غذای مناسب سگ باید سه ویژگی داشته باشد: با سن و وضعیت بدنی حیوان سازگار باشد، مواد مغذی کامل و متعادل فراهم کند و مقدارش با وزن و فعالیت او تنظیم شود. یک غذای ثابت برای همه سگ‌ها وجود ندارد؛ توله‌سگ، سگ بالغ، حیوان عقیم‌شده یا سگی که بیماری زمینه‌ای دارد، نیازهای متفاوتی دارد.
مقدار درج‌شده روی بسته‌بندی نقطه شروع است، نه یک دستور قطعی. وزن‌کشی منظم، توجه به فرم بدن و حساب‌کردن تشویقی‌ها کمک می‌کند برنامه غذایی سگ بدون چاقی یا کمبود انرژی تنظیم شود.
غذای مناسب سگ را چگونه انتخاب کنیم؟
روی بسته‌بندی، به‌دنبال عبارت‌هایی مانند «کامل و متعادل» و مشخص‌بودن گروه سنی یا مرحله زندگی سگ باشید. فهرست مواد اولیه مهم است، اما به‌تنهایی نشان نمی‌دهد غذا از نظر همه ویتامینها و مواد معدنی کامل است؛ بنابراین بهتر است محصولی از تولیدکننده معتبر با اطلاعات شفاف درباره ترکیبات و کالری انتخاب شود.
غذای خشک، کنسروی یا ترکیبی هر سه می‌توانند در صورت کامل‌بودن رژیم مناسب باشند. غذای مرطوب آب بیشتری دارد و برای بعضی سگ‌ها خوش‌خوراک‌تر است، اما پس از بازشدن باید طبق دستور نگهداری شود و کالری آن هنگام ترکیب با غذای خشک محاسبه شود.
اگر سگ به غذایی حساسیت دارد، دچار بیماری کلیه یا کبد است، اضافه‌وزن دارد یا در حال رشد است، انتخاب رژیم درمانی را به حدس‌زدن از روی اینترنت واگذار نکنید. در این شرایط، نظر دامپزشک جایگزین توصیه عمومی است.
برنامه غذایی سگ بر اساس سن و شرایط بدنی
توله‌سگ‌ها
توله‌سگ‌ها به انرژی و مواد مغذی بیشتری برای رشد نیاز دارند. توله‌های کم‌سن معمولاً به سه تا چهار وعده کوچک در روز احتیاج دارند و با نزدیک‌شدن به یک‌سالگی، تعداد وعده‌ها بهتدریج کمتر می‌شود. سن مناسب تغییر به غذای سگ بالغ به جثه و نژاد بستگی دارد؛ نژادهای بزرگ و غول‌پیکر ممکن است به غذای مخصوص رشد طولانی‌تر نیاز داشته باشند.
غذای توله‌سگ باید برای رشد طراحی شده باشد، نه اینکه فقط مقدار بیشتری از غذای سگ بالغ مصرف شود. مکمل کلسیم یا ویتامین را نیز بدون تجویز دامپزشک اضافه نکنید؛ مصرف بی‌دلیل مکمل‌ها، به‌خصوص در توله‌های نژاد بزرگ، می‌تواند تعادل رژیم را بر هم بزند.
سگ بالغ و سالمند
بیشتر سگ‌های بالغ با دو وعده غذایی در روز وضعیت خوبی دارند. تقسیم غذای روزانه به دو وعده، کنترل گرسنگی و مشاهده تغییرات اشتها را آسان‌تر می‌کند. سگ‌های سالمند ممکن است به غذایی با کالری کمتر، پروتئین متناسب با شرایط بدنی و قابلیت هضم بهتر نیاز داشته باشند، اما این تصمیم باید با توجه به وزن و وضعیت سلامت حیوان گرفته شود.
سگ عقیم‌شده یا کم‌تحرک
پس از عقیم‌سازی یا کاهش فعالیت، نیاز انرژی بعضی سگ‌ها پایین می‌آید و ادامه همان مقدار قبلی می‌تواند به افزایش وزن منجر شود. در این حالت، ابتدا تشویقی‌ها و خوراکی‌های اضافی را بررسی کنید و سپس با توجه به فرم بدن، مقدار غذای اصلی را کمی تنظیم کنید؛ کاهش شدید و ناگهانی غذا راهکار مناسبی نیست.
مقدار مصرف غذای سگ را چطور حساب کنیم؟
ساده‌ترین روش، استفاده از جدول تغذیه روی بسته‌بندی و تقسیم مقدار روزانه بین وعده‌هاست. وزن فعلی، وزن ایده‌آل، سن، سطح فعالیت و کالری هر محصول روی مقدار واقعی اثر می‌گذارند؛ به همین دلیل دو سگ با وزن یکسان لزوماً به مقدار یکسانی غذا نیاز ندارند.
برای تنظیم دقیق‌تر، کالری روزانه را از روی برچسب پیدا کنید. اگر مقدار انرژی غذا به‌صورت کیلوکالری در هر کیلوگرم نوشته شده باشد، می‌توان مقدار تقریبی غذا را با این رابطه به دست آورد:
گرم غذای روزانه = کالری مورد نیاز روزانه ÷ کالری هر گرم غذا
برای نمونه، اگر غذای موردنظر در هر گرم ۳.۵ کیلوکالری داشته باشد و سگ به ۷۰۰ کیلوکالری در روز نیاز داشته باشد، مقدار اولیه حدود ۲۰۰ گرم در روز خواهد بود. این عدد باید با وزن‌کشی و ارزیابی فرم بدن اصلاح شود، نه اینکه بدون بررسی برای همه روزها ثابت بماند.
در سگ سالم، دنده‌ها باید با لمس ملایم قابل احساس باشند، اما به‌وضوح بیرون نزده باشند. از بالا باید کمر اندکی دیده شود و از ، شکم کمی به سمت بالا جمع باشد. شکم کاملاً گرد، ناپدیدشدن کمر یا افزایش وزن تدریجی نشان می‌دهد مقدار کالری دریافتی بیش از نیاز است.
تشویقی و غذای خانگی چه سهمی در رژیم سگ دارند؟
تشویقی‌ها، تکه‌های غذا و خوراکی‌هایی که اعضای خانواده بین وعده‌ها می‌دهند، بخشی از کالری روزانه هستند. بهتر است مجموع این موارد بیشتر از حدود ۱۰ درصد کالری روزانه نشود و برای جلوگیری از پرخوری، مقدار غذای اصلی کمی با آن هماهنگ شود.
در صورت نداشتن حساسیت و با مقدار کم، بعضی خوراکی‌های ساده مانند هویج، کدوحلوایی پخته، لوبیاسبز و تکه‌های کوچک گوشت پخته بدون نمک و ادویه می‌توانند تشویقی باشند. این خوراکی‌ها نباید جای غذای کامل را بگیرند و بهتر است بدون روغن، پیاز، سیر یا سس آماده شوند.
رژیم خانگیِ دائمی فقط با مرغ و برنج کامل نیست و ممکن است به کمبود مواد معدنی و ویتامینها منجر شود. اگر قصد دارید غذای سگ را در خانه تهیه کنید، دستور باید متناسب با وزن، سن و وضعیت سلامت حیوان تنظیم شود.
چه خوراکی‌هایی برای سگ ممنوع یا پرخطرند؟
بعضی غذاهای معمول آشپزخانه برای سگ خطرناک‌اند، حتی اگر حیوان پس از خوردن مقدار کمی در ظاهر مشکلی نشان ندهد. خوراکی‌های زیر را به سگ ندهید:
- شکلات، قهوه، چای پررنگ و سایر مواد کافئین‌دار
- انگور و کشمش
- پیاز، سیر و غذاهای حاوی مقدار زیاد آن‌ها
- زایلیتول، که در برخی آدامس‌ها، آب‌نبات‌ها و محصولات بدون قند وجود دارد
- الکل، خمیرمایه خام و غذاهای بسیار شور یا چرب
- استخوان پخته، چون ممکن است خرد شود و به دهان یا دستگاه گوارش آسیب بزند
- مغز ماکادمیا و خوراکی‌های کپک‌زده
اگر سگ یکی از این مواد را خورده است، منتظر بروز علامت نمانید و مقدار خورده‌شده و زمان مصرف را به دامپزشک اطلاع دهید. استفراغ، لرزش، بی‌حالی، اسهال شدید، تشنج یا دشواری تنفس نیازمند رسیدگی فوری است.
تغییر غذا و نگهداری از برنامه غذایی سگ
تغییر ناگهانی غذا می‌تواند باعث اسهال، نفخ یا بیاشتهایی شود. غذای جدید را طی هفت تا ده روز با غذای قبلی مخلوط کنید؛ اگر علائم گوارشی ادامه پیدا کرد یا شدید شد، تغییر را متوقف کنید و با دامپزشک مشورت کنید.
غذا را در ظرف دربسته، جای خشک و خنک نگه دارید و آب تازه را همیشه در دسترس بگذارید. کاسه آب و غذا باید مرتب شسته شوند و مقدار غذای روزانه بهتر است با پیمانه یا ترازوی آشپزخانه اندازه‌گیری شود، چون تخمین چشمی در غذای خشک معمولاً خطای قابل‌توجهی دارد.
جمع‌بندی: غذای مناسب سگ باید کامل، متناسب با سن و شرایط بدنی حیوان و در مقدار قابل‌اندازه‌گیری باشد. جدول روی بسته‌بندی را نقطه شروع قرار دهید، تشویقی‌ها را در کالری روزانه حساب کنید و هر چند هفته وزن و فرم بدن سگ را بررسی کنید؛ در صورت بیماری، حساسیت یا تغییر محسوس اشتها، تنظیم رژیم را به دامپزشک بسپارید.
