سوءهاضمه در بارداری معمولاً با احساس پری، نفخ، آروغ، سوزش سر دل یا برگشت اسید به دهان همراه است. این علائم ممکن است بعد از غذا یا هنگام دراز کشیدن بیشتر شوند و در هر سه‌ماهه رخ دهند، هرچند با پیشرفت بارداری برای بعضی افراد آزاردهنده‌تر می‌شوند.

در بیشتر موارد، تغییر زمان و حجم وعده‌ها، اصلاح وضعیت بدن و پرهیز از محرک‌های شخصی شدت علائم را کمتر می‌کند. با این حال، درد شدید، استفراغ مداوم یا نشانه‌هایی مانند خون‌ریزی و کم‌آبی، سوءهاضمهٔ معمولی محسوب نمی‌شود و به ارزیابی پزشک یا ماما نیاز دارد. این مطلب جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست.

سوءهاضمه در بارداری چرا اتفاق می‌افتد؟

افزایش هورمون پروژسترون در بارداری باعث شل‌تر شدن بعضی عضلات بدن، از جمله دریچهٔ بین معده و مری، می‌شود. در نتیجه اسید و محتویات معده آسان‌تر به سمت مری برمی‌گردند و سوزش یا ترش کردن ایجاد می‌کنند. همین تغییرات هورمونی می‌تواند حرکت دستگاه گوارش را کندتر کند و احساس پری و نفخ را افزایش دهد.

در ماه‌های میانی و پایانی، بزرگ‌تر شدن رحم نیز به معده فشار وارد می‌کند. به همین دلیل یک وعدهٔ غذایی حجیم، دراز کشیدن بلافاصله بعد از غذا یا پوشیدن لباس‌های بسیار تنگ می‌تواند علائم را تشدید کند. سوءهاضمه گاهی همراه یبوست یا تهوع بارداری دیده می‌شود، اما این علائم الزاماً یک علت واحد ندارند.

علائم معمول سوءهاضمه در بارداری کدام‌اند؟

شدت و ترکیب نشانه‌ها از فردی به فرد دیگر فرق دارد. علائم شایع شامل موارد زیر است:

  • احساس پری و سنگینی معده، حتی پس از غذای نه‌چندان زیاد
  • نفخ، آروغ و احساس باد در شکم
  • سوزش پشت جناغ یا بالا آمدن مزهٔ ترش و تلخ به دهان
  • تهوع خفیف یا ناراحتی قسمت بالای شکم، به‌ویژه بعد از غذا

سوءهاضمهٔ ساده معمولاً با یک الگوی مشخص، مثلاً بعد از غذای چرب یا هنگام دراز کشیدن، ارتباط دارد و به‌تنهایی با تب، درد شدید یا خون‌ریزی همراه نیست.

راه‌های تسکین سوءهاضمه در بارداری

وعده‌ها را کوچک‌تر کنید

به‌جای چند وعدهٔ سنگین، غذا را در مقدار کمتر و دفعات بیشتر مصرف کنید. آهسته غذا خوردن و خوب جویدن نیز می‌تواند از پر شدن بیش از حد معده جلوگیری کند. هنگام غذا خوردن، نوشیدن مقدار بسیار زیاد مایعات ممکن است برای بعضی افراد احساس پری را بیشتر کند؛ می‌توان مایعات را در فاصلهٔ وعده‌ها نیز مصرف کرد.

بعد از غذا دراز نکشید

تا حدود دو تا سه ساعت بعد از غذا دراز نکشید و پس از خوردن، چند دقیقه راه رفتن آرام را امتحان کنید. برای خواب، بالا آوردن قسمت بالاتنه با شیب ملایم می‌تواند به کاهش برگشت اسید کمک کند؛ تنها اضافه کردن چند بالش زیر سر گاهی گردن را خم می‌کند و اثر مناسبی ندارد. خوابیدن به پهلو، در صورتی که برای شما راحت باشد، نیز ممکن است وضعیت را بهتر کند.

محرک‌های شخصی را پیدا کنید

غذاهای چرب و سرخ‌شده، خوراکی‌های بسیار تند، شکلات، نوشیدنی‌های کافئین‌دار، نوشابه‌های گازدار و مرکبات در بعضی افراد علائم را بدتر می‌کنند، اما لازم نیست همهٔ این مواد بدون دلیل از رژیم غذایی حذف شوند. یک یادداشت کوتاه از غذاها و زمان بروز علائم کمک می‌کند محرک واقعی خود را پیدا کنید و از محدودیت غذایی غیرضروری در بارداری پیشگیری شود.

  • لباس‌هایی بپوشید که روی شکم فشار نیاورند.
  • در طول روز آب کافی بنوشید، مگر اینکه پزشک محدودیت مایعات تعیین کرده باشد.
  • اگر علائم شبانه است، شام را سبک‌تر و زودتر مصرف کنید.
  • برای پیشگیری از یبوست، دریافت فیبر و مایعات را با نظر پزشک یا ماما تنظیم کنید؛ افزایش ناگهانی فیبر ممکن است نفخ را بیشتر کند.

آیا داروی ضدسوءهاضمه در بارداری مجاز است؟

بعضی داروهای ضداسید یا داروهای کاهش‌دهندهٔ اسید ممکن است در بارداری قابل استفاده باشند، اما انتخاب آن‌ها به هفتهٔ بارداری، شدت علائم، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای هم‌زمان بستگی دارد. حتی داروهای بدون نسخه و فرآورده‌های گیاهی هم همیشه بی‌خطر نیستند؛ بنابراین پیش از مصرف با پزشک، ماما یا داروساز مشورت کنید.

اگر مکمل آهن یا داروی دیگری پس از شروع مصرف باعث تهوع، نفخ یا ناراحتی معده شده است، آن را خودسرانه قطع نکنید. پزشک ممکن است زمان مصرف، نوع فرآورده یا روش استفاده را تغییر دهد. همچنین برخی داروهای ضداسید می‌توانند جذب داروها و مکمل‌های دیگر را تغییر دهند و به فاصلهٔ زمانی مناسب نیاز داشته باشند.

چه علائمی فقط سوءهاضمه نیستند؟

اگر علائم خفیف با اصلاح غذا و وضعیت بدن بهتر نشوند، یا به‌طور مکرر خواب و تغذیه را مختل کنند، با پزشک یا ماما تماس بگیرید. برای تشخیص، زمان شروع علائم، ارتباط آن با غذا و داروهای مصرفی اهمیت دارد.

در موارد زیر مراجعهٔ پزشکی را به تأخیر نیندازید:

  • درد شدید، مداوم یا رو به افزایش در شکم یا قفسهٔ سینه
  • استفراغ مکرر، ناتوانی در نگه داشتن مایعات، سرگیجه یا ادرار بسیار کم
  • استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا دشواری و درد هنگام بلع
  • تب، تنگی نفس، کاهش وزن یا بی‌حالی قابل توجه
  • درد شدید بالای شکم، به‌خصوص همراه با سردرد شدید، تاری دید یا ورم ناگهانی

جمع‌بندی: سوءهاضمه در بارداری بیشتر به تغییرات هورمونی، کند شدن گوارش و فشار رحم مربوط است. وعده‌های کوچک، پرهیز از دراز کشیدن پس از غذا و شناسایی محرک‌های شخصی معمولاً به تسکین کمک می‌کند؛ اما برای دارو و هر علامت شدید یا غیرمعمول، نظر پزشک یا ماما ضروری است.