تغذیه خرگوش خانگی باید بر پایه یونجه باکیفیت باشد، نه پلت یا هویج. خرگوش بالغ معمولاً به یونجه علفی نامحدود، مقدار کنترل‌شده‌ای سبزیجات برگ‌دار، کمی پلت پر فیبر و آب تازه نیاز دارد. این ترکیب هم به حرکت طبیعی دستگاه گوارش کمک می‌کند و هم سایش دندان‌هایی را که دائماً رشد می‌کنند، به شکل طبیعی‌تر پیش می‌برد.
تغییر ناگهانی غذا میتواند باعث اسهال، نفخ یا کم‌اشتهایی شود. بنابراین هر خوراک تازه را به‌تدریج وارد کنید و اگر خرگوش غذا نمی‌خورد یا مدفوعش به‌طور محسوسی کم شده است، موضوع را جدی بگیرید؛ مشکلات گوارشی در خرگوش ممکن است به رسیدگی سریع دامپزشکی نیاز داشته باشد.
اصول تغذیه خرگوش خانگی؛ یونجه باید غذای اصلی باشد
برای بیشتر خرگوش‌های بالغ، یونجه علفی مانند تیموتی، چمنی یا باغی باید همیشه در دسترس باشد. بهتر است یونجه را در چند نقطه تمیز، از جمله نزدیک محل دستشویی، بگذارید تا خرگوش به خوردن آن تشویق شود. یونجه باید بوی طبیعی و تازگی داشته باشد و نشانه‌ای از رطوبت، کپک، گردوغبار شدید یا تغییر رنگ غیرعادی در آن دیده نشود.
یونجه فقط یک خوراک جانبی نیست. فیبر بلند آن حرکات روده را فعال نگه می‌دارد و جویدن طولانی‌مدتش به ساییده‌شدن دندان‌ها کمک می‌کند. اگر خرگوش فقط پلت بخورد و یونجه را کنار بزند، باید کیفیت، تازگی و محل قرارگیری یونجه بررسی شود؛ در صورت ادامه این رفتار، معاینه دندان و سلامت عمومی لازم است.
تفاوت یونجه علفی و یونجه یونجه‌سبز
یونجه یونجه‌سبز یا آلفالفا معمولاً پروتئین و کلسیم بیشتری دارد و میتواند برای خرگوش‌های در حال رشد، باردار یا شیرده مناسب باشد، اما برای بسیاری از خرگوش‌های بالغ انتخاب اصلی نیست. خرگوش بالغ سالم معمولاً با یونجه علفی بهتر تغذیه می‌شود؛ جایگزینی نوع یونجه باید با توجه به سن و وضعیت بدنی انجام شود.
سبزیجات مناسب خرگوش را چگونه وارد جیره کنیم؟
سبزیجات برگ‌دار می‌توانند هر روز در کنار یونجه ارائه شوند، اما باید شسته و کاملاً عاری از مواد شوینده باشند. سبزی‌هایی مانند کاهوی رومی، گشنیز، ریحان، نعناع، برگ هویج، برگ تربچه و مقدار متعادل فلفل دلمه‌ای معمولاً در جیره خرگوشها استفاده می‌شوند.
برای شروع، فقط یک نوع سبزی را در مقدار کم بدهید و طی یک تا دو روز مدفوع، اشتها و میزان فعالیت را زیر نظر بگیرید. پس از سازگاری، می‌توان چند نوع سبزی را در مقدارهای متعادل ترکیب کرد. سبزی خیس یا مانده را چند ساعت بعد از ظرف جمع کنید تا فاسد نشود.
مقدار سبزی به وزن و اندازه خرگوش بستگی دارد. یک راهنمای تقریبی، حدود یک پیمانه سبزی برگ‌دارِ فشرده به ازای هر دو کیلوگرم وزن بدن در روز است؛ بااین‌حال خرگوش‌های کم‌تحرک، دارای اضافه‌وزن یا حساس به تغییر جیره ممکن است به مقدار کمتری نیاز داشته باشند.
کاهوی یخی ارزش غذایی پایینی دارد و نباید سبزی اصلی خرگوش باشد. سبزیجات نشاستهای، خوراکهای فرآوری‌شده و مواد غذایی خانواده مانند پیاز، سیر، سیبزمینی، نان، بیسکویت، شکلات و تنقلات شور مناسب نیستند و نباید برای تشویق حیوان استفاده شوند.
پلت خرگوش باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟
پلت باید مکمل جیره باشد، نه غذای غالب. برای خرگوش بالغ، محصولی ساده و یکنواخت انتخاب کنید که فیبر بالایی داشته باشد و در ترکیبات آن دانه، ذرت، مغزها، تکه‌های رنگی، میوه خشک یا شکر افزوده دیده نشود. پلت‌های مخلوط باعث می‌شوند خرگوش بخش‌های خوش‌خوراک‌تر را جدا کند و تعادل غذایی به‌هم بخورد.
مقدار مصرف به وزن، سن، سطح فعالیت و وضعیت بدنی بستگی دارد. بسیاری از خرگوش‌های بالغ به حدود یک‌هشتم تا یک‌چهارم پیمانه پلت به ازای هر دو کیلوگرم وزن بدن در روز نیاز دارند، اما این عدد جایگزین دستور محصول یا نظر دامپزشک نیست. اگر خرگوش چاق است یا مقدار زیادی یونجه و سبزی می‌خورد، میزان پلت باید با دقت بیشتری تنظیم شود.
خرگوش‌های کم‌سن، باردار و شیرده نیازهای متفاوتی دارند و ممکن است مدتی به پلت یا یونجه پرانرژی‌تری احتیاج داشته باشند. تغییر جیره در این دوره‌ها، به‌خصوص برای بچه‌خرگوشی که تازه از شیر گرفته شده، بهتر است با راهنمایی دامپزشک انجام شود.
آب، میوه و تشویقی؛ مقدار کم مهم است
آب تمیز باید همیشه در دسترس باشد. بعضی خرگوشها کاسه سنگین را به بطری ترجیح می‌دهند، چون نوشیدن از کاسه برایشان طبیعی‌تر است؛ می‌توان هر دو روش را امتحان کرد و هر روز از تمیزی و بازبودن مسیر آب مطمئن شد. کاهش مصرف آب یا خیس‌شدن اطراف دهان میتواند نشانه‌ای برای بررسی دندان‌ها یا سلامت عمومی باشد.
میوه به دلیل قند بالا فقط باید تشویقی گاه‌به‌گاه باشد؛ چند تکه کوچک سیب بدون هسته، توت یا موز برای بسیاری از خرگوشها کافی است. هویج هم با وجود تصویر رایج، غذای اصلی نیست و باید مانند یک خوراک شیرین، کم و محدود داده شود.
- خوراکهای شیرین و میوه را هر روز و در مقدار زیاد ندهید.
- هسته، دانه، شکلات و خوراکهای ادویه‌دار را از دسترس خرگوش خارج کنید.
- برای آموزش یا عادت‌دادن خرگوش به تماس، از مقدار بسیار کمی سبزی مورد علاقه‌اش استفاده کنید.
نشانه‌های نامناسب‌بودن جیره خرگوش
مدفوع نرم یا چسبنده، افزایش وزن، بی‌میلی به یونجه، جویدن سخت، ریزش غیرعادی خوراک از دهان و کاهش تعداد مدفوع‌ها میتواند نشان دهد جیره یا سلامت خرگوش نیاز به بررسی دارد. مدفوع‌های گرد و خشکِ معمولی باید به‌طور منظم تولید شوند؛ تغییر محسوس در تعداد یا شکل آن‌ها را نادیده نگیرید.
اگر خرگوش چند ساعت غذا نخورده، بی‌حال است، شکمش باد کرده، در گوشه‌ای قوز کرده یا دندانقروچه می‌کند، خوددرمانی و خوراندن اجباری بدون تشخیص دامپزشک مناسب نیست. این نشانه‌ها ممکن است با درد، مشکل دندان یا کندشدن حرکات گوارشی مرتبط باشند.
یک الگوی ساده برای جیره روزانه
- صبح: یونجه تازه و آب تمیز را بررسی و جایگزین کنید.
- در طول روز: سبزیجات برگ‌دار شسته‌شده را در یک یا دو نوبت و متناسب با وزن خرگوش بدهید.
- یک نوبت مشخص: پلت ساده و پر فیبر را به مقدار اندازه‌گیری‌شده ارائه کنید.
- همیشه: خوراکهای مانده، سبزی فاسد و ظرف‌های آلوده را جمع کنید و مصرف یونجه و آب را زیر نظر داشته باشید.
جمع‌بندی: در تغذیه خرگوش خانگی، یونجه علفی تازه و نامحدود باید پایه جیره باشد؛ سبزیجات برگ‌دار به‌تدریج و در مقدار مناسب اضافه شوند و پلت پر فیبر فقط سهمی کنترل‌شده داشته باشد. آب تازه، محدودکردن میوه و تشویقی، و توجه سریع به کاهش اشتها یا مدفوع، سه بخش مهم مراقبت روزانه هستند.
