کفیر چیست؟ کفیر نوشیدنی تخمیری است که معمولاً از تخمیر شیر با دانه‌های کفیر تهیه می‌شود؛ دانه‌هایی ژله‌ای‌شکل که مجموعه‌ای از باکتری‌ها و مخمرهای زنده را در خود دارند. نتیجه، نوشیدنی‌ای رقیق و کمی ترش است که ممکن است مقدار کمی گاز طبیعی داشته باشد.

کفیر به‌دلیل داشتن میکروارگانیسم‌های زنده، در گروه خوراکی‌های پروبیوتیک قرار می‌گیرد؛ با این حال اثر آن برای همه افراد یکسان نیست و نباید آن را درمان قطعی نفخ، یبوست یا بیماری‌های روده دانست. فواید کفیر برای روده بیشتر به حمایت از تنوع میکروبی روده و کمک احتمالی به هضم برخی اجزای شیر مربوط می‌شود.

کفیر چیست و چه تفاوتی با ماست دارد؟

ماست معمولاً با چند نوع باکتری مشخص تخمیر می‌شود، اما دانه کفیر شامل ترکیبی گسترده‌تر از باکتری‌ها و مخمرهاست. به همین دلیل کفیر اغلب رقیق‌تر، ترش‌تر و کمی گازدارتر از ماست است. البته تعداد و نوع میکروارگانیسم‌های آن به روش تولید، مدت تخمیر و شرایط نگهداری بستگی دارد.

کفیر لبنی رایج‌ترین نوع است و از شیر گاو، بز یا گوسفند تهیه می‌شود. کفیر آبی یا کفیر میوه‌ای با آب شیرین و دانه‌های مخصوص تولید می‌شود و از نظر ترکیبات غذایی با کفیر شیر یکسان نیست؛ بنابراین نباید مزایای نوع لبنی را بدون بررسی به همه محصولات کفیر نسبت داد.

فواید کفیر برای روده چه اندازه قابل اتکاست؟

کمک به دریافت میکروارگانیسم‌های زنده

باکتری‌ها و مخمرهای زنده کفیر می‌توانند بخشی از میکروارگانیسم‌هایی باشند که وارد دستگاه گوارش می‌شوند. پژوهش‌ها درباره پروبیوتیک‌ها نشان می‌دهند اثر آن‌ها به گونه میکروبی، مقدار مصرف، وضعیت سلامت فرد و محصول خاص بستگی دارد؛ بنابراین هر کفیر، اثر یکسانی ندارد.

مصرف متعادل کفیر در کنار رژیم غذایی متنوع ممکن است به حفظ محیط مناسب‌تری برای میکروب‌های مفید روده کمک کند. این اثر به معنی جایگزین شدن کفیر به‌جای درمان پزشکی یا برطرف شدن قطعی مشکلاتی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر نیست.

تحمل آسان‌تر نسبت به شیر برای بعضی افراد

در فرایند تخمیر، بخشی از لاکتوز شیر مصرف می‌شود و بعضی افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز، کفیر را بهتر از شیر معمولی تحمل می‌کنند. این موضوع با حساسیت به پروتئین شیر تفاوت دارد؛ تخمیر، کفیر را برای فرد حساس به شیر بی‌خطر نمی‌کند.

اگر پس از مصرف کفیر دچار نفخ، دل‌پیچه، اسهال یا تهوع می‌شوید، مقدار آن را کاهش دهید یا مصرف را متوقف کنید. شدت و تکرار علائم می‌تواند به نوع مشکل گوارشی، مقدار مصرف و ترکیبات محصول مربوط باشد.

اثر احتمالی بر یبوست و نفخ

برخی افراد پس از افزودن خوراکی‌های تخمیری به رژیم غذایی، بهبود حرکات روده یا کاهش نفخ را تجربه می‌کنند؛ اما شواهد درباره اثر ثابت کفیر بر یبوست و نفخ هنوز برای توصیه یکسان به همه افراد کافی نیست. افزایش ناگهانی مصرف ممکن است برعکس، در روزهای اول گاز و نفخ ایجاد کند.

روش مصرف کفیر برای شروع چیست؟

اگر تاکنون کفیر نخورده‌اید، با مقدار کمی شروع کنید تا واکنش بدن مشخص شود. یک روش ساده این است که ابتدا حدود نصف لیوان در روز مصرف کنید و در صورت تحمل، مقدار را به‌تدریج افزایش دهید. لازم نیست برای بهره‌مندی از آن، مقدار زیادی کفیر بنوشید.

  1. کفیر ساده و بدون شکر افزوده را انتخاب کنید.
  2. آن را سرد و در وعده صبحانه یا میان‌وعده مصرف کنید.
  3. در صورت ترش بودن، آن را با میوه تازه، جو دوسر یا مقدار کمی دارچین مخلوط کنید.
  4. اگر نفخ ایجاد شد، چند روز مقدار مصرف را کمتر کنید و سپس دوباره واکنش بدن را بسنجید.

کفیر را می‌توان به‌جای بخشی از ماست در اسموتی یا کنار غذا مصرف کرد، اما حرارت زیاد می‌تواند به میکروارگانیسم‌های زنده آن آسیب بزند. برای دریافت فیبر مورد نیاز روده نیز آن را کنار میوه، سبزی، حبوبات و غلات کامل قرار دهید؛ کفیر به‌تنهایی رژیم مناسب روده را کامل نمی‌کند.

هنگام خرید کفیر به چه نکاتی توجه کنیم؟

عبارت «کفیر» روی بسته‌بندی به‌تنهایی نشان نمی‌دهد محصول چه مقدار میکروارگانیسم زنده دارد. برچسب را برای وجود شیر پاستوریزه، تاریخ مصرف، شرایط نگهداری و میزان شکر بررسی کنید. محصولات طعم‌دار ممکن است قند افزوده قابل‌توجهی داشته باشند و از نظر تغذیه‌ای با کفیر ساده فرق کنند.

کفیر باید در یخچال نگهداری شود و پس از باز شدن طبق دستور روی بسته مصرف شود. بطری‌های متورم، محصولاتی با بوی غیرعادی یا کفیرهایی که مدت زیادی خارج از یخچال مانده‌اند، انتخاب مناسبی نیستند؛ گاز کم در کفیر طبیعی است، اما تغییر شدید بو و ظاهر را نباید نادیده گرفت.

چه کسانی باید در مصرف کفیر احتیاط کنند؟

افراد مبتلا به حساسیت به شیر، کسانی که سیستم ایمنی بسیار ضعیفی دارند و افرادی که به‌تازگی جراحی یا درمان‌های خاص پزشکی داشته‌اند، بهتر است پیش از مصرف منظم کفیر با پزشک مشورت کنند. کفیر خانگی برای این گروه‌ها انتخاب مناسبی برای آزمون خودسرانه نیست.

در دوران بارداری یا شیردهی، محصول پاستوریزه و معتبر معمولاً انتخاب محتاطانه‌تری است؛ درباره کفیر خانگی یا محصولی با منشأ نامشخص، از پزشک یا ماما راهنمایی بگیرید. اگر اسهال مداوم، خون در مدفوع، کاهش وزن بی‌دلیل یا درد شدید شکم دارید، کفیر را جایگزین بررسی پزشکی نکنید.

جمع‌بندی: کفیر یک نوشیدنی تخمیری حاوی میکروارگانیسم‌های زنده است و ممکن است برای برخی افراد به تحمل بهتر لاکتوز و تعادل میکروبی روده کمک کند. برای استفاده از فواید کفیر برای روده، کفیر ساده و پاستوریزه را از مقدار کم شروع کنید و واکنش بدن را در نظر بگیرید؛ این نوشیدنی درمان قطعی مشکلات گوارشی نیست.