ابلیشن رادیوفرکوئنسی فیبروم رحم روشی کم‌تهاجمی است که در آن پزشک با رساندن انرژی رادیوفرکوئنسی به بافت فیبروم، سلول‌های آن را گرم و غیرفعال می‌کند. فیبروم در این روش از رحم بیرون آورده نمیشود؛ بدن بهتدریج بافت درمان‌شده را جمع می‌کند و اندازه توده کاهش می‌یابد.
این درمان برای همه افراد یا همه انواع فیبروم مناسب نیست. محل فیبروم، اندازه و تعداد توده‌ها، شدت خونریزی و درد، وضعیت حفره رحم و برنامه فرد برای بارداری باید پیش از تصمیم‌گیری بررسی شود.
ابلیشن رادیوفرکوئنسی فیبروم رحم چگونه انجام میشود؟
رادیوفرکوئنسی نوعی انرژی حرارتی است. پزشک با کمک تصویربرداری، یک وسیله درمانی را به فیبروم می‌رساند و انرژی را در بخش‌های مشخصی از آن آزاد می‌کند. گرما به بافت فیبروم آسیب کنترل‌شده می‌زند و جریان خون و فعالیت سلولی آن را کاهش میدهد.
این روش معمولاً از یکی از دو مسیر انجام میشود:
- روش از راه دهانه رحم: ابزار از واژن و دهانه رحم وارد میشود و پزشک با سونوگرافی محل فیبروم را مشخص می‌کند. در این روش برش پوستی روی شکم وجود ندارد.
- روش لاپاراسکوپی: ابزار از طریق برش‌های کوچک شکم وارد میشود. انتخاب این مسیر به محل و ویژگی فیبروم و امکانات مرکز درمانی بستگی دارد.
نوع بیهوشی یا بی‌حسی، مدت حضور در مرکز درمانی و نیاز به بستری به روش انتخابی و شرایط فرد بستگی دارد. پیش از عمل، پزشک ممکن است سونوگرافی یا ام‌آر‌آی و آزمایش‌های لازم را درخواست کند.
این روش برای کدام فیبروم‌ها و بیماران مطرح میشود؟
ابلیشن رادیوفرکوئنسی بیشتر برای افرادی مطرح است که فیبروم علامت‌دار دارند و علائمی مانند خونریزی شدید قاعدگی، فشار لگنی، احساس پری شکم یا درد ایجاد شده است. در تصمیم‌گیری، فقط اندازه فیبروم مهم نیست؛ تعداد توده‌ها و قرارگرفتن آن‌ها در دیواره رحم یا نزدیک حفره رحم نیز اهمیت دارد.
پزشک معمولاً ابتدا بررسی می‌کند که علائم واقعاً از فیبروم ناشی شده‌اند و علت دیگری مانند پولیپ، آدنومیوز یا کم‌خونی شدید وجود ندارد. اگر به بدخیمی یا بیماری دیگری شک باشد، این روش بدون بررسی کامل انتخاب نمیشود.
در فیبروم‌هایی که به حفره رحم برجسته شده‌اند، درمان از راه رحم ممکن است همیشه بهترین گزینه نباشد. فیبروم بسیار بزرگ، توده‌های متعدد یا شکلی که دسترسی ایمن به آن را دشوار کند نیز می‌تواند انتخاب این روش را محدود کند.
مزایای ابلیشن رادیوفرکوئنسی نسبت به جراحی باز چیست؟
مهم‌ترین مزیت این روش، کم‌تهاجمی‌بودن آن در مقایسه با جراحی باز رحم است. در بسیاری از بیماران، برش کوچکتر، درد و محدودیت حرکتی کمتر و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره مطرح میشود؛ بااین‌حال نتیجه به مسیر انجام و وضعیت عمومی فرد بستگی دارد.
از آنجا که رحم در این روش حفظ میشود، برای فردی که نمی‌خواهد رحمش برداشته شود ممکن است گزینه‌ای قابل بررسی باشد. حفظ رحم به‌تنهایی به معنای تضمین باروری یا مناسب‌بودن درمان برای بارداری آینده نیست و نباید این دو موضوع با هم یکی دانسته شوند.
اثر درمان چه زمانی ظاهر میشود و آیا فیبروم برمی‌گردد؟
ابلیشن رادیوفرکوئنسی معمولاً باعث ناپدیدشدن فوری فیبروم نمیشود. بافت درمان‌شده بهتدریج تغییر می‌کند و کوچک میشود؛ به همین دلیل کاهش فشار یا درد ممکن است در زمان متفاوتی نسبت به کاهش خونریزی احساس شود.
این روش فیبروم‌های درمان‌نشده را از بین نمی‌برد و نمی‌تواند احتمال ایجاد فیبروم جدید را به‌طور کامل حذف کند. همچنین اگر بخشی از توده به اندازه کافی درمان نشود، علائم ممکن است باقی بماند یا در آینده دوباره نیاز به ارزیابی و درمان ایجاد شود.
خطرها و محدودیت‌های ابلیشن رادیوفرکوئنسی چیست؟
هرچند این روش کم‌تهاجمی است، بدون خطر نیست. درد یا گرفتگی لگن، لکه‌بینی یا ترشح، تهوع و احساس خستگی می‌تواند پس از درمان رخ دهد و معمولاً پزشک درباره مدت قابل انتظار آن توضیح میدهد.
عوارض جدی‌تر، هرچند کمتر شایع، می‌تواند شامل خونریزی، عفونت، آسیب به رحم یا اندام‌های اطراف و نیاز به درمان‌های بعدی باشد. خطر دقیق به روش انجام، تجربه تیم درمان و ویژگی فیبروم بستگی دارد.
یک محدودیت مهم این است که برخلاف میومکتومی، توده از بدن خارج نمیشود و نمونه کامل فیبروم برای بررسی پاتولوژی در دسترس نیست. به همین دلیل ارزیابی پیش از درمان و اطمینان از مناسب‌بودن روش اهمیت ویژه‌ای دارد.
بارداری بعد از ابلیشن رادیوفرکوئنسی چه وضعیتی دارد؟
پس از ابلیشن رادیوفرکوئنسی، بارداری در برخی افراد رخ داده است، اما داده‌های مربوط به تعداد بارداری‌ها و پیامدهای بلندمدت آن هنوز محدودتر از درمان‌های قدیمی‌تر مانند میومکتومی است. به همین دلیل نمی‌توان برای همه افراد یک توصیه یکسان ارائه کرد.
اگر قصد بارداری دارید، پیش از درمان درباره گزینه‌های جایگزین، فاصله زمانی مناسب تا بارداری و میزان اطلاعات موجود برای نوع فیبروم خود سؤال کنید. تصمیم باید با توجه به سن، باروری، محل فیبروم و سابقه درمانی گرفته شود؛ این مطلب جایگزین نظر متخصص زنان نیست.
پیش از تصمیم‌گیری چه سؤال‌هایی از پزشک بپرسیم؟
- فیبروم دقیقاً کجاست و آیا این روش به آن دسترسی ایمن دارد؟
- هدف اصلی درمان، کاهش خونریزی، درد، فشار لگنی یا حفظ باروری است؟
- احتمال باقی‌ماندن علائم یا نیاز به درمان دوباره چقدر است؟
- برای بارداری آینده، این روش چه تفاوتی با میومکتومی یا گزینه‌های دیگر دارد؟
- پس از درمان چه علائمی طبیعی است و در چه شرایطی باید فوراً مراجعه کرد؟
جمع‌بندی: ابلیشن رادیوفرکوئنسی فیبروم رحم با استفاده از گرمای کنترل‌شده، فیبروم را تخریب می‌کند تا به‌مرور کوچک شود؛ اما توده را خارج نمی‌کند و برای همه بیماران مناسب نیست. بررسی دقیق فیبروم و گفت‌وگوی شفاف درباره علائم، احتمال درمان مجدد و برنامه بارداری، پایه انتخاب ایمن این روش است.
