چای ترش از کاسبرگ خشکشده گیاه هیبیسکوس تهیه میشود و بهدلیل رنگ قرمز، عطر گیاهی و طعم ترش شناخته شده است. دمکرده خالص آن کافئین ندارد و میتوان آن را گرم یا پس از خنکشدن نوشید؛ البته در این مطلب تمرکز بر روش تهیه نوشیدنی گرم و نکات ایمنی آن است.
پژوهشها برای این نوشیدنی، به وجود ترکیبات آنتیاکسیدانی و احتمال کاهش خفیف فشار خون اشاره کردهاند، اما شواهد درباره همه خواص ادعاشده یکسان نیست. چای ترش یک نوشیدنی کمکی است، نه درمان بیماری و نه جایگزین داروهای تجویزشده.
چای ترش چه خواصی دارد؟
کاسبرگهای هیبیسکوس حاوی ترکیبات گیاهی مانند آنتوسیانینها و اسیدهای آلی هستند. همین ترکیبات به رنگ قرمز و مزه ترش آن کمک میکنند و باعث شدهاند اثرات احتمالی این نوشیدنی در مطالعات مختلف بررسی شود.
احتمال کمک به کنترل فشار خون
برخی مطالعات کوچک نشان دادهاند که مصرف منظم دمکرده یا فرآوردههای هیبیسکوس ممکن است در بعضی افراد، بهویژه افراد دارای فشار خون خفیف، فشار خون را تا حدی کاهش دهد. بااینحال مقدار اثر به شکل مصرف، میزان فرآورده، وضعیت سلامت فرد و داروهای همزمان بستگی دارد و نمیتوان از آن نتیجه گرفت که چای ترش فشار خون را بهطور قطعی درمان میکند.
اگر داروی فشار خون مصرف میکنید، مصرف روزانه و غلیظ این نوشیدنی میتواند از نظر پایینآمدن بیش از حد فشار اهمیت داشته باشد. اندازهگیری فشار و هماهنگی با پزشک از تکیهکردن بر یک نوشیدنی گیاهی مطمئنتر است.
ترکیبات آنتیاکسیدانی
رنگدانههای قرمز چای ترش از گروه ترکیباتی هستند که خاصیت آنتیاکسیدانی دارند. آنتیاکسیدانها بخشی از ترکیبات طبیعی مواد غذاییاند، اما وجود آنها بهتنهایی به معنای پیشگیری قطعی از بیماری یا پاکسازی بدن نیست؛ کیفیت رژیم غذایی و سبک زندگی در سلامت نقش بسیار بزرگتری دارد.
کمک احتمالی به چربی خون و قند خون
درباره تأثیر هیبیسکوس بر چربی خون و قند خون، نتایج پژوهشها محدود و گاهی متفاوت است. بنابراین نمیتوان چای ترش را جایگزین رژیم غذایی، فعالیت بدنی یا داروهای مربوط به دیابت و چربی خون دانست. اگر برای کنترل این شاخصها دارو میگیرید، مصرف مداوم و مقدارهای زیاد را بدون نظر متخصص شروع نکنید.
طرز تهیه چای ترش با گل خشک
برای یک فنجان، حدود یک تا دو قاشق چایخوری کاسبرگ خشک چای ترش و یک لیوان آب جوش کافی است. مقدار کمتر، نوشیدنی ملایمتری میدهد و مقدار بیشتر رنگ و ترشی را افزایش میدهد؛ اما غلیظتر بودن لزوماً به معنای مفیدتر بودن نیست.
- کاسبرگهای خشک را در فنجان یا قوری کوچک بریزید.
- آب جوش را اضافه کنید و در ظرف را بگذارید.
- حدود پنج تا ۱۰ دقیقه صبر کنید تا رنگ و عطر آن خارج شود.
- نوشیدنی را صاف کنید و در صورت تمایل با مقدار کمی عسل، دارچین یا چند قطره آبلیمو بنوشید.
طعم چای ترش بهطور طبیعی تند و ترش است؛ برای متعادلکردن آن بهتر است بهجای شکر زیاد، ابتدا مقدار کمی شیرینکننده اضافه کنید. افزودن شکر فراوان میتواند مزیت یک نوشیدنی کمکالری را از بین ببرد. اگر از محصول بستهبندیشده استفاده میکنید، خالصبودن آن را بررسی کنید؛ ترکیبشدن با چای سیاه یا سبز میتواند کافئین نوشیدنی را تغییر دهد.
عوارض احتمالی چای ترش چیست؟
مصرف معمول و رقیق چای ترش برای بسیاری از بزرگسالان مشکلی ایجاد نمیکند، اما بدن افراد یکسان نیست. ترشی آن ممکن است در بعضی افراد باعث سوزش معده، تهوع، دلدرد یا ناراحتی گوارشی شود؛ بهخصوص اگر نوشیدنی غلیظ یا با معده خالی مصرف شود.
- افت فشار خون: افراد دارای فشار خون پایین یا کسانی که داروی کاهنده فشار خون میگیرند باید مراقب سرگیجه، ضعف و سیاهی رفتن چشم باشند.
- تداخل احتمالی با داروها: مصرف منظم و غلیظ آن در کنار داروهای فشار خون، دیابت یا داروهای دیگر بهتر است با نظر پزشک انجام شود.
- بارداری و شیردهی: درباره ایمنی مصرف مداوم و مقدار زیاد آن اطلاعات کافی وجود ندارد؛ در این دورهها احتیاط ضروری است.
- حساسیت: در صورت بروز خارش، تورم، تنگی نفس یا علائم غیرعادی، مصرف را متوقف کنید و برای علائم شدید فوراً کمک پزشکی بگیرید.
این نکات به معنای خطرناکبودن چای ترش برای همه نیست؛ هدف، جلوگیری از مصرف بیرویه و جایگزینکردن آن با درمان است. افراد مبتلا به بیماریهای مزمن، کسانی که چند دارو مصرف میکنند و افرادی که سابقه واکنش به گیاهان دارند، بهتر است پیش از مصرف روزانه با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
چای ترش را چگونه سالمتر مصرف کنیم؟
بهترین انتخاب، دمکرده خالص با غلظت متوسط و بدون شکر زیاد است. یک فنجان در حد نوشیدنی روزمره با مصرف مقدارهای بسیار غلیظ یا فرآوردههای مکمل یکسان نیست؛ درباره مکملها ممکن است دوز و غلظت بسیار بالاتر باشد و نباید آنها را خودسرانه جایگزین دمکرده معمولی کرد.
اگر پس از نوشیدن آن احساس سرگیجه، ضعف، تپش قلب، ناراحتی گوارشی مداوم یا علائم حساسیت داشتید، مصرف را متوقف کنید. برای سنجش اثر احتمالی آن بر فشار خون یا قند خون نیز به علائم اکتفا نکنید و از اندازهگیری و نظر متخصص کمک بگیرید.
جمعبندی
چای ترش یک دمکرده بدون کافئین با ترکیبات آنتیاکسیدانی و احتمال اثر خفیف بر فشار خون است، اما خواص آن نباید قطعی یا درمانی تلقی شود. آن را با مقدار متوسط و شکر کم تهیه کنید و اگر داروی فشار خون یا دیابت مصرف میکنید، باردار هستید یا فشار خون پایینی دارید، پیش از مصرف منظم با پزشک مشورت کنید.
