کنترل فشار خون بعد از ۶۰ سالگی فقط به پایین آوردن یک عدد در دستگاه محدود نمی‌شود. هدف، کاهش خطر سکته مغزی، حمله قلبی و آسیب کلیه است؛ بدون آنکه فشار بیش از حد پایین بیاید و باعث سرگیجه، ضعف یا زمینخوردن شود. به همین دلیل، عدد هدف باید با توجه به وضعیت جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای هر فرد تعیین شود.
اندازهگیری درست در خانه، مصرف منظم دارو و توجه به علائم افت فشار، سه بخش مهم مراقبت هستند. اگر فشار خون بسیار بالا با درد قفسه سینه، تنگی نفس، اختلال تکلم، ضعف ناگهانی یک سمت بدن یا کاهش سطح هوشیاری همراه است، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
کنترل فشار خون بعد از ۶۰ سالگی با چه عددی انجام می‌شود؟
برای همه سالمندان نمی‌توان یک عدد ثابت را به‌عنوان فشار خون ایده‌آل تعیین کرد. پزشک هنگام انتخاب هدف درمان، فشارهای ثبت‌شده در خانه، بیماری قلبی و کلیوی، دیابت، سابقه سکته، وضعیت حافظه و توانایی فرد در انجام کارهای روزمره را در نظر می‌گیرد.
در بسیاری از افراد، کاهش فشار خون تا محدوده سالم خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی را کمتر می‌کند؛ اما در افراد بسیار سالمند، ضعیف یا مستعد افت فشار، پایین آوردن سریع یا بیش از اندازه فشار ممکن است آسیب‌زا باشد. فشار خون زیر ۹۰ روی ۶۰، به‌خصوص اگر با علائم همراه باشد، نیازمند بررسی پزشکی است؛ اما تنها بر اساس یک نوبت اندازهگیری نباید تصمیم گرفت.
روش درست اندازهگیری فشار خون در خانه
عدد دستگاه زمانی ارزش بیشتری دارد که در شرایط مشابه و با روش درست ثبت شود. نیم ساعت پیش از اندازهگیری از ورزش، سیگار و نوشیدنی‌های کافئین‌دار پرهیز کنید و پیش از شروع، دست‌کم پنج دقیقه آرام بنشینید.
- روی صندلی بنشینید، کمر را تکیه دهید و کف هر دو پا را روی زمین بگذارید.
- بازو را هم‌سطح قلب قرار دهید و کاف دستگاه را روی پوست بازو ببندید؛ لباس ضخیم زیر کاف نباشد.
- هنگام اندازهگیری صحبت نکنید و دست خود را حرکت ندهید.
- یک دقیقه بعد، اندازهگیری را تکرار کنید و هر دو عدد را همراه با تاریخ و ساعت بنویسید.
بهتر است چند روز پشت سر هم، فشار صبح پیش از مصرف دارو و فشار عصر اندازهگیری شود؛ مگر اینکه پزشک برنامه دیگری داده باشد. میانگین چند نوبت معمولاً تصویر دقیق‌تری از یک عدد منفرد ارائه می‌دهد. دستگاه بازوییِ معتبر و کاف متناسب با دور بازو معمولاً انتخاب مناسب‌تری از دستگاه‌های مچی است.
داروهای فشار خون را چگونه ایمن‌تر مصرف کنیم؟
داروهای فشار خون باید طبق نسخه و در ساعت مشخص مصرف شوند، حتی اگر فرد احساس خوبی داشته باشد. فشار خون بالا اغلب علامت واضحی ندارد و قطع خودسرانه دارو میتواند دوباره آن را بالا ببرد.
- اگر یک نوبت دارو فراموش شد، طبق دستور پزشک یا بروشور همان دارو عمل کنید و دوز بعدی را دو برابر نکنید.
- فهرست همه داروها، مکمل‌ها و داروهای بدون نسخه را به پزشک و داروساز نشان دهید.
- برخی مسکن‌ها، داروهای سرماخوردگی و فرآورده‌های گیاهی ممکن است فشار خون را بالا ببرند یا با داروهای قلبی تداخل داشته باشند.
- در صورت سرگیجه، زمینخوردن، ضعف غیرعادی یا ورم جدید پاها، دارو را خودسرانه قطع نکنید و برای بررسی با پزشک تماس بگیرید.
قرص‌های مصرفی را می‌توان در جعبه هفتگی دارو گذاشت یا زمان مصرف را به یک کار روزانه ثابت، مانند صبحانه، پیوند داد. این کار احتمال فراموشی را کمتر می‌کند؛ اما تغییر مقدار یا زمان دارو همچنان باید با نظر پزشک انجام شود.
تغذیه و عادت‌های روزانه چه اثری بر فشار خون دارند؟
کاهش نمک معمولاً یکی از مؤثرترین تغییرات غذایی برای مدیریت فشار خون است. نمکدان تنها منبع نمک نیست؛ نان، پنیر شور، ترشی، کنسرو، سوسیس و کالباس، تنقلات شور و بسیاری از غذاهای آماده نیز سدیم قابل‌توجهی دارند.
غذاهای خانگی کم‌نمک را جایگزین خوراکی‌های بسته‌بندی کنید و برای طعم دادن از سبزی‌های معطر، آب‌لیمو و ادویه‌های بدون نمک کمک بگیرید. مصرف میوه، سبزی، حبوبات و غلات کامل نیز در یک الگوی غذایی متعادل مفید است، اما اگر بیماری کلیه دارید یا داروی خاصی مصرف می‌کنید، افزایش خوراکی‌های سرشار از پتاسیم باید با نظر پزشک باشد.
پیاده‌روی منظم و متناسب با توان فرد میتواند به کنترل فشار خون کمک کند. شروع فعالیت باید تدریجی باشد و در صورت درد قفسه سینه، تنگی نفس غیرمعمول یا سرگیجه متوقف شود. خواب کافی، ترک سیگار و پرهیز از مصرف الکل نیز به سلامت قلب و عروق کمک می‌کند.
افت فشار هنگام ایستادن را نادیده نگیرید
برخی افراد پس از نشستن یا دراز کشیدن طولانی، هنگام بلند شدن دچار سیاهی رفتن چشم، سرگیجه یا بیثباتی می‌شوند. کمآبی، گرما، بعضی داروها و افت فشار وضعیتی می‌توانند در این حالت نقش داشته باشند و خطر زمینخوردن را افزایش دهند.
برای کاهش خطر، ابتدا چند لحظه لبه تخت بنشینید، سپس آهسته بایستید و در صورت بی‌حالی دوباره بنشینید. مصرف مایعات باید با وضعیت قلب و کلیه سازگار باشد؛ اگر پزشک محدودیت مایعات تعیین کرده است، آن را خودسرانه تغییر ندهید. تکرار این علائم باید به پزشک گزارش شود تا فشار در حالت‌های مختلف و داروها بررسی شوند.
چه زمانی فشار خون بالا نیاز به پیگیری فوری دارد؟
اگر عدد فشار پس از چند دقیقه استراحت و تکرار اندازهگیری همچنان بسیار بالا بود، با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید؛ به‌خصوص اگر این وضعیت برای فرد جدید باشد یا داروی خود را مصرف نکرده باشد. در کنار عدد فشار، علائم همراه اهمیت زیادی دارند.
درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، سردرد ناگهانی و غیرمعمول، اختلال دید، گیجی، تشنج، بی‌حسی یا ضعف یک سمت بدن و اختلال در صحبت کردن از نشانههایی هستند که نیاز به ارزیابی فوری دارند. منتظر پایین آمدن خودبه‌خودی فشار یا اثر کردن داروی اضافی نمانید.
جمع‌بندی: کنترل فشار خون بعد از ۶۰ سالگی با ثبت منظم فشار، اندازهگیری اصولی، مصرف دقیق دارو و پیشگیری از افت فشار معنا پیدا می‌کند. هدف درمان برای هر فرد متفاوت است؛ بنابراین عددهای ثبت‌شده و علائمی مانند سرگیجه یا زمینخوردن را در ویزیت بعدی همراه خود داشته باشید و هیچ دارویی را بدون نظر پزشک تغییر ندهید.
