خواص جینسینگ برای تقویت انرژی و رفع خستگی بیشتر به اثر احتمالی آن بر احساس خستگی و توان سازگاری بدن با فشارهای جسمی و ذهنی مربوط میشود، نه ایجاد انرژی فوری مانند کافئین. پژوهشها نتایج یکسانی ندارند؛ در برخی مطالعات، مصرف فرآوردههای جینسینگ به کاهش خستگی عمومی کمک کرده، اما این اثر معمولاً متوسط است و برای همه افراد رخ نمیدهد.
جینسینگ آسیایی یا کرهای، که با نام علمی Panax ginseng شناخته میشود، حاوی ترکیباتی به نام جینسنوزید است. مقدار این ترکیبات در ریشه، پودر، عصاره و دمنوش یکسان نیست؛ بنابراین نمیتوان نتیجه یک مطالعه روی عصاره استاندارد را بدون تفاوت، به هر فنجان دمنوش جینسینگ نسبت داد.
خواص جینسینگ برای تقویت انرژی و رفع خستگی چگونه است؟
جینسینگ در گروه گیاهان سازشزا قرار میگیرد؛ یعنی ترکیبات آن ممکن است به بدن در پاسخ به فشارهای فیزیکی و روانی کمک کنند. شواهد موجود احتمال میدهند که جینسینگ با تأثیر بر فرایندهای مرتبط با سوختوساز انرژی، التهاب و پاسخ بدن به استرس، احساس خستگی را در بعضی افراد کاهش دهد.
با این حال، نباید از آن انتظار افزایش ناگهانی توان یا جایگزینی خواب داشت. اگر خستگی به دلیل کمخوابی، تغذیه ناکافی، کمخونی یا بیماری زمینهای ایجاد شده باشد، دمنوش جینسینگ فقط ممکن است احساس موقتی بهتری ایجاد کند و علت اصلی را برطرف نمیکند.
تفاوت اثر جینسینگ با قهوه و چای
قهوه و چای بهدلیل داشتن کافئین معمولاً سریعتر احساس هوشیاری ایجاد میکنند، اما ممکن است در برخی افراد تپش قلب، اضطراب یا اختلال خواب بهوجود آورند. جینسینگ کافئین ندارد و اثر آن، در صورت بروز، معمولاً تدریجیتر و کمپیشبینیتر است؛ بنابراین نباید آن را «جایگزین بدون عارضه» برای نوشیدنیهای کافئیندار دانست.
دمنوش جینسینگ را چگونه برای رفع خستگی آماده کنیم؟
برای تهیه دمنوش، چند برش نازک از ریشه خشک جینسینگ یا مقدار توصیهشده روی بستهبندی را در یک فنجان آب داغ قرار دهید و حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید. طعم آن کمی تلخ و خاکی است و میتوان برای متعادلکردن مزه، مقدار کمی دارچین یا عسل به آن افزود؛ عسل را زمانی اضافه کنید که نوشیدنی از حرارت شدید افتاده باشد.
مقدار مصرف به شکل محصول بستگی دارد. پودر، کپسول و عصاره ممکن است بسیار غلیظتر از دمنوش باشند، بنابراین افزایش مقدار به امید اثر سریعتر تصمیم مناسبی نیست. بهتر است در شروع، یک نوبت کمحجم در ساعات ابتدایی روز مصرف شود و همزمان واکنشهایی مانند بیخوابی، سردرد یا بیقراری زیر نظر باشد.
چه زمانی جینسینگ برای خستگی انتخاب مناسبی نیست؟
خستگیای که چند هفته ادامه پیدا کند، با استراحت بهتر نشود یا همراه با علائمی مانند کاهش وزن بیدلیل، تنگی نفس، رنگپریدگی، تب، سرگیجه یا تپش قلب باشد، نیاز به بررسی علت دارد. در چنین شرایطی، تکیه بر دمنوش میتواند مراجعه برای تشخیص را به تأخیر بیندازد.
- برای بیخوابی یا اضطراب کنترلنشده، مصرف آن ممکن است علائم را بیشتر کند.
- افراد مبتلا به دیابت باید احتمال تغییر قند خون و تداخل با داروها را در نظر بگیرند.
- افرادی که داروهای رقیقکننده خون، داروهای قلبی یا داروهای مؤثر بر سیستم عصبی مصرف میکنند، پیش از مصرف منظم باید با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
- در بارداری، شیردهی و برای کودکان، مصرف فرآوردههای جینسینگ بدون نظر متخصص توصیه نمیشود.
جینسینگ ممکن است در بعضی افراد باعث ناراحتی گوارشی، سردرد، بیقراری یا اختلال خواب شود. شواهد مربوط به اثربخشی آن نیز به نوع جینسینگ، مقدار جینسنوزید و مدت مصرف وابسته است؛ به همین دلیل، «طبیعی بودن» محصول بهمعنای بیخطر بودن آن برای همه نیست.
برای نتیجه بهتر از جینسینگ چه نکتهای را رعایت کنیم؟
اگر هدف، کاهش خستگی روزمره است، دمنوش جینسینگ باید در کنار خواب کافی، وعدههای غذایی منظم، آب کافی و فعالیت بدنی متناسب دیده شود. مصرف آن برای جبران چند شب کمخوابی یا فشار کاری شدید، راهحل پایدار نیست.
جمعبندی: خواص جینسینگ برای تقویت انرژی و رفع خستگی ممکن است در برخی افراد به کاهش خستگی عمومی و بهبود احساس توان کمک کند، اما اثر آن قطعی یا فوری نیست. دمنوش جینسینگ را با مقدار کم و در ساعات ابتدایی روز امتحان کنید و در صورت داشتن بیماری زمینهای، بارداری یا مصرف دارو، پیش از مصرف منظم نظر متخصص را بپرسید.
