بوی واژن همیشه نشانه بیماری نیست. واژن سالم معمولاً بوی ملایم و طبیعی دارد و این بو ممکن است در زمان قاعدگی، پس از ورزش، در اثر تعریق، رابطه جنسی یا تغییرات هورمونی کمی تغییر کند. نگرانی اصلی زمانی است که بو ناگهان شدید، ماهیمانند یا ناخوشایند شود و همراه با ترشح غیرعادی، خارش، سوزش یا درد باشد.
برای پیدا کردن علت بوی واژن، فقط به بو تکیه نکنید؛ رنگ و بافت ترشح، علائم همراه و زمان شروع آن هم مهم است. تشخیص قطعی معمولاً به معاینه و گاهی آزمایش ترشح نیاز دارد، چون چند مشکل متفاوت میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
بوی واژن چه زمانی طبیعی است؟
واژن برخلاف تصور رایج نباید کاملاً بدون بو باشد. باکتری‌های طبیعی واژن و تغییرات اسیدیته آن، بوی خفیفی ایجاد می‌کنند که ممکن است در طول چرخه قاعدگی تغییر کند. بوی کمی فلزی در روزهای خون‌ریزی یا بوی متفاوت پس از رابطه جنسی نیز می‌تواند موقتی باشد.
بخشی که معمولاً با عنوان «بوی واژن» توصیف میشود، ممکن است در واقع از پوست اطراف واژن، یعنی ناحیه بیرونی یا ولو، ناشی شود. عرق، رطوبت، لباس تنگ و باقی‌ماندن خون قاعدگی روی پوست میتوانند بوی این ناحیه را بیشتر کنند، بدون اینکه عفونت داخل واژن وجود داشته باشد.
علت‌های شایع بوی واژن
واژینوز باکتریایی
واژینوز باکتریایی در اثر برهم‌خوردن تعادل باکتری‌های طبیعی واژن ایجاد میشود و یکی از علت‌های شایع بوی ماهیمانند است؛ این بو ممکن است بعد از رابطه جنسی یا در زمان قاعدگی واضح‌تر شود. ترشح رقیق سفید یا خاکستری و گاهی سوزش خفیف هم دیده میشود، اما بعضی افراد علامت دیگری ندارند.
واژینوز باکتریایی لزوماً به معنای رعایت نکردن بهداشت یا انتقال از یک فرد دیگر نیست. با این حال، باید توسط پزشک تشخیص داده شود، چون درمان آن با درمان عفونت قارچی فرق دارد.
عفونتهای مقاربتی
برخی عفونتهای مقاربتی، از جمله تریکومونیاز، میتوانند بوی ناخوشایند و ترشح زرد یا سبز ایجاد کنند. خارش، سوزش هنگام ادرار، درد هنگام رابطه یا التهاب نیز ممکن است وجود داشته باشد، اما گاهی عفونت بدون علامت است.
اگر رابطه بدون کاندوم، شریک جنسی جدید یا احتمال تماس با عفونت وجود داشته است، آزمایش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در صورت تشخیص عفونت مقاربتی، ممکن است بررسی و درمان شریک جنسی هم لازم باشد؛ این موضوع را پزشک مشخص می‌کند.
جسم باقی‌مانده در واژن
باقی‌ماندن تامپون یا جسم خارجی برای مدتی طولانی می‌تواند بوی بسیار بد، ترشح قهوه‌ای یا خونی و احساس ناراحتی ایجاد کند. اگر احتمال می‌دهید تامپون داخل واژن مانده است و به‌راحتی خارج نمی‌شود، از ابزار یا شستوشوی داخل واژن استفاده نکنید و برای خارج‌کردن ایمن آن به پزشک یا ماما مراجعه کنید.
قاعدگی، تعریق و محصولات عطری
خون قاعدگی، عرق و رطوبت ناحیه تناسلی میتوانند به‌طور موقت بو را تغییر دهند. پدهای بهداشتی که دیر تعویض می‌شوند، لباس زیر مرطوب یا تنگ و برخی روانکنندهها نیز ممکن است در تغییر بو نقش داشته باشند.
عفونت قارچی معمولاً علت بوی تند نیست و بیشتر با خارش شدید، قرمزی، سوزش و ترشح سفید و غلیظ شناخته میشود. بنابراین مصرف خودسرانه داروی ضدقارچ برای هر نوع بوی بد، انتخاب مطمئنی نیست.
چه علائمی همراه بوی واژن نیاز به مراجعه دارد؟
اگر بو جدید، ماندگار یا رو به تشدید است، به‌ویژه وقتی با ترشح غیرمعمول همراه شده، وقت معاینه بگیرید. مراجعه به پزشک، ماما یا متخصص زنان در موارد زیر اهمیت بیشتری دارد:
- بوی ماهیمانند یا بسیار تند که پس از شستوشوی معمول از بین نمی‌رود؛
- ترشح خاکستری، زرد، سبز، کف‌آلود یا خونی خارج از زمان قاعدگی؛
- خارش، سوزش، قرمزی، زخم یا درد هنگام ادرار؛
- درد زیر شکم، درد هنگام رابطه جنسی یا تب؛
- شروع علائم پس از رابطه بدون کاندوم یا با شریک جنسی جدید؛
- احتمال باقی‌ماندن تامپون یا جسم خارجی.
تب، درد قابل‌توجه زیر شکم، استفراغ، احساس ناخوشی شدید یا خون‌ریزی غیرعادی نیازمند ارزیابی سریع‌تر است. در دوران بارداری نیز بوی غیرطبیعی و ترشح تازه‌شده را بهتر است بدون تأخیر با پزشک یا ماما در میان بگذارید.
برای کاهش بوی ناخوشایند چه کارهایی بی‌خطر است؟
واژن خودپاک‌شونده است و شستوشوی داخل آن لازم نیست. برای مراقبت روزمره، بخش بیرونی را با آب ولرم و در صورت نیاز شوینده‌ای ملایم و بدون عطر بشویید و سپس با ضربه آرام خشک کنید.
- از دوش واژینال، اسپری، دستمال معطر و صابون قوی در ناحیه تناسلی استفاده نکنید.
- لباس زیر نخی و نسبتاً آزاد بپوشید و پس از ورزش یا خیس‌شدن لباس را عوض کنید.
- پد و لباس زیر را در فواصل مناسب عوض کنید و ناحیه را برای مدت طولانی مرطوب نگه ندارید.
- برای پیشگیری از عفونتهای مقاربتی، استفاده درست از کاندوم را جدی بگیرید.
- تا مشخص‌شدن علت، داروهای واژینال یا آنتی‌بیوتیک را خودسرانه مصرف نکنید.
شستوشوی بیشتر، استفاده از عطر یا مواد خانگی ممکن است بو را برای مدت کوتاهی پنهان کند، اما علت را درمان نمیکند و گاهی تعادل طبیعی واژن را بدتر می‌کند. اگر علائم تکرار می‌شوند، زمان شروع آن‌ها و ارتباطشان با قاعدگی، رابطه جنسی یا مصرف دارو را یادداشت کنید تا شرح دقیق‌تری به پزشک بدهید.
جمع‌بندی: با بوی واژن چه زمانی باید اقدام کرد؟
بوی واژن می‌تواند طبیعی و موقتی باشد، اما بوی شدید یا ماندگار همراه با ترشح غیرعادی، خارش، سوزش، درد یا تب نیاز به بررسی پزشکی دارد. از شستوشوی داخل واژن و محصولات عطری پرهیز کنید و برای تشخیص، به علائم همراه توجه داشته باشید. اگر احتمال عفونت مقاربتی، جسم خارجی یا بارداری وجود دارد، مراجعه را به تعویق نیندازید.
