ترشحات واژن در بسیاری از مواقع بخشی طبیعی از عملکرد بدن هستند و مقدار و شکل آن‌ها در طول چرخه قاعدگی تغییر می‌کند. ترشح شفاف یا سفید مایل به شیری، بدون بوی زننده و بدون خارش و درد، معمولاً نگران‌کننده نیست.
آنچه بیشتر از رنگ به تشخیص کمک می‌کند، تغییر ناگهانی نسبت به حالت معمول، بوی ناخوشایند و علائم همراه است. ترشح غیرطبیعی میتواند با عفونت قارچی، واژینوز باکتریایی، برخی عفونت‌های مقاربتی یا تحریک پوستی ارتباط داشته باشد؛ اما از روی ظاهر ترشح به‌تنهایی نمی‌توان علت را قطعی تشخیص داد.
ترشحات واژن در حالت طبیعی چه شکلی هستند؟
ترشح طبیعی از غدد دهانه رحم و دیواره واژن ایجاد می‌شود و به حفظ رطوبت و پاک‌سازی طبیعی این ناحیه کمک می‌کند. ممکن است در بخشی از ماه رقیق و لغزنده و در زمان دیگری غلیظ‌تر یا چسبنده باشد.
ویژگی‌هایی که بیشتر با ترشح طبیعی سازگارند عبارت‌اند از:
- شفاف، سفید یا سفید مایل به شیری بودن؛
- نداشتن بوی تند و آزاردهنده؛
- نبودن خارش، سوزش، زخم یا درد؛
- تغییر مقدار در زمان تخمک‌گذاری، پیش از پریود، بارداری یا تحریک جنسی.
نزدیک زمان تخمک‌گذاری، ترشح ممکن است شفاف‌تر، کش‌دارتر و شبیه سفیده تخم‌مرغ شود. پس از رابطه جنسی نیز بخشی از مایع خارج‌شده ممکن است مربوط به روان‌کننده طبیعی یا مایع منی باشد و الزاماً نشانه بیماری نیست.
کدام تغییرات میتوانند نشانه ترشح غیرطبیعی باشند؟
هر تغییر رنگ به‌تنهایی بیماری را ثابت نمی‌کند، اما ترکیب تغییر ترشح با علائم دیگر اهمیت دارد. موارد زیر بهتر است توسط پزشک یا ماما ارزیابی شوند:
- ترشح سفید غلیظ و تکهتکه: اگر با خارش، قرمزی یا سوزش همراه باشد، عفونت قارچی یکی از احتمال‌هاست.
- ترشح خاکستری یا سفید مایل به خاکستری با بوی ماهی: میتواند با واژینوز باکتریایی مرتبط باشد؛ این وضعیت الزاماً به معنای عفونت مقاربتی نیست، اما نیاز به تشخیص و درمان مناسب دارد.
- ترشح زرد یا سبز، به‌ویژه کف‌آلود یا بدبو: ممکن است در برخی عفونت‌ها دیده شود و در صورت وجود رابطه بدون کاندوم، بررسی عفونت‌های مقاربتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
- ترشح همراه با خون خارج از زمان پریود: گاهی علت ساده‌ای مانند تحریک دهانه رحم دارد، اما اگر تکرار شود یا با درد همراه باشد، نباید نادیده گرفته شود.
سوزش هنگام ادرار، درد هنگام رابطه، درد زیر شکم، تب، زخم یا بوی بسیار ناخوشایند از نشانه‌هایی هستند که اهمیت مراجعه را بیشتر می‌کنند. خوددرمانی با داروهای ضدقارچ یا آنتی‌بیوتیک ممکن است علت اصلی را پنهان کند یا درمان نامناسبی ایجاد کند.
تفاوت ترشح طبیعی با عفونت واژن فقط با رنگ مشخص نمی‌شود
بسیاری از افراد با دیدن ترشح سفید یا زرد تصور می‌کنند حتماً دچار عفونت شده‌اند، در حالی که ظاهر ترشح تحت تأثیر چرخه قاعدگی، بارداری، رابطه جنسی و محصولات بهداشتی هم تغییر می‌کند. در مقابل، بعضی عفونت‌ها ممکن است بدون تغییر چشمگیر در رنگ ترشح باشند.
پزشک برای تشخیص، درباره زمان شروع علائم، بوی ترشح، درد، خارش، داروهای مصرفی و احتمال تماس جنسی پرخطر سؤال می‌کند و در صورت نیاز معاینه یا آزمایش ترشح انجام می‌دهد. به همین دلیل، مقایسه علائم با تجربه قبلی یا استفاده از داروی باقی‌مانده از دفعه قبل همیشه قابل اعتماد نیست.
برای کاهش تحریک و بهداشت بهتر چه کارهایی مفید است؟
- بخش بیرونی دستگاه تناسلی را با آب ولرم بشویید و پس از آن به‌آرامی خشک کنید.
- از شستوشوی داخل واژن، دوش واژینال، صابون معطر، اسپری خوشبوکننده و محصولات تحریک‌کننده استفاده نکنید.
- لباس زیر نخی و نسبتاً آزاد بپوشید و لباس مرطوب یا عرق‌کرده را زود عوض کنید.
- بدون تجویز، آنتی‌بیوتیک، شیاف یا داروی ضدقارچ مصرف نکنید؛ علائم چند بیماری شبیه هم هستند.
- اگر احتمال عفونت مقاربتی وجود دارد، تا زمان بررسی و درمان، رابطه جنسی بدون کاندوم نداشته باشید.
دوش واژینال ممکن است تعادل طبیعی باکتری‌های واژن را مختل کند و به جای برطرف کردن بو یا ترشح، تحریک و عود علائم را بیشتر کند. بوی خفیف طبیعی است؛ هدف بهداشت، حذف کامل هر نوع بو نیست.
در چه شرایطی مراجعه به پزشک ضروری است؟
اگر ترشح برای نخستین بار بهطور واضح تغییر کرده، بیش از چند روز ادامه دارد، مرتب تکرار می‌شود یا با خارش و درد همراه است، وقت معاینه بگیرید. در صورت تب، درد شدید زیر شکم، خونریزی غیرعادی، زخم یا درد شدید هنگام ادرار، مراجعه را به تأخیر نیندازید.
در بارداری، ترشح بدبو یا همراه با خارش باید بررسی شود. همچنین خروج ناگهانی و مداوم مایع آبکی، خونریزی یا درد در بارداری میتواند نیازمند ارزیابی فوری باشد. این مطلب جایگزین تشخیص پزشک یا ماما نیست.
جمع‌بندی: ترشحات طبیعی واژن معمولاً شفاف یا سفید، بدون بوی آزاردهنده و بدون علائم همراه‌اند و ممکن است در طول ماه تغییر کنند. در ترشحات طبیعی و غیرطبیعی واژن، مهم‌ترین معیار فقط رنگ نیست؛ تغییر ناگهانی، بوی نامطبوع، خارش، سوزش، درد یا خونریزی است که مراجعه برای بررسی را ضروری می‌کند.
