کلامیدیا یک عفونت باکتریایی مقاربتی است که ممکن است بدون هیچ نشانه‌ای وجود داشته باشد. به همین دلیل، فرد میتواند بدون اطلاع خود عفونت را منتقل کند یا زمانی متوجه آن شود که عارضه‌ای مانند درد لگن، التهاب بیضه یا مشکل بارداری ایجاد شده است. کلامیدیا با آزمایش قابل تشخیص و با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است، اما نوع دارو و مدت مصرف باید توسط پزشک تعیین شود.
ترشح غیرعادی، سوزش ادرار، درد پایین شکم، خونریزی بین قاعدگی‌ها یا درد و تورم بیضه از نشانه‌های احتمالی هستند؛ بااین‌حال نبودن این علائم، عفونت را رد نمیکند. اگر رابطهٔ جنسی بدون کاندوم داشته‌اید، شریک جنسی‌تان به عفونت مقاربتی مبتلا شده یا علائم مشکوک دارید، آزمایش و مشاورهٔ پزشکی را به تعویق نیندازید.
این مطلب جایگزین معاینه، آزمایش یا تجویز پزشک نیست. در بارداری، درد شدید لگن، تب، استفراغ یا درد ناگهانی بیضه، مراجعهٔ سریع پزشکی اهمیت بیشتری دارد.
کلامیدیا چیست و چگونه منتقل میشود؟
عامل کلامیدیا باکتری Chlamydia trachomatis است و بیشتر از راه رابطهٔ جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی منتقل میشود. تماس با ترشحات آلوده میتواند انتقال را ممکن کند؛ بنابراین انزال یا دخول کامل شرط انتقال نیست. عفونت ممکن است در دهانهٔ رحم، مجرای ادرار، راست‌روده یا گلو ایجاد شود.
کلامیدیا از راه توالت، استخر، حوله، بغل کردن یا دست دادن منتقل نمی‌شود. همچنین درمان شدن به معنای ایجاد ایمنی دائمی نیست و تماس دوباره با فرد آلوده میتواند به عفونت مجدد منجر شود.
علائم کلامیدیا در زنان و مردان
بخش قابل‌توجهی از مبتلایان علامت مشخصی ندارند. اگر نشانه‌ها ظاهر شوند، ممکن است چند هفته پس از تماس جنسی ایجاد شوند؛ زمان بروز علائم به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست.
نشانه‌های احتمالی در زنان
- ترشح غیرعادی از واژن یا تغییر بو و مقدار ترشحات
- سوزش یا درد هنگام ادرار
- درد هنگام رابطهٔ جنسی
- درد پایین شکم یا لگن
- خونریزی بین دو قاعدگی یا پس از رابطهٔ جنسی
- درد، ترشح یا خونریزی از ناحیهٔ مقعد در صورت درگیری راست‌روده
نشانه‌های احتمالی در مردان
- ترشح از آلت تناسلی، به‌ویژه ترشحی که از حالت معمول متفاوت است
- سوزش هنگام ادرار
- درد یا تورم یک یا هر دو بیضه
- درد، ترشح یا خونریزی از مقعد در صورت درگیری راست‌روده
درد شدید یا ناگهانی بیضه یک وضعیت فوری است و نباید صرفاً به کلامیدیا نسبت داده شود. چنین دردی به ارزیابی سریع پزشکی نیاز دارد، چون علت‌های دیگری هم می‌توانند خطرناک باشند.
کلامیدیا چگونه تشخیص داده میشود؟
روش رایج تشخیص، آزمایش مولکولی حساس برای شناسایی مادهٔ ژنتیکی باکتری است که معمولاً به آن NAAT می‌گویند. بسته به جنسیت، محل تماس و علائم، نمونه میتواند از ادرار یا سواب واژن، دهانهٔ رحم، مجرای ادرار، راست‌روده یا گلو تهیه شود.
نمونهٔ ادرار همیشه وجود عفونت در همهٔ محل‌های درگیر را نشان نمی‌دهد. برای مثال، اگر تماس مقعدی یا دهانی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است نمونه‌گیری از همان ناحیه را هم لازم بداند. آزمایش کلامیدیا معمولاً هم‌زمان با بررسی سوزاک و بر اساس شرایط فرد، آزمایش HIV، سفلیس یا دیگر عفونت‌های مقاربتی انجام میشود.
خوددرمانی یا نتیجه‌گیری از روی علائم قابل اعتماد نیست؛ سوزش ادرار و ترشح می‌توانند علت‌های دیگری هم داشته باشند. اگر آزمایش مثبت باشد، شریک یا شریکان جنسی اخیر نیز باید برای ارزیابی و درمان راهنمایی شوند.
درمان کلامیدیا چگونه انجام میشود؟
کلامیدیا با آنتی‌بیوتیک درمان میشود. پزشک با توجه به محل عفونت، احتمال هم‌زمانی عفونت‌های دیگر، سن، سابقهٔ پزشکی و بارداری داروی مناسب را انتخاب می‌کند. در بسیاری از بزرگسالان غیر باردار، درمان چندروزه با داکسی‌سایکلین استفاده میشود و در برخی شرایط، گزینه‌های دیگری مانند آزیترومایسین یا داروهای جایگزین مطرح می‌شوند.
داروی مناسب برای افراد باردار، کودکان و کسانی که بیماری زمینه‌ای یا حساسیت دارویی دارند باید جداگانه انتخاب شود. دوز باقی‌ماندهٔ نسخه‌های قبلی را مصرف نکنید و دارو را با شریک جنسی خود تقسیم نکنید؛ انتخاب نادرست دارو یا قطع زودهنگام درمان میتواند درمان را دشوار کند.
برای جلوگیری از انتقال، تا زمانی که دورهٔ درمان هفتروزه کامل نشده یا از درمان تکدوز دست‌کم هفت روز نگذشته است، و تا درمان شدن شریک یا شریکان جنسی، رابطهٔ جنسی نداشته باشید. اگر عفونت در گلو یا راست‌روده وجود داشته باشد، پیگیری پزشک اهمیت بیشتری دارد.
اگر کلامیدیا درمان نشود چه عوارضی دارد؟
عفونت درماننشده در برخی زنان میتواند از دهانهٔ رحم به بخش‌های بالاتر دستگاه تولیدمثل برسد و بیماری التهابی لگن ایجاد کند. این وضعیت ممکن است با درد لگن، درد هنگام رابطه، بارداری خارج‌رحمی یا کاهش باروری همراه شود؛ البته هر درد لگنی به معنی چنین عارضه‌ای نیست.
در مردان، التهاب اپیدیدیم یا بیضه میتواند باعث درد و تورم شود. عفونت راست‌روده نیز ممکن است درد، ترشح یا خونریزی ایجاد کند. در نوزاد، انتقال عفونت از مادر هنگام زایمان میتواند با عفونت چشم یا ریه همراه باشد؛ بنابراین مراقبت‌های دوران بارداری و اطلاع دادن نتیجهٔ آزمایش به پزشک ضروری است.
بعد از تشخیص، برای شریک جنسی و آزمایش مجدد چه باید کرد؟
افرادی که در حدود ۶۰ روز پیش از تشخیص با فرد مبتلا رابطهٔ جنسی داشته‌اند، باید برای آزمایش و درمان راهنمایی پزشکی دریافت کنند؛ حتی اگر علامتی ندارند. هدف از اطلاع‌رسانی، سرزنش یا قضاوت نیست، بلکه جلوگیری از انتقال و عفونت مجدد است.
- دارو را دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید و دوره را کامل کنید.
- تا زمان مجاز، رابطهٔ جنسی نداشته باشید و دربارهٔ درمان شریک جنسی مطمئن شوید.
- حدود سه ماه بعد، برای بررسی عفونت مجدد با پزشک یا مرکز سلامت دربارهٔ آزمایش دوباره مشورت کنید.
- در دوران بارداری، طبق برنامهٔ پزشک پیگیری شوید؛ گاهی آزمایش تأیید درمان حدود چهار هفته پس از پایان دارو لازم است.
آزمایش خیلی زود پس از پایان درمان، به‌خصوص با برخی روش‌های مولکولی، ممکن است نتیجه‌ای گمراه‌کننده نشان دهد؛ زمان تکرار آزمایش باید با توجه به شرایط فرد و نظر پزشک تعیین شود.
جمع‌بندی
کلامیدیا اغلب بیعلامت است، اما با آزمایش مناسب قابل تشخیص و با درمان کامل قابل کنترل است. مراجعه برای آزمایش در صورت تماس پرخطر، تکمیل دقیق دارو، درمان شریک جنسی و انجام آزمایش مجدد در زمان مناسب، مهم‌ترین اقدام‌ها برای جلوگیری از انتقال و عوارض هستند.
