انتخاب و استفاده صحیح از کاندوم فقط به پوشیدن آن پیش از دخول محدود نمی‌شود. سالم‌بودن بستهبندی، تاریخ انقضا، اندازه مناسب، روان‌کننده سازگار و روش خارج‌کردن کاندوم، همگی بر میزان محافظت آن اثر دارند. کاندوم در صورت استفاده درست می‌تواند خطر بارداری ناخواسته و انتقال بسیاری از عفونتهای آمیزشی را کاهش دهد، اما هیچ روش پیشگیری محافظت صددرصدی ایجاد نمیکند.
این راهنما درباره کاندوم خارجی است؛ همان نوعی که روی آلت تناسلی قرار می‌گیرد. اگر حساسیت پوستی، درد، زخم، ترشح غیرعادی یا نگرانی درباره تماس با عفونت آمیزشی وجود دارد، مشورت با پزشک یا ماما جایگزین خوددرمانی است.
چطور کاندوم مناسب انتخاب کنیم؟
کاندوم باید از بستهبندی سالم و معتبر تهیه شود. بسته‌ای را که سوراخ، پاره، بازشده یا بیش از حد فرسوده و چروکیده است استفاده نکنید. تاریخ انقضا را پیش از بازکردن بررسی کنید؛ کاندوم تاریخ‌گذشته ممکن است شکننده‌تر باشد.
اندازه هم مهم است. کاندومی که بیش از حد تنگ باشد احتمال پارگی و ناراحتی را افزایش می‌دهد و نوع بیش از حد گشاد ممکن است هنگام رابطه جابه‌جا شود. اگر کاندوم مرتب پاره می‌شود یا سر می‌خورد، به‌جای پوشیدن چند کاندوم، اندازه یا مدل دیگری را امتحان کنید.
بیشتر کاندوم‌ها از لاتکس ساخته می‌شوند. در صورت خارش، سوزش، قرمزی یا تورم پس از استفاده، احتمال حساسیت مطرح است و باید رابطه را متوقف کرد؛ کاندومهای غیرلاتکس میتوانند گزینه جایگزین باشند، اما سازگاری آن‌ها با روان‌کننده باید از روی بستهبندی بررسی شود.
روش درست پوشیدن کاندوم، مرحله‌به‌مرحله
- زمان مناسب را انتخاب کنید: کاندوم باید پیش از هر نوع تماس دستگاه تناسلی و پیش از شروع دخول پوشیده شود، نه فقط پیش از انزال.
- بسته را با احتیاط باز کنید: از لبه مشخص‌شده باز کنید و از دندان، قیچی یا ناخن تیز کمک نگیرید تا کاندوم آسیب نبیند.
- جهت آن را بررسی کنید: حلقه کاندوم باید در سمت بیرون قرار بگیرد تا به‌راحتی روی آلت باز شود. اگر کاندوم را اشتباهی روی آلت گذاشتید و نوک آن با ترشحات تماس پیدا کرد، آن را برگردانید و دوباره استفاده نکنید؛ کاندوم تازه بردارید.
- فضای نوک را خالی کنید: نوک کاندوم را با انگشت شست و اشاره بگیرید تا هوای اضافی خارج شود و فضایی برای مایع منی باقی بماند.
- تا انتها باز کنید: کاندوم را روی آلت در حالت نعوظ بگذارید و حلقه را تا پایه به‌آرامی پایین بکشید. اگر باز نمی‌شود یا مدام جمع می‌شود، احتمالاً جهت آن درست نیست یا اندازه مناسبی ندارد.
- در طول رابطه کنترل کنید: اگر کاندوم پاره شد، سر خورد یا نشتی داشت، رابطه را متوقف و کاندوم را عوض کنید.
کدام روان‌کننده برای کاندوم مناسب است؟
اصطکاک زیاد می‌تواند احتمال پارگی را بالا ببرد؛ در صورت نیاز از روان‌کننده استفاده کنید. برای کاندوم لاتکس، روانکنندههای پایه آب یا سیلیکون معمولاً انتخاب مناسبتری هستند.
وازلین، روغن نارگیل، روغن بدن، کره و بعضی کرمها و لوسیون‌های روغنی میتوانند لاتکس را تضعیف کنند. حتی اگر محصول روی پوست بی‌خطر باشد، لزوماً برای تماس با کاندوم مناسب نیست. در مورد کاندومهای غیرلاتکس، دستور سازنده را ملاک قرار دهید.
بعد از انزال چگونه کاندوم را خارج کنیم؟
پس از انزال و پیش از ازبین‌رفتن نعوظ، حلقه کاندوم را در پایه نگه دارید و در حالی که آلت را بیرون می‌آورید، مانع سرخوردن یا ریختن محتویات شوید. سپس کاندوم را از بدن دور کنید، گره بزنید و در سطل زباله بیندازید؛ آن را داخل توالت نیندازید.
هر کاندوم فقط برای یک بار استفاده است. شستن، خشک‌کردن یا استفاده دوباره، ایمنی آن را برنمی‌گرداند. برای هر نوبت رابطه یا هر تغییر مسیر از مقعد به واژن، کاندوم تازه لازم است تا خطر انتقال آلودگی کاهش پیدا کند.
اشتباه‌هایی که احتمال پارگی یا سرخوردن کاندوم را بیشتر می‌کنند
- بازکردن بسته با دندان یا وسیله تیز
- استفاده از کاندوم تاریخ‌گذشته یا نگهداری طولانی در گرما و فشار، مانند داشبورد خودرو یا جیب پشتی
- استفاده همزمان از دو کاندوم
- پوشیدن کاندوم بعد از شروع تماس جنسی
- نبودن فضای کافی در نوک کاندوم یا باقی‌ماندن هوای زیاد در آن
- استفاده از روان‌کننده روغنی همراه کاندوم لاتکس
- استفاده دوباره از کاندوم یا جابه‌جایی آن از یک شریک به شریک دیگر
کاندوم را در جای خشک و خنک نگه دارید و هنگام بازکردن، آن را از نظر پارگی یا تغییر شکل بررسی کنید. لمس‌کردن بسته برای پیدا کردن حلقه داخلی پیش از بازکردن می‌تواند احتمال گذاشتن کاندوم از سمت اشتباه را کمتر کند.
اگر کاندوم پاره شد یا بیرون آمد، چه اقدامی لازم است؟
ابتدا رابطه را متوقف کنید و از کاندوم تازه استفاده کنید. اگر احتمال بارداری وجود دارد، درباره پیشگیری اورژانسی هرچه زودتر با پزشک، ماما یا داروساز مشورت کنید؛ اثر این روش‌ها به زمان بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست.
اگر احتمال تماس با HIV یا عفونتهای آمیزشی وجود دارد، مراجعه سریع به مرکز درمانی مهم است. برای HIV، داروهای پیشگیری پس از مواجهه باید در کوتاه‌ترین زمان بررسی شوند و معمولاً پنجره زمانی محدودی دارند. آزمایش و پیگیری پزشکی، به‌ویژه در صورت وجود زخم، ترشح، سوزش یا تماس پرخطر، از حدس‌زدن درباره وضعیت عفونت قابل اعتمادتر است.
به یاد داشته باشید کاندوم همه عفونتهای آمیزشی را به یک اندازه پوشش نمی‌دهد؛ عفونت‌هایی که از تماس پوست ناحیه تناسلی منتقل می‌شوند ممکن است از بخش‌های پوشانده‌نشده عبور کنند. بااین‌حال، استفاده درست و مداوم همچنان یکی از راه‌های مهم کاهش خطر است.
جمع‌بندی انتخاب و استفاده صحیح از کاندوم
انتخاب و استفاده صحیح از کاندوم یعنی انتخاب محصول سالم و اندازه مناسب، پوشیدن آن پیش از هر تماس جنسی، خارج‌کردن هوای نوک، استفاده از روان‌کننده سازگار و تعویض آن پس از هر بار رابطه. کاندوم را دوباره استفاده نکنید و در صورت پارگی یا سرخوردن، برای پیشگیری اورژانسی و ارزیابی عفونتهای آمیزشی زمان را از دست ندهید.
