چای سفید از جوانهها و برگهای جوان گیاه چای، یعنی Camellia sinensis، تهیه میشود. این برگها پس از چیدن معمولاً فقط خشک میشوند و نسبت به چای سبز یا سیاه فرآوری و اکسیداسیون کمتری دارند؛ به همین دلیل رنگ نوشیدنی روشن، عطر آن ظریف و مزهاش معمولاً ملایمتر است.
خواص احتمالی چای سفید بیشتر به وجود پلیفنولها و ترکیبات آنتیاکسیدانی آن مربوط میشود، اما این نوشیدنی درمان بیماریها نیست. مقدار کافئین آن هم ثابت نیست و به نوع چای، سهم جوانهها، مقدار مصرفی و روش دمکردن بستگی دارد.
چای سفید چیست و چه تفاوتی با چای سبز و سیاه دارد؟
همه این نوشیدنیها از یک گونه گیاهی به دست میآیند، اما تفاوت اصلی در زمان برداشت و میزان فرآوری است. برای تهیه چای سفید، جوانههای پوشیده از کرک و برگهای بسیار جوان را با حداقل دستکاری خشک میکنند. در چای سبز، برگها برای جلوگیری از اکسیداسیون حرارت میبینند و چای سیاه مراحل بیشتری برای اکسید شدن و شکلگیری رنگ و عطر قویتر دارد.
چای سفید الزاماً سفیدرنگ نیست؛ برگ خشک آن ممکن است سبز مایل به خاکستری باشد و دمکردهاش از زرد بسیار کمرنگ تا طلایی تغییر کند. لطافت طعم آن به این معنا نیست که فاقد کافئین است یا از همه انواع چای سالمتر محسوب میشود.
خواص احتمالی چای سفید بر اساس شواهد موجود
منبعی از پلیفنولها
چای سفید حاوی ترکیبات گیاهی مانند کاتچینها و دیگر پلیفنولهاست. این ترکیبات در مطالعات آزمایشگاهی و برخی پژوهشهای انسانی با فعالیت آنتیاکسیدانی و اثر بر فرایندهای التهابی بررسی شدهاند. با این حال، نتیجه آزمایش روی سلول یا حیوان را نمیتوان بهطور مستقیم به پیشگیری یا درمان بیماری در انسان تعمیم داد.
کمک به جایگزین کردن نوشیدنیهای شیرین
اگر چای سفید بدون شکر نوشیده شود، کالری بسیار کمی دارد و میتواند جایگزین چای شیرین، نوشابه یا نوشیدنیهای قندی شود. این مزیت بیشتر از مسیر کاهش مصرف قند و کالری ایجاد میشود، نه به دلیل اثر قطعی چربیسوزی خود چای سفید.
پژوهش درباره سلامت قلب و سوختوساز
ترکیبات چای در پژوهشهای مختلف از نظر ارتباط با سلامت عروق، چربی خون و سوختوساز بررسی شدهاند، اما شواهد اختصاصی درباره چای سفید هنوز به اندازهای نیست که بتوان برای آن نقش درمانی مشخصی تعیین کرد. مصرف متعادل آن در کنار تغذیه متنوع، خواب کافی و فعالیت بدنی قابل بررسی است؛ نه بهعنوان جایگزین دارو یا توصیه پزشکی.
آیا چای سفید کافئین دارد؟
بله. برخلاف تصور رایج، چای سفید بدون کافئین نیست. جوانهها ممکن است برای دفاع طبیعی گیاه کافئین داشته باشند و مقدار نهایی کافئین به عواملی مانند نوع محصول، میزان برگ، دمای آب و مدت دمکشیدن وابسته است.
اگر به کافئین حساس هستید، آن را عصر یا شب مصرف نکنید و به واکنش بدن خود توجه داشته باشید. تپش قلب، بیقراری یا اختلال خواب میتواند نشانه این باشد که باید مقدار یا زمان مصرف را کاهش دهید. چای سفید کیسهای و چای برگکامل نیز از نظر مقدار کافئین الزاماً یکسان نیستند.
روش درست دم کردن چای سفید
برای حفظ عطر لطیف چای سفید، آب جوش قلزن انتخاب مناسبی نیست؛ حرارت بالا میتواند طعم نوشیدنی را تند و گس کند. یک روش ساده این است:
- برای هر فنجان، حدود یک قاشق چایخوری برگ خشک استفاده کنید.
- آب را پس از جوش آمدن چند دقیقه کنار بگذارید تا دمای آن به حدود ۷۰ تا ۸۰ درجه برسد.
- برگها را سه تا پنج دقیقه دم کنید و سپس بچشید؛ در صورت نیاز زمان را کمی افزایش دهید.
- چای را بدون شکر امتحان کنید تا عطر طبیعی آن بهتر مشخص شود.
مقدار دقیق آب و زمان دمکشیدن به نوع محصول بستگی دارد. برگهای باکیفیت گاهی قابلیت دمکشیدن دوباره دارند، اما هر بار دمکردن میتواند عطر و شدت متفاوتی ایجاد کند.
چه کسانی باید در مصرف چای سفید احتیاط کنند؟
چای سفید در مقدار معمول غذایی برای بیشتر بزرگسالان سالم نوشیدنی قابل استفادهای است، اما کافئین آن برای همه مناسب نیست. افراد باردار یا شیرده، کودکان، کسانی که بیخوابی، اضطراب، تپش قلب یا حساسیت به کافئین دارند، باید میزان مصرف را با شرایط خود هماهنگ کنند.
ترکیبات چای میتوانند جذب آهن غیرهِم، یعنی آهن موجود در منابع گیاهی، را کاهش دهند. اگر کمخونی فقر آهن دارید، قرص آهن مصرف میکنید یا پزشک درباره سطح آهن خونتان هشدار داده است، چای سفید را همزمان با غذا یا مکمل ننوشید و فاصله مناسب را از پزشک یا داروساز بپرسید.
افزودن شکر فراوان، خامه یا شیرینکنندههای پرکالری هم مزیت نوشیدن چای سفید بدون قند را کم میکند. همچنین مصرف چای سفید نباید جایگزین آب، وعده غذایی یا دارویی شود که برای بیماری مشخصی تجویز شده است.
جمعبندی؛ چای سفید را چگونه در رژیم روزانه جا بدهیم؟
چای سفید نوشیدنیای کمفرآوریشده با طعم ملایم و ترکیبات پلیفنولی است، اما کافئین دارد و خواص آن نباید به درمان یا لاغری قطعی تعبیر شود. مصرف بدون شکر، دمکردن با آب نهچندان داغ و توجه به زمان نوشیدن، انتخاب مناسبتری ایجاد میکند. در صورت بارداری، حساسیت به کافئین، کمخونی یا مصرف دارو، مقدار مصرف را با نظر متخصص تنظیم کنید.
