عوارض جینسینگ معمولاً با بیخوابی، سردرد، ناراحتی معده، تهوع یا بیقراری شروع میشود؛ اما مصرف مقدار زیاد یا همزمانی آن با بعضی داروها میتواند مشکلسازتر باشد. «طبیعی بودن» جینسینگ به معنی بیخطر بودن برای همه افراد نیست.
شدت واکنش به نوع جینسینگ، شکل مصرف، غلظت فرآورده و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد. کپسولها و عصارههای غلیظ ممکن است مقدار ماده مؤثر بیشتری از یک دمنوش رقیق داشته باشند و محصولاتی که همزمان کافئین یا گیاهان محرک دارند، علائم را تشدید کنند.
این مطلب جایگزین تشخیص پزشک یا بررسی تداخل دارویی نیست؛ اگر بیماری زمینهای دارید یا داروی منظم مصرف میکنید، پیش از مصرف مکمل جینسینگ با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مهمترین عوارض جینسینگ چیست؟
بیشترین عوارض گزارششده معمولاً خفیف و وابسته به مقدار مصرف هستند، اما در صورت ادامهدار شدن نباید نادیده گرفته شوند. نشانههای احتمالی عبارتاند از:
- بیخوابی، خواب سبک، عصبیشدن یا بیقراری
- سردرد، سرگیجه یا احساس لرزش
- تهوع، دلدرد، نفخ یا اسهال
- تپش قلب و احساس گرگرفتگی در برخی افراد
- تغییرات قاعدگی یا حساسیت پستان که بیشتر در مصرف مکملهای غلیظ اهمیت دارد
- واکنش حساسیتی مانند خارش، کهیر یا تورم
بیخوابی یکی از عوارضی است که با مصرف جینسینگ در ساعات پایانی روز یا همراه با قهوه، چای پررنگ و نوشیدنیهای انرژیزا بیشتر دیده میشود. اگر فرآورده جینسینگ باعث اختلال خواب شده است، افزایش فاصله از زمان خواب بهتنهایی راهحل قطعی نیست و بهتر است مصرف آن متوقف و ترکیبات محصول بررسی شود.
مضرات مصرف بیش از حد جینسینگ چگونه ظاهر میشود؟
برای همه فرآوردههای جینسینگ یک مقدار مصرف بیخطر و یکسان وجود ندارد؛ چون گونه گیاه، میزان جینسنوزیدها، روش استخراج و کیفیت محصول متفاوت است. به همین دلیل، دو محصول با نام مشابه ممکن است اثر یکسانی نداشته باشند.
مضرات مصرف بیش از حد جینسینگ میتواند به شکل بیقراری شدید، بیخوابی چندروزه، سردرد، تهوع، اسهال، لرزش یا تپش قلب بروز کند. مصرف همزمان چند محصول گیاهی حاوی جینسینگ، افزایش خودسرانه تعداد کپسولها و استفاده از عصاره غلیظ به جای مقدار توصیهشده، احتمال بروز این مشکلات را بیشتر میکند.
در برخی شرایط، افت یا تغییر قند خون و افزایش احتمال خونریزی نیز اهمیت دارد؛ بهخصوص زمانی که فرد داروهای مرتبط مصرف میکند. از روی علائم نمیتوان تشخیص داد مشکل فقط از جینسینگ است، بنابراین ادامه دادن مصرف برای «عادت کردن بدن» کار درستی نیست.
تداخل جینسینگ با داروها و نوشیدنیهای محرک
جینسینگ ممکن است با اثر برخی داروها تداخل داشته باشد. این موضوع به نوع فرآورده، مقدار مصرف و داروی مورد استفاده بستگی دارد و درباره همه ترکیبها شواهد یکسانی وجود ندارد؛ بنابراین نباید تداخل نداشتن یک محصول را به محصول دیگر تعمیم داد.
- داروهای دیابت: جینسینگ ممکن است کنترل قند خون را تغییر دهد و در کنار داروها یا انسولین، خطر افت قند را افزایش دهد.
- داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت: در افرادی که وارفارین، آسپرین یا داروهای مشابه میگیرند، احتمال تداخل و تغییر خطر خونریزی باید توسط پزشک بررسی شود.
- داروهای محرک و کافئین: ترکیب جینسینگ با قهوه، چای پررنگ، مکملهای انرژیزا یا داروهای محرک میتواند بیخوابی، اضطراب و تپش قلب را بیشتر کند.
- برخی داروهای فشار خون و روانپزشکی: مصرف همزمان ممکن است نیاز به بررسی دقیقتر داشته باشد؛ نام دارو و مقدار آن مهم است.
اگر قرار است جراحی داشته باشید، مصرف مکملهای گیاهی را از قبل به پزشک اطلاع دهید. قطع یا ادامه دادن داروی تجویزی برای جلوگیری از تداخل، بدون نظر پزشک انجام نشود.
چه کسانی بهتر است جینسینگ مصرف نکنند؟
برخی افراد به دلیل کمبود اطلاعات درباره ایمنی یا احتمال تداخل، نباید سرخود سراغ مکمل و دمنوش غلیظ جینسینگ بروند. این گروهها شامل موارد زیر هستند:
- زنان باردار یا شیرده و کودکان، مگر با توصیه متخصص
- افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که سابقه افت قند دارند
- افراد دارای بیخوابی، اضطراب شدید، تپش قلب یا اختلالات ریتم قلب
- کسانی که داروهای رقیقکننده خون، داروهای دیابت یا داروهای متعدد مصرف میکنند
- افرادی که به جینسینگ یا فرآوردههای گیاهی مشابه واکنش آلرژیک نشان دادهاند
در افراد مبتلا به بیماریهای خودایمنی نیز بهتر است مصرف جینسینگ با نظر پزشک انجام شود. همچنین اگر سابقه خونریزی غیرعادی یا بیماری مزمن دارید، محصول گیاهی را مانند یک ماده بیاثر در نظر نگیرید.
برای کاهش خطر عوارض جینسینگ چه نکاتی را رعایت کنیم؟
- برچسب محصول را بخوانید و مقدار مصرف توصیهشده را افزایش ندهید.
- همزمان چند مکمل انرژیزا یا فرآورده حاوی جینسینگ مصرف نکنید.
- برای نخستین مصرف، آن را با قهوه، نوشیدنی انرژیزا یا مکمل محرک ترکیب نکنید.
- در صورت بیخوابی، تپش قلب، اسهال مداوم یا واکنش پوستی، مصرف را متوقف کنید.
- نام مکمل، مقدار مصرف و فهرست داروهای خود را هنگام مشورت با پزشک همراه داشته باشید.
در صورت تنگی نفس، تورم لب و صورت، غش، درد قفسه سینه، خونریزی غیرعادی یا ضربان قلب مداوم و شدید، به جای انتظار برای برطرف شدن علائم، فوراً کمک پزشکی بگیرید.
جمعبندی درباره عوارض جینسینگ
عوارض جینسینگ بیشتر به صورت بیخوابی، ناراحتی گوارشی، سردرد، بیقراری و گاهی تپش قلب دیده میشود، اما مصرف بیش از حد یا ترکیب آن با داروها میتواند خطر افت قند، تغییر خونریزی یا واکنش شدیدتر را بالا ببرد. مقدار مصرف، نوع فرآورده و شرایط بدنی تعیین میکند که جینسینگ برای یک فرد مناسب باشد یا نه؛ بنابراین استفاده از محصول غلیظ یا افزایش دوز بدون مشورت متخصص توصیه نمیشود.
