهتر شکل میگیرد. قلب جنین میتپد و در ویزیتهای مراقبت بارداری ممکن است پزشک بتواند ضربان قلب را با تجهیزات مناسب بررسی کند؛ شنیدن یا نشنیدن آن با دستگاههای خانگی معیار قابل اعتمادی برای ارزیابی سلامت جنین نیست.
برخی زنان در هفته هفدهم حسی شبیه بالزدن، قلقل یا حبابهای کوچک در شکم دارند. این احساسها میتواند حرکت جنین باشد، اما گاز روده و حرکات دستگاه گوارش نیز حسی مشابه ایجاد میکنند. منظم شدن حرکات معمولاً به هفتههای بعد موکول میشود.
تغییرات شکم و بدن در هفته هفدهم بارداری
رحم در حال بزرگ شدن است و لبه بالایی آن به سمت ناحیه زیر ناف حرکت میکند. به همین دلیل ممکن است شکم گردتر شود، لباسهای قبلی تنگ شوند و مرکز ثقل بدن تغییر کند. با این حال، اندازه شکم معیار دقیقی برای سنجش رشد جنین نیست؛ قد و وزن مادر، تعداد بارداری، قدرت عضلات شکم و وضعیت جنین روی ظاهر شکم اثر میگذارند.
درد خفیف و کوتاهمدت در کشاله ران یا دو طرف زیر شکم، بهخصوص هنگام برخاستن، چرخیدن در تخت یا سرفه، میتواند از کشیده شدن رباطهای اطراف رحم باشد. استراحت کوتاه، تغییر وضعیت آهسته و حمایت از شکم هنگام حرکت ممکن است ناراحتی را کمتر کند.
علائم دیگری که در این مرحله ممکن است دیده شوند عبارتاند از:
- سوزش سر دل، نفخ یا یبوست
- گرفتگی عضلات پا یا کمردرد خفیف
- افزایش ترشحات شفاف یا شیریرنگ بدون بوی ناخوشایند
- تیرهتر شدن خط وسط شکم یا پررنگ شدن بعضی نواحی پوست
- گرفتگی بینی یا خوندماغ خفیف به دلیل تغییرات هورمونی
ترشحات واژن در بارداری ممکن است بیشتر شود، اما ترشح بدبو، سبز یا زرد، خارش شدید، سوزش یا همراهی آن با خونریزی باید بررسی شود.
در هفته هفدهم چه مراقبتهایی اهمیت دارد؟
وعدههای غذایی متعادل، نوشیدن آب کافی و دریافت فیبر از سبزیجات، میوه، حبوبات و غلات کامل به کنترل یبوست کمک میکند. برای سوزش سر دل، وعدههای کوچکتر، آهسته غذا خوردن و دراز نکشیدن بلافاصله بعد از غذا معمولاً مفید است؛ مصرف دارو یا مکمل جدید را با پزشک یا ماما هماهنگ کنید.
اگر پزشک محدودیتی تعیین نکرده باشد، فعالیت بدنی سبک مانند پیادهروی میتواند برای بسیاری از زنان باردار مناسب باشد. کفش راحت، پرهیز از ایستادن طولانی و خم شدن ناگهانی به کاهش فشار روی کمر و لگن کمک میکند. هدف، فعالیت قابل تحمل است؛ نه ورزش تا حد خستگی یا درد.
در ویزیتهای این دوره، فشار خون، وزن، علائم مادر و روند رشد بارداری بررسی میشود. ممکن است پزشک درباره آزمایشهای غربالگری یا زمان سونوگرافی بررسی دقیق اندامهای جنین، که اغلب در هفتههای ۱۸ تا ۲۲ انجام میشود، توضیح دهد. زمانبندی این بررسیها بر اساس پرونده و شرایط هر فرد متفاوت است.
کدام علائم در هفته هفدهم نیاز به پیگیری فوری دارند؟
هر ناراحتی در بارداری خطرناک نیست، اما برخی نشانهها نباید به تغییرات معمول نسبت داده شوند. در صورت مشاهده موارد زیر با پزشک، ماما یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- خونریزی واژینال، بهویژه اگر همراه درد یا لخته باشد
- خروج ناگهانی یا مداوم مایع از واژن
- درد شدید، مداوم یا رو به افزایش در شکم یا لگن
- تب، لرز، سوزش ادرار یا درد پهلو
- سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم یا تورم ناگهانی صورت و دستها
- تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه یا غش
در هفته هفدهم هنوز برای بسیاری از زنان الگوی ثابت حرکت جنین شکل نگرفته است؛ بنابراین نبودن حرکت منظم در این زمان معمولاً قابل مقایسه با هفتههای پایانی نیست. اگر حرکتی را قبلاً بهطور واضح و تکرارشونده احساس میکردید و ناگهان همراه با درد یا حال عمومی بد کاهش یافت، موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
جمعبندی هفته هفدهم بارداری
هفته هفدهم بارداری با رشد استخوانها و عضلات جنین، بزرگتر شدن رحم و نمایانتر شدن شکم همراه است. احساس نکردن حرکت جنین هنوز میتواند طبیعی باشد و اندازه شکم هم بین زنان تفاوت زیادی دارد. مراقبت منظم، تغذیه متعادل و توجه به خونریزی، خروج مایع، درد شدید و علائم عمومی غیرعادی، مهمترین کارهایی هستند که در این هفته باید جدی گرفته شوند.
