پاسخ به پرسش «چه کسانی نباید جینسینگ مصرف کنند؟» برای همه یکسان نیست، اما بارداری و شیردهی، کودکی، اختلالات انعقاد خون، دیابت و مصرف بعضی داروها از مهمترین موقعیتهای نیازمند پرهیز یا مشورت پزشکی هستند. طبیعی بودن جینسینگ به معنی بیخطر بودن آن برای همه افراد نیست.
بخش مهمی از خطر، به خود گیاه محدود نمیشود؛ دوز، نوع جینسینگ، ترکیبات مکمل و داروهای همزمان هم نقش دارند. اگر بیماری زمینهای دارید یا قرار است جراحی شوید، شروع مصرف جینسینگ را به بعد از بررسی پزشک یا داروساز موکول کنید.
افرادی که نباید جینسینگ مصرف کنند
زنان باردار و شیرده
ایمنی جینسینگ در بارداری و شیردهی به اندازهای روشن نیست که بتوان مصرف خودسرانه آن را توصیه کرد. درباره عبور ترکیبات آن به شیر مادر و اثر احتمالی بر نوزاد نیز اطلاعات کافی وجود ندارد؛ بنابراین این گروه بهتر است از مکملهای جینسینگ، بهویژه فرآوردههای غلیظ و چندترکیبی، استفاده نکنند مگر با تجویز پزشک.
کودکان و نوجوانان
مکملهای جینسینگ برای کودکان معمولاً بدون نظر پزشک انتخاب مناسبی نیستند. مقدار مصرف ایمن، تفاوت فرآوردهها و اثر آن بر بدن در حال رشد بهخوبی قابل تعمیم نیست و محصولات تبلیغشده برای افزایش انرژی یا تمرکز، ممکن است ترکیبات دیگری هم داشته باشند.
افراد مبتلا به بیماریهای خودایمنی
جینسینگ میتواند بر فعالیت سیستم ایمنی اثر بگذارد. به همین دلیل افراد مبتلا به بیماریهایی مانند لوپوس، اماس، آرتریت روماتوئید یا دیگر اختلالات خودایمنی، و کسانی که داروهای سرکوبکننده ایمنی میگیرند، نباید بدون نظر پزشک آن را مصرف کنند؛ چون اثر آن در کنار بیماری یا دارو قابل پیشبینی نیست.
افراد دارای اختلال خونریزی یا نزدیک به جراحی
اگر خونریزی غیرطبیعی، کاهش پلاکت، اختلال انعقاد یا سابقه مشکل در جراحی دارید، مصرف جینسینگ نیاز به بررسی دارد. همچنین مصرف آن را به جراح و متخصص بیهوشی اطلاع دهید، زیرا مکملهای گیاهی ممکن است در مدیریت قند خون یا خونریزی هنگام عمل اثر بگذارند.
جینسینگ با کدام بیماریها و داروها نیاز به احتیاط دارد؟
برخی افراد در گروه «ممنوعیت قطعی» قرار نمیگیرند، اما مصرف جینسینگ برایشان باید با تأیید متخصص انجام شود. مهمترین موارد عبارتاند از:
- دیابت: جینسینگ ممکن است قند خون را تغییر دهد و همراهی آن با انسولین یا داروهای کاهنده قند، احتمال افت قند را افزایش دهد.
- داروهای رقیقکننده خون: افرادی که وارفارین یا داروهای مشابه مصرف میکنند باید پیش از مصرف جینسینگ، احتمال تداخل را بررسی کنند. درباره اثر این تداخل، نوع فرآورده و وضعیت فرد اهمیت دارد.
- فشار خون یا بیماری قلبی: جینسینگ در بعضی افراد میتواند با تپش قلب، بیقراری یا تغییر فشار خون همراه شود. افراد مبتلا به فشار خون کنترلنشده یا بیماری قلبی بهتر است بدون نظارت آن را شروع نکنند.
- بیخوابی و اضطراب: جینسینگ ممکن است در برخی افراد تحریککننده باشد و بیخوابی، عصبیبودن یا تپش قلب را تشدید کند؛ مصرف آن در ساعات پایانی روز انتخاب مناسبی نیست.
- داروهای متعدد یا داروهای اعصاب: اگر داروی ضدافسردگی، محرک، داروی قلب، داروی دیابت یا داروی مزمن دیگری مصرف میکنید، بررسی تداخل را به پزشک یا داروساز بسپارید.
چه علائمی یعنی باید مصرف جینسینگ را متوقف کرد؟
در صورت بروز کهیر، تورم لب یا صورت، تنگی نفس، تپش قلب شدید، سرگیجه، لرزش، تعریق غیرعادی، بیخوابی شدید یا نشانههای افت قند مانند ضعف و گیجی، مصرف فرآورده را ادامه ندهید و برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. تنگی نفس یا تورم ناگهانی صورت و زبان نیازمند رسیدگی فوری است.
مشکلات گوارشی خفیف ممکن است با برخی فرآوردهها دیده شود، اما ماندگاری یا شدت گرفتن علائم باید جدی گرفته شود. در صورت مشاهده خونریزی غیرعادی یا مدفوع سیاه نیز مراجعه پزشکی را به تعویق نیندازید.
چطور خطر مصرف جینسینگ را کمتر کنیم؟
- نام دقیق محصول، مقدار جینسینگ و فهرست ترکیبات آن را بررسی کنید؛ «مکمل انرژیزا» همیشه فقط جینسینگ ندارد.
- فهرست همه داروها، ویتامینها و مکملهای خود را پیش از مصرف به پزشک یا داروساز بگویید.
- برای جبران خستگی مداوم، به جای شروع خودسرانه مکمل، علتهایی مانند کمخونی، اختلال تیروئید، کمخوابی یا کنترلنشدن دیابت را بررسی کنید.
- دوز مصرف را خودسرانه افزایش ندهید و چند فرآورده محرک را همزمان مصرف نکنید.
هیچ مکملی جایگزین درمان تجویزشده نیست. اطلاعات این مطلب عمومی است و برای تصمیمگیری فردی، بهخصوص در بارداری، بیماریهای مزمن، مصرف دارو یا پیش از جراحی، نظر پزشک یا داروساز لازم است.
جمعبندی: چه کسانی نباید جینسینگ مصرف کنند؟ زنان باردار و شیرده، کودکان، افراد مبتلا به بیماریهای خودایمنی، اختلالات خونریزی، دیابت کنترلنشده یا بیخوابی و کسانی که داروهای خاص مصرف میکنند، نباید بدون مشورت متخصص سراغ آن بروند. در صورت بیماری زمینهای یا مصرف چند دارو، بررسی تداخل پیش از شروع جینسینگ از هر توصیه عمومی مهمتر است.
