هفته بیستم بارداری نقطه میانی مسیر بارداری است و برای بسیاری از مادران با یک بررسی مهم همراه میشود: سونوگرافی آنومالی یا سونوگرافی دقیق ساختاری جنین. در این بررسی، اندامهای اصلی، رشد جنین، جفت و مقدار مایع اطراف جنین با جزئیات بیشتری ارزیابی میشوند.
سونوگرافی آنومالی معمولاً بین هفتههای ۱۸ تا ۲۲ انجام میشود؛ بنابراین اگر هنوز نوبت نگرفتهاید، بهتر است زمان آن را با پزشک یا ماما هماهنگ کنید. این بررسی، غربالگری دقیق ساختاری است و نتیجه طبیعی آن به معنی رد شدن همه مشکلات ژنتیکی یا پزشکی نیست.
در هفته بیستم بارداری چه تغییری در جنین و بدن مادر رخ میدهد؟
جنین در این مرحله نسبت به هفتههای ابتدایی شکل مشخصتری دارد. دستها و پاها، ستون فقرات، مغز، قلب، کلیهها و اجزای صورت در سونوگرافی قابل بررسیاند و حرکات جنین نیز بیشتر شده است. وزن و اندازه دقیق بین جنینها متفاوت است، اما رشد همچنان باید با سن بارداری و نمودارهای مورد استفاده پزشک هماهنگ باشد.
ممکن است مادر حرکتهایی شبیه قلقل، ضربههای خفیف یا بالزدن را احساس کند. در بارداری اول، تشخیص این حرکات گاهی دشوار است و بعضی مادران کمی دیرتر متوجه آن میشوند؛ محل جفت، وضعیت جنین و فرم بدن نیز بر زمان احساس حرکت اثر میگذارد.
بزرگ شدن رحم میتواند باعث کشیدگی رباطهای اطراف شکم، کمردرد، سوزش معده، گرفتگی پا، یبوست یا تکرر ادرار شود. این علائم در بسیاری از بارداریها دیده میشوند، اما شدت زیاد، شروع ناگهانی یا همراهی با نشانههای غیرمعمول نیاز به بررسی پزشکی دارد.
سونوگرافی آنومالی در هفته بیستم بارداری چه چیزهایی را بررسی میکند؟
سونوگرافی آنومالی با هدف ارزیابی ساختار بدن جنین انجام میشود، نه صرفاً تعیین جنسیت. متخصص تصویربرداری معمولاً بسته به وضعیت جنین و کیفیت تصاویر، بخشهای زیر را بررسی میکند:
- ساختار مغز، جمجمه، صورت و ستون فقرات
- قلب، حفرههای قلب و مسیرهای اصلی عروق تا حدی که با سونوگرافی قابل مشاهده باشد
- معده، کلیهها، مثانه و دیواره شکم
- دستها، پاها و برخی استخوانهای اصلی
- رشد جنین، اندازهگیریهای بدنی و تناسب آن با سن بارداری
- محل قرارگیری جفت، بند ناف و مقدار مایع آمنیوتیک
گاهی جنین در وضعیت مناسبی قرار ندارد و بخشی از تصاویر بهخوبی ثبت نمیشود. در این حالت ممکن است از مادر خواسته شود کمی راه برود، وضعیت بدنش را تغییر دهد یا برای تکمیل بررسی در زمان دیگری مراجعه کند. تکرار سونوگرافی بهتنهایی به معنی وجود مشکل در جنین نیست.
آیا نتیجه سونوگرافی آنومالی قطعی است؟
این سونوگرافی بسیاری از ناهنجاریهای ساختاری قابل مشاهده را بررسی میکند، اما هیچ تصویربرداریای همه مشکلات را با قطعیت رد نمیکند. برخی اختلالات به اندازه جنین، وضعیت قرارگیری او، کیفیت دستگاه، تجربه متخصص و زمان انجام بررسی وابستهاند و بعضی مشکلات نیز ممکن است در سونوگرافی دیده نشوند.
اگر در گزارش، موردی مشکوک یا خارج از محدوده معمول دیده شود، پزشک ممکن است سونوگرافی تخصصیتر، اکوکاردیوگرافی جنین، آزمایش تکمیلی یا ارزیابی توسط متخصص طب مادر و جنین را پیشنهاد کند. عبارتهایی مانند «نیازمند بررسی بیشتر» را نباید با تشخیص قطعی اشتباه گرفت؛ تفسیر گزارش باید توسط پزشک انجام شود.
برای سونوگرافی آنومالی چه آمادگیای لازم است؟
آمادگی به دستور مرکز تصویربرداری و نوع بررسی بستگی دارد. در بسیاری از مراکز، مثانه کاملاً پر لازم نیست؛ بااینحال بهتر است هنگام گرفتن نوبت درباره میزان مایعات و زمان تخلیه مثانه سؤال کنید، چون دستور مراکز ممکن است متفاوت باشد.
- گزارش سونوگرافیها و آزمایشهای قبلی را همراه ببرید.
- لباس راحت و دو تکه بپوشید تا دسترسی به شکم آسان باشد.
- زمان کافی برای ویزیت در نظر بگیرید؛ بررسی ممکن است به دلیل وضعیت جنین طولانیتر شود.
- اگر درباره جنسیت جنین سؤال دارید، بدانید اعلام آن به وضعیت جنین و سیاست مرکز بستگی دارد و هدف اصلی سونوگرافی، بررسی سلامت ساختاری است.
در میانه بارداری کدام علائم نیاز به تماس با پزشک دارند؟
در هفته بیستم، هر درد یا ناراحتی خفیف الزاماً نشانه خطر نیست؛ اما برخی علائم را نباید تا مراجعه بعدی نادیده گرفت. خونریزی واژینال، خروج مایع آبکی از واژن، درد شدید یا مداوم شکم، تب، سردرد شدید همراه با تاری دید، تورم ناگهانی صورت و دستها یا تنگی نفس قابل توجه نیازمند تماس سریع با پزشک یا مراجعه به مرکز درمانی است.
حرکات جنین در این زمان هنوز ممکن است منظم نشده باشد. بااینحال اگر مادر بعد از آنکه الگوی مشخصی از حرکتها پیدا کرد، کاهش واضح و مداوم حرکات را احساس کند، بهتر است برای دریافت راهنمایی منتظر روز بعد نماند.
مراقبتهای کاربردی هفته بیستم بارداری
قرارهای مراقبت بارداری را طبق برنامه ادامه دهید تا فشارخون، وزن، رشد رحم و نتایج آزمایشها ارزیابی شود. مصرف مکملها را خودسرانه قطع یا جایگزین نکنید و برای هر دارو، حتی داروهای بدون نسخه و گیاهی، با پزشک یا ماما مشورت کنید.
غذاهای متنوع، آب کافی، فعالیت بدنی سبک در صورت تأیید پزشک و خواب منظم میتواند به تحمل بهتر این مرحله کمک کند. درد لگن یا کمر نیز گاهی با اصلاح وضعیت نشستن، کفش مناسب و پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین کمتر میشود؛ درد شدید یا رو به افزایش باید بررسی شود.
جمعبندی: هفته بیستم بارداری زمان میانه بارداری و معمولاً فرصت انجام سونوگرافی آنومالی است. این بررسی تصویری دقیق از رشد و ساختار جنین، جفت و مایع آمنیوتیک میدهد، اما نتیجه آن باید در کنار مراقبتهای منظم بارداری و ارزیابی پزشک تفسیر شود.
