بهداشت و ایمنی در رابطه مقعدی به رعایت چند اصل مشخص وابسته است: رضایت کامل و قابل پس‌گرفتن، استفاده درست از کاندوم، روان‌کننده کافی، رعایت بهداشت دست و وسایل و توجه جدی به درد یا خونریزی. بافت داخل مقعد مانند واژن روان‌سازی طبیعی ندارد و به همین دلیل اصطکاک میتواند زخم‌های ریز ایجاد کند؛ این زخم‌ها هم درد و خونریزی را بیشتر می‌کنند و هم راه انتقال برخی عفونت‌ها را بازتر می‌سازند.
این نوع رابطه نباید با فشار، عجله یا تحمل درد پیش برود. اطلاعات این مطلب جایگزین معاینه و نظر پزشک نیست؛ اگر علامت غیرعادی، تماس پرخطر یا نگرانی درباره عفونت وجود دارد، مراجعه به پزشک یا مرکز معتبر سلامت جنسی ضروری است.
بهداشت و ایمنی در رابطه مقعدی از کجا شروع میشود؟
اولین قدم، گفت‌وگوی روشن پیش از رابطه است. هر دو نفر باید درباره رضایت، استفاده از کاندوم، سرعت و امکان توقف توافق داشته باشند. رضایت در هر لحظه قابل پس‌گرفتن است و سکوت، ترس یا اصرار مداوم به معنای رضایت نیست.
بهداشت به معنی شستوشوی افراطی نیست. شستن دست‌ها، کوتاه‌کردن ناخن‌ها و تمیزکردن بخش بیرونی بدن با آب و شوینده‌ای ملایم و بدون عطر معمولاً کافی است. وارد کردن صابون، مواد ضدعفونی‌کننده یا محلول‌های خانگی به داخل مقعد میتواند مخاط را تحریک کند و خطر خراش و التهاب را افزایش دهد.
کاندوم و روان‌کننده را درست انتخاب کنید
کاندوم لاتکس یا کاندوم مناسب رابطه مقعدی، احتمال انتقال بسیاری از عفونتهای مقاربتی و تماس مستقیم با خون یا ترشحات را کاهش می‌دهد، اما محافظت آن صددرصدی نیست؛ عفونت‌هایی که از تماس پوست با پوست منتقل می‌شوند ممکن است از بخش‌های پوشانده‌نشده عبور کنند.
- تاریخ مصرف و سالم‌بودن بسته را بررسی کنید و کاندوم را پیش از هرگونه تماس تناسلی یا مقعدی بپوشید.
- از دو کاندوم همزمان استفاده نکنید؛ اصطکاک بین آنها احتمال پارگی را بالا می‌برد.
- برای هر نوبت رابطه و هر بار تغییر نوع تماس، کاندوم تازه بردارید.
- کاندوم را در معرض گرما، نور مستقیم یا فشار طولانی مانند داخل کیف یا جیب نگه ندارید.
روان‌کننده پایه آب یا سیلیکون اصطکاک را کمتر میکند. روغن، وازلین، کرم‌های چرب و برخی محصولات روغنی می‌توانند کاندوم لاتکس را ضعیف کنند؛ اگر از کاندوم لاتکس استفاده میشود، برچسب روان‌کننده را بررسی کنید. کمبود روان‌کننده یا احساس کشیدگی نشانه ادامه‌دادن نیست؛ باید مکث کرد و مقدار مناسب‌تری استفاده کرد.
چطور احتمال زخم و درد را کمتر کنیم؟
شروع باید آهسته و مرحله‌ای باشد و بدن فرصت سازگارشدن داشته باشد. فشار ناگهانی، حرکت سریع و دخول بدون روان‌کننده میتواند باعث ترک پوستی یا آسیب مخاط شود. درد تیز، سوزش شدید یا احساس گیرکردن باید جدی گرفته شود و با توقف رابطه پاسخ داده شود؛ استفاده از بی‌حس‌کننده‌ها برای پنهان‌کردن درد انتخاب ایمنی نیست، چون علامت هشدار بدن را مخفی میکند.
اگر زخم، درد، التهاب، خونریزی، عود هموروئید یا علائم عفونت در ناحیه وجود دارد، تا روشن‌شدن علت و بهبود وضعیت از دخول خودداری کنید. رابطه مقعدی در زمان وجود درد یا خونریزی میتواند آسیب را بیشتر کند و تشخیص مشکل را به تأخیر بیندازد.
تغییر از رابطه مقعدی به واژنی چه خطری دارد؟
انتقال باکتری‌های روده به واژن یا مجرای ادرار میتواند باعث عفونت شود. بنابراین کاندوم پس از خروج از مقعد نباید برای دخول واژنی استفاده شود؛ باید کاندوم عوض شود و آلت، دست‌ها و هر وسیله‌ای که قرار است وارد واژن شود، تمیز شود.
همین اصل درباره انگشت، دستکش و وسایل جنسی هم صدق میکند. وسیله‌ای که بین دو نفر یا بین مقعد و واژن جابه‌جا میشود باید شسته شود یا برای هر ناحیه و هر فرد، پوشش تازه داشته باشد.
ایمنی در استفاده از وسایل جنسی
وسایل جنسی باید مخصوص بدن و از جنس سالم و قابل شست‌وشو باشند. وسیله‌ای که پایه یا دسته پهن ندارد ممکن است داخل مقعد حرکت کند و خارج‌کردنش دشوار شود؛ از اشیای خانگی یا وسایل شکسته، زبر و بدون کاربرد پزشکی استفاده نکنید.
- پیش و پس از استفاده، وسیله را طبق دستور سازنده بشویید.
- برای هر فرد یا هر ناحیه از بدن، کاندوم جداگانه روی وسیله قرار دهید.
- اگر وسیله خراش، ترک یا لبه تیز دارد، آن را کنار بگذارید.
- وسیله را با دیگران به اشتراک نگذارید، مگر اینکه کاملاً تمیز و با پوشش تازه استفاده شود.
کاهش خطر عفونتهای مقاربتی
HIV، هپاتیت‌های ویروسی، سوزاک، کلامیدیا، سفلیس و برخی عفونتهای دیگر ممکن است از رابطه مقعدی منتقل شوند. ظاهر سالم یا نداشتن علامت، عفونت را رد نمی‌کند؛ به‌ویژه اگر شریک جدید، رابطه بدون کاندوم یا سابقه آزمایش نامشخص وجود داشته باشد.
آزمایشهای منظم متناسب با شرایط رابطه، استفاده مداوم از کاندوم و واکسیناسیون هپاتیت ب و HPV در صورت مناسب‌بودن برای فرد، راه‌های مهم کاهش خطر هستند. درباره نوع آزمایش و زمان مناسب آن باید با پزشک یا مرکز سلامت مشورت کرد، چون نتیجه برخی آزمایش‌ها به فاصله زمانی از تماس بستگی دارد.
اگر کاندوم پاره شده، تماس بدون محافظت با فردی با وضعیت نامشخص رخ داده یا احتمال تماس با HIV وجود دارد، مراجعه سریع به مرکز درمانی اهمیت دارد. پیشگیری دارویی پس از تماس برای HIV باید هرچه زودتر بررسی شود و معمولاً فرصت آن محدود است؛ خوددرمانی نکنید.
چه علائمی بعد از رابطه نیاز به پیگیری دارد؟
درد خفیف و گذرا همیشه به معنی آسیب جدی نیست، اما نباید علائم را نادیده گرفت. در موارد زیر رابطه را متوقف کنید و برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید:
- خونریزی قابلتوجه یا خون‌ریزی‌ای که قطع نمی‌شود؛
- درد شدید، رو به افزایش یا درد هنگام دفع مدفوع؛
- تب، ترشح بدبو، تورم، زخم یا تاول؛
- سرگیجه، ضعف، بی‌اختیاری جدید یا احساس وجود جسمی که خارج نمی‌شود.
جمع‌بندی: بهداشت و ایمنی در رابطه مقعدی با رضایت، کاندوم سالم، روان‌کننده مناسب، شروع آهسته و توقف فوری هنگام درد یا خونریزی معنا پیدا میکند. شستوشوی افراطی و استفاده از مواد بی‌حس‌کننده جای این اصول را نمی‌گیرد و در صورت تماس پرخطر یا بروز علامت، ارزیابی پزشکی را به تأخیر نیندازید.
