رابطه جنسی بعد از زایمان زمان ثابتی برای همه ندارد. توصیه رایج این است که تا قطع خونریزی پس از زایمان، ترمیم زخمها و بخیه‌ها و کاهش درد صبر شود؛ برای بسیاری از زنان این زمان حدود چهار تا شش هفته است، اما ممکن است کوتاه‌تر یا طولانی‌تر باشد.
آمادگی جسمی بهتنهایی کافی نیست. رضایت و میل مادر، احساس امنیت، خستگی، خشکی واژن و وضعیت روانی هم باید در نظر گرفته شوند. اگر پزشک در ویزیت پس از زایمان محدودیتی مطرح کرده یا زایمان با عارضه همراه بوده است، زمان شروع رابطه باید بر همان اساس تعیین شود. این مطلب جایگزین معاینه و نظر پزشک یا ماما نیست.
رابطه جنسی بعد از زایمان از چه زمانی مجاز است؟
پس از زایمان واژینال، بدن برای ترمیم واژن، دهانه رحم، ناحیه پرینه و هرگونه پارگی یا برش به زمان نیاز دارد. در سزارین نیز با وجود اینکه زخم اصلی روی شکم است، بدن همچنان در دوره نقاهت قرار دارد و درد، خستگی یا عوارض دیگر میتواند رابطه را دشوار کند.
بهتر است شروع رابطه دخولی زمانی باشد که خونریزی پس از زایمان متوقف یا تقریباً تمام شده، زخمها ترمیم شده‌اند و فرد هنگام نشستن، راه رفتن یا لمس ناحیه درد قابل‌توجهی ندارد. معاینه پس از زایمان فرصت مناسبی برای پرسیدن همین موضوع است؛ با این حال، حتی تأیید پزشکی هم به معنی اجبار به رابطه نیست.
چطور رابطه را بعد از زایمان با فشار و درد کمتر شروع کنیم؟
اولین تجربه پس از زایمان لازم نیست به دخول منتهی شود. صمیمیت، در آغوش گرفتن، لمس و رابطه بدون دخول میتواند راهی برای بازگشت تدریجی به نزدیکی باشد؛ به‌ویژه زمانی که مادر هنوز درد، خستگی یا نگرانی دارد.
- آهسته پیش بروید: هر مرحله باید با رضایت و احساس راحتی مادر ادامه پیدا کند. درد نشانه‌ای برای توقف است، نه چیزی که باید تحمل شود.
- از روانکننده استفاده کنید: تغییرات هورمونی، به‌خصوص در دوران شیردهی، میتواند خشکی واژن ایجاد کند. روان‌کننده‌های پایه آب یا سیلیکون معمولاً برای کاهش اصطکاک مناسب‌اند؛ محصولات روغنی می‌توانند به کاندوم‌های لاتکس آسیب بزنند.
- وضعیتی را انتخاب کنید که کنترل بیشتری می‌دهد: حالتی که مادر بتواند عمق و سرعت دخول را کنترل کند، معمولاً امکان توقف سریع‌تر و تجربه راحت‌تری فراهم میکند.
- برای گفت‌وگو وقت بگذارید: شریک جنسی باید بداند که تغییر میل، خشکی یا درد بعد از زایمان میتواند بخشی از روند بهبود باشد و به معنی کم‌شدن علاقه نیست.
استفاده از دوش واژینال، شوینده‌های معطر یا محصولات داخلی برای «پاک‌سازی» پس از زایمان توصیه نمی‌شود و ممکن است تحریک و ناراحتی را بیشتر کند. شست‌وشوی ملایم ناحیه بیرونی و خشک‌کردن بدون اصطکاک کافی است، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
خشکی، درد و کاهش میل جنسی بعد از زایمان
خشکی واژن در ماه‌های نخست میتواند با شیردهی و کاهش موقت استروژن بیشتر شود. خستگی ناشی از مراقبت از نوزاد، کم‌خوابی، تغییرات بدن، ترس از درد و نگرانی درباره بارداری نیز ممکن است میل جنسی را کاهش دهد. این تغییرات در بسیاری از زنان رخ می‌دهد و نباید با فشار یا سرزنش پاسخ داده شود.
اگر دخول دردناک است، آن را به تعویق بیندازید و از روانکننده و تماس غیر دخولی استفاده کنید. درد مداوم ممکن است به خشکی، حساسیت محل بخیه، انقباض عضلات کف لگن یا علت دیگری مربوط باشد و گاهی به ارزیابی ماما، متخصص زنان یا فیزیوتراپیست کف لگن نیاز دارد.
تمرین‌های کف لگن را می‌توان پس از اجازه پزشک و به‌صورت ملایم آغاز کرد، اما انقباض شدید یا ادامه تمرین در صورت درد مناسب نیست. اگر کاهش میل، اضطراب، غمگینی یا احساس بی‌علاقگی طولانی شده، موضوع را با پزشک یا روان‌درمانگر در میان بگذارید؛ افسردگی و اضطراب پس از زایمان قابل درمان‌اند.
پیشگیری از بارداری را به بعد موکول نکنید
بازگشت قاعدگی معیار مطمئنی برای بازگشت باروری نیست؛ تخمکگذاری میتواند پیش از اولین پریود رخ دهد. شیردهی فقط در شرایط مشخصی میتواند برای مدت محدودی اثر پیشگیری داشته باشد: نوزاد کمتر از شش ماهه باشد، تغذیه تقریباً کامل با شیر مادر انجام شود و قاعدگی بازنگشته باشد. حتی در این شرایط نیز مشورت با پزشک یا ماما برای اطمینان مهم است.
کاندوم علاوه بر کمک به پیشگیری از بارداری، در برابر برخی عفونت‌های مقاربتی نیز محافظت ایجاد میکند. برای انتخاب روش مناسب دیگر، عواملی مانند شیردهی، فشار خون، سابقه لخته خون، داروها و برنامه بارداری بعدی باید بررسی شوند.
چه علائمی بعد از شروع رابطه نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
کمی حساسیت ممکن است در شروع دوباره دیده شود، اما درد شدید یا رو به افزایش طبیعی تلقی نمی‌شود. در موارد زیر رابطه را متوقف کنید و برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید:
- خونریزی زیاد یا خونریزی‌ای که بعد از رابطه ادامه پیدا میکند؛
- تب، لرز، ترشح بدبو یا درد لگنی؛
- باز شدن بخیه، تورم شدید یا درد غیرعادی در محل زخم؛
- سوزش ادرار، درد ماندگار هنگام دخول یا خشکی‌ای که با روانکننده بهتر نمی‌شود؛
- اضطراب، ترس یا ناراحتی عاطفی‌ای که صمیمیت و زندگی روزمره را مختل کرده است.
جمع‌بندی: رابطه جنسی بعد از زایمان زمانی مناسب‌تر است که خونریزی و درد قابل‌توجه برطرف شده باشد، زخمها ترمیم شده باشند و خود مادر از نظر جسمی و روانی آمادگی داشته باشد. شروع تدریجی، روانکننده، گفت‌وگوی صریح و پیشگیری از بارداری ناخواسته، مراقبت‌های اصلی این دوره‌اند؛ درد یا علائم غیرعادی را نباید نادیده گرفت.
