مراقبت از بچهگربه در ماه‌های اول زندگی بیشتر از بازی و فراهم کردن یک جای خواب بامزه است. سن بچهگربه، حضور یا نبود مادر و وضعیت سلامت او تعیین میکند چه غذایی بخورد، چقدر گرم بماند و چه زمانی به دامپزشک نیاز داشته باشد.
بچهگربههای تازه‌متولدشده بسیار آسیب‌پذیرند و ممکن است در فاصله کوتاهی دچار افت دمای بدن یا کمآبی شوند. اگر بچهگربه مادر دارد، جدا نکردن آن از مادر تا زمان مناسب معمولاً بهترین تصمیم است؛ اما بچهگربه بی‌مادر به مراقبت دقیق‌تر و گاهی کمک فوری دامپزشکی نیاز دارد.
مراقبت از بچهگربه در ماه‌های اول زندگی بر اساس سن
نیازهای یک بچهگربه یک‌هفته‌ای با بچهگربه سه‌ماهه یکسان نیست. دانستن سن تقریبی، از بسیاری از خطاهای تغذیه‌ای و رفتاری جلوگیری میکند.
- تولد تا دو هفتگی: بچهگربه بیشتر زمان را می‌خوابد و برای شیر خوردن، دفع و گرم ماندن به مادر یا مراقب نیاز دارد.
- دو تا چهار هفتگی: چشم‌ها بازتر می‌شوند، حرکت کردن را تمرین میکند و کم‌کم به محیط واکنش نشان می‌دهد.
- چهار تا هشت هفتگی: از شیرگیری تدریجی، بازی، استفاده از ظرف خاک و آشنایی کنترل‌شده با انسان‌ها آغاز می‌شود.
- دو تا سه‌ماهگی: باید غذای کامل مخصوص بچهگربه بخورد، معاینه و واکسیناسیون را دنبال کند و بهتدریج با قواعد زندگی در خانه آشنا شود.
غذا و شیر؛ مهم‌ترین تفاوت بین بچهگربه مادر‌دار و بی‌مادر
بهترین غذا برای بچهگربههای کمسن، شیر مادر است. کلستروم موجود در نخستین شیر مادر به پشتیبانی از ایمنی کمک میکند و تغذیه و گرمایی را فراهم میکند که جایگزین کردنش با غذاهای خانگی آسان نیست.
برای بچهگربه بی‌مادر از شیرخشک مخصوص گربه استفاده می‌شود، نه شیر گاو، شیر بدون لاکتوز یا ترکیب‌های خانگی. مقدار و فاصله وعده‌ها به سن و وزن بستگی دارد؛ بچه‌گربه‌ای که ضعیف، سرد یا بی‌حال است نباید بدون نظر دامپزشک با اجبار تغذیه شود، چون احتمال ورود شیر به مجاری تنفسی وجود دارد.
تا حدود چهار هفتگی، غذای اصلی بچهگربه شیر است. سپس میتوان غذای مرطوب مخصوص بچهگربه را با مقدار کمی شیرخشک مخلوط کرد و بهتدریج بافت آن را غلیظ‌تر کرد. در دوره رشد، غذای مخصوص بچهگربه از غذای گربه بالغ مناسب‌تر است؛ چون انرژی و مواد مغذی آن برای رشد تنظیم شده است.
گرما، خواب و نظافت در هفته‌های اول
بچهگربه کوچک هنوز نمی‌تواند دمای بدنش را به‌خوبی تنظیم کند. جای خواب باید خشک، تمیز، بدون جریان مستقیم هوا و دور از رفت‌وآمد زیاد باشد. منبع گرما باید غیرمستقیم باشد و بخشی از جای خواب را گرم کند تا حیوان بتواند در صورت گرم شدن، از آن فاصله بگیرد.
پتو یا حوله‌ای که نخ‌های آزاد ندارد انتخاب کنید و آن را مرتب بشویید. تماس مستقیم با بطری آب داغ، بخاری یا پد حرارتی میتواند باعث سوختگی شود. اگر بدن بچهگربه سرد است، ابتدا با گرمای ملایم او را گرم کنید و سپس درباره تغذیه با دامپزشک مشورت کنید.
بچهگربههای بسیار کمسن معمولاً برای ادرار و مدفوع به تحریک ملایم نیاز دارند؛ مادر این کار را با لیس زدن انجام می‌دهد. در صورت نبود مادر، روش درست را از دامپزشک یاد بگیرید و از مواد معطر یا ضدعفونی‌کننده قوی روی پوست استفاده نکنید.
آموزش ظرف خاک بدون ترساندن بچهگربه
از ظرفی با لبه کوتاه استفاده کنید تا ورود به آن برای بچهگربه آسان باشد. ظرف خاک را در گوشه‌ای آرام اما در دسترس بگذارید و آن را از ظرف غذا و آب فاصله دهید.
- بعد از بیدار شدن و غذا خوردن، بچهگربه را داخل ظرف قرار دهید.
- اگر از ظرف استفاده کرد، فقط با رفتار آرام تشویقش کنید.
- محل خطا را بدون مواد شوینده با بوی تند کاملاً تمیز کنید.
- برای تنبیه، داد زدن یا فرو بردن صورت حیوان در خاک به‌هیچ‌وجه استفاده نکنید.
بعضی بچه‌گربه‌ها با خاک بدون عطر بهتر کنار می‌آیند. اگر ناگهان بیرون از ظرف دفع میکند، مشکل را صرفاً رفتاری فرض نکنید؛ درد، اسهال، یبوست یا عفونت ادراری هم میتواند علت باشد.
ویزیت دامپزشکی، انگل‌زدایی و واکسن
بهتر است بچهگربه پس از ورود به خانه، به‌خصوص اگر خیابانی، بی‌مادر یا کم‌وزن است، برای معاینه به دامپزشک نشان داده شود. در این ویزیت معمولاً وزن، چشم‌ها، گوش‌ها، دهان، پوست، وضعیت آب بدن و نشانه‌های انگل بررسی می‌شود.
برنامه واکسن به سن و شرایط گربه بستگی دارد و معمولاً واکسن‌های اصلی از حدود شش تا هشت هفتگی آغاز می‌شوند و در چند نوبت ادامه پیدا می‌کنند. انگل‌زدایی هم باید بر اساس وزن و تشخیص دامپزشک انجام شود؛ مصرف خودسرانه داروهای انسانی یا داروی مخصوص سگ برای گربه میتواند خطرناک باشد.
تا کامل شدن برنامه واکسن و تأیید دامپزشک، تماس بچهگربه با حیوانات ناشناس یا محیط‌های آلوده را محدود کنید. این احتیاط به‌ویژه برای بچه‌گربه‌ای که سابقه سلامت آن مشخص نیست اهمیت دارد.
بازی و اجتماعی شدن؛ چه چیزی برای بچهگربه امن است؟
بازی کوتاه و روزانه به هماهنگی حرکتی و اعتماد بچهگربه کمک میکند. اسباب‌بازی‌هایی را انتخاب کنید که قطعات کوچک، نخ بلند، پر جداشدنی یا لبه تیز نداشته باشند و هنگام بازی با نخ یا بند، حیوان را تنها نگذارید.
لمس آرام پنجه‌ها، گوش‌ها و دهان در حد تحمل حیوان، بعدها کوتاه کردن ناخن و مراجعه به دامپزشک را آسان‌تر میکند. کودکان باید یاد بگیرند بچهگربه را از دم یا گردن بلند نکنند، هنگام خواب بیدارش نکنند و بازی خشن نداشته باشند.
خانه را برای بچهگربه ایمن کنید
پنجره و بالکن را با توری محکم ایمن کنید و سیم برق، نخ، کش، سوزن، مواد شوینده و داروها را از دسترس دور نگه دارید. برخی گیاهان آپارتمانی نیز برای گربه‌ها سمی‌اند؛ پیش از آوردن گیاه جدید، ایمنی آن را بررسی کنید.
ماشین لباسشویی، خشک‌کن، اجاق، مبل‌های تاشو و فضاهای باریک پشت وسایل می‌توانند برای بچهگربه خطرناک باشند. یک اتاق آرام برای روزهای نخست، همراه با آب، غذا، جای خواب و ظرف خاک، سازگاری او با خانه را ساده‌تر میکند.
چه نشانه‌هایی را نباید نادیده گرفت؟
بیحالی، غذا نخوردن، اسهال یا استفراغ مکرر، تنفس سخت، ترشح شدید چشم و بینی، شکم متورم، لثه‌های رنگ‌پریده، کاهش وزن و ناتوانی در ادرار کردن نیازمند ارزیابی دامپزشکی هستند. در بچهگربههای کمسن، فاصله میان «کمی بی‌اشتهایی» و کمآبی جدی میتواند کوتاه باشد.
در صورت بروز این علائم، درمان خانگی، داروی انسانی یا صبر کردن برای بهتر شدن را جایگزین ویزیت نکنید. اطلاعات این مطلب عمومی است و جای تشخیص و توصیه دامپزشک را نمی‌گیرد.
جمع‌بندی: مراقبت از بچهگربه در ماه‌های اول زندگی با سه اصل پیش می‌رود: تغذیه متناسب با سن، محیط گرم و امن، و پیگیری منظم سلامت. اگر سن یا وضعیت بچهگربه مشخص نیست، معاینه اولیه دامپزشکی مطمئن‌ترین راه برای تنظیم غذا، انگل‌زدایی و واکسن است.
