خواص جینسینگ در دوران بارداری و شیردهی هنوز به اندازهای روشن نیست که بتوان مصرف آن را بیخطر دانست. درباره جینسینگ، پژوهشهای انسانی کافی برای تعیین ایمنی در بارداری وجود ندارد و اطلاعات مربوط به ورود ترکیبات آن به شیر مادر نیز محدود است. بنابراین «طبیعی بودن» این گیاه نباید بهمعنای مناسببودن آن برای مادر یا نوزاد تلقی شود.
فرآوردههای جینسینگ فقط دمنوش نیستند؛ کپسول، عصاره، پودر، قطره و نوشیدنیهای انرژیزا هم ممکن است حاوی آن باشند. مقدار و غلظت ترکیبات فعال در این محصولات یکسان نیست، به همین دلیل نمیتوان برای همه آنها یک دوز یا حکم واحد در نظر گرفت.
خواص جینسینگ در دوران بارداری؛ چرا مصرف خودسرانه توصیه نمیشود؟
ایمنی جینسینگ در دوران بارداری بهطور کامل اثبات نشده است. برخی دادههای آزمایشگاهی و حیوانی درباره اثر ترکیبات جینسینگ بر روند رشد جنین نگرانیهایی ایجاد کردهاند، اما این نتایج بهتنهایی میزان خطر در انسان را مشخص نمیکنند. در مقابل، مطالعات انسانی با کیفیت و حجم کافی برای رد یا تأیید این نگرانیها در دسترس نیست.
به همین علت، نبودِ مدرک قطعی درباره آسیب را نباید با اثبات بیخطر بودن اشتباه گرفت. بهویژه در سهماهه نخست که اندامهای اصلی جنین شکل میگیرند، مصرف مکملهای گیاهی بدون تأیید پزشک یا ماما تصمیم مناسبی نیست؛ با این حال احتیاط فقط به سهماهه اول محدود نمیشود و در تمام بارداری اهمیت دارد.
تفاوت دمنوش جینسینگ با مکمل و عصاره
چای یا دمنوش ممکن است نسبت به عصاره استانداردشده ترکیبات فعال کمتری داشته باشد، اما این تفاوت به معنی ایمنی قطعی نیست. روش تهیه، مقدار ریشه، زمان دمکشیدن و ترکیب محصول مشخص میکند چه میزان از مواد مؤثره وارد نوشیدنی شده است. مکملهای غلیظ نیز ممکن است چند گیاه یا کافئین داشته باشند و ارزیابی خطر را دشوارتر کنند.
آیا جینسینگ در دوران شیردهی بیخطر است؟
درباره انتقال جینسینگ و جینسنوزیدهای آن به شیر مادر، داده انسانی کافی وجود ندارد. همچنین اطلاعات قابل اتکایی درباره اثر مصرف منظم آن بر خواب، تغذیه، ضربان قلب یا بیقراری نوزاد منتشر نشده است. بنابراین بهتر است مادر شیرده از مصرف روزانه، فرآوردههای غلیظ و محصولات ترکیبی حاوی جینسینگ خودداری کند، مگر اینکه پزشک آن را با توجه به شرایط فردی تأیید کرده باشد.
اگر پس از مصرف، نوزاد بیقرار شد، خواب او تغییر کرد، اسهال یا واکنش پوستی نشان داد، مصرف فرآورده را متوقف کنید و با پزشک کودک یا پزشک خود مشورت کنید. این نشانهها لزوماً ثابت نمیکنند علت جینسینگ بوده است، اما بررسی آنها مهم است.
جینسینگ چه عوارض و تداخلهایی میتواند داشته باشد؟
حتی خارج از بارداری و شیردهی، جینسینگ برای همه افراد مناسب نیست. بیخوابی، سردرد، ناراحتی گوارشی، تپش قلب و تغییر قند خون از عوارضی هستند که ممکن است رخ دهند. حساسیت به گیاه یا ناخالصی موجود در فرآورده نیز میتواند باعث علائم پوستی یا تنفسی شود.
پیش از مصرف جینسینگ، بهخصوص در دوران بارداری یا شیردهی، این موارد را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید:
- داروهای دیابت یا سابقه افت و نوسان قند خون؛
- داروهای رقیقکننده خون یا اختلالات انعقادی؛
- داروهای فشارخون، بیماری قلبی یا سابقه تپش قلب؛
- مصرف زیاد قهوه، چای پررنگ یا نوشیدنیهای انرژیزا؛
- هر نوع مکمل بارداری، داروی گیاهی یا داروی تجویزی دیگر.
برچسب محصول را هم دقیق بخوانید؛ گاهی نام جینسینگ روی بسته دیده میشود، اما ترکیب اصلی شامل چند محرک گیاهی و کافئین است. چنین نوشیدنیای ممکن است از نظر کافئین و تداخل دارویی، نگرانی جداگانهای ایجاد کند.
اگر پیش از اطلاع از بارداری جینسینگ مصرف کردهاید
مصرف اتفاقی یک فنجان دمنوش یا یک نوبت مکمل، بهتنهایی به معنی آسیب قطعی به جنین نیست و جای نگرانی فوری ایجاد نمیکند. با این حال ادامه مصرف را متوقف کنید، نام محصول، مقدار و زمان مصرف را یادداشت کنید و در اولین فرصت به پزشک یا ماما بگویید.
در صورت مصرف مکرر، استفاده از عصاره غلیظ، یا همراهی با داروهای دیگر، مشورت پزشکی اهمیت بیشتری دارد. خونریزی، درد شدید شکم، سرگیجه شدید، تنگی نفس، تورم صورت یا تپش قلب مداوم نیازمند ارزیابی فوری است.
برای خستگی بارداری یا شیردهی چه جایگزینی منطقیتر است؟
خستگی در این دورهها میتواند از کمخوابی، کمخونی، کمآبی، تغذیه ناکافی یا تغییرات طبیعی بدن ناشی شود. به جای شروع جینسینگ، علت خستگی شدید یا طولانی را با پزشک بررسی کنید و مصرف مایعات، وعدههای غذایی متعادل و استراحت متناسب با شرایط خود را جدی بگیرید.
برای انتخاب هر دمنوش نیز فقط به عنوان «گیاهی» اکتفا نکنید؛ بعضی گیاهان دیگر هم در بارداری و شیردهی محدودیت دارند. ترکیبات محصول را بررسی کنید و اگر بیماری زمینهای یا داروی ثابت دارید، از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
جمعبندی: خواص جینسینگ در دوران بارداری و شیردهی از نظر ایمنی و فایده درمانی بهطور کافی تأیید نشده است. بنابراین مصرف خودسرانه، بهویژه شکلهای غلیظ و ترکیبی، انتخاب مطمئنی نیست؛ پیش از مصرف یا ادامه آن با پزشک، ماما یا داروساز مشورت کنید.
