میومکتومی هیستروسکوپیک برای فیبروم داخل رحم روشی کم‌تهاجمی برای برداشتن فیبروم‌هایی است که به حفره رحم برجسته شدهاند؛ به این نوع فیبروم‌ها معمولاً «زیرمخاطی» گفته میشود. در این روش، جراح بدون ایجاد برش روی شکم، ابزار باریکی را از مسیر واژن و دهانه رحم وارد رحم می‌کند و بخش فیبرومی را برمیدارد.
این عمل می‌تواند برای کاهش خونریزی‌های شدید قاعدگی، لکه‌بینی، کم‌خونی ناشی از خونریزی یا در برخی افراد برای بهبود شرایط حفره رحم انجام شود. با این حال، مناسب بودن آن فقط با توجه به علائم مشخص نمی‌شود؛ اندازه و عمق فیبروم، تعداد ضایعات و میزان ورود آن به عضله رحم نیز اهمیت دارد.
میومکتومی هیستروسکوپیک برای فیبروم داخل رحم چگونه انجام میشود؟
بیمار در وضعیت معاینه زنان قرار می‌گیرد و پزشک هیستروسکوپ را از مسیر واژن و دهانه رحم وارد می‌کند. هیستروسکوپ دوربین و مسیر عبور ابزار جراحی دارد و به جراح اجازه می‌دهد داخل حفره رحم را روی نمایشگر ببیند. برای باز نگه داشتن حفره رحم، معمولاً از یک محلول استریل استفاده میشود.
فیبروم با ابزارهایی مانند حلقه برش‌دهنده یا تجهیزات انرژی‌محور، به‌صورت کنترل‌شده تراشیده یا قطعه‌قطعه میشود. هدف، برداشتن بخش برجسته‌شده در حفره رحم و حفظ بافت سالم تا حد امکان است. نوع بی‌حسی یا بیهوشی به شرایط بیمار، اندازه عمل و امکانات مرکز درمانی بستگی دارد.
کدام فیبروم‌ها معمولاً برای این روش مناسب‌ترند؟
میومکتومی هیستروسکوپیک بیشتر برای فیبرومهای زیرمخاطی به کار می‌رود؛ یعنی فیبروم‌هایی که بخش قابل توجهی از آن‌ها به فضای داخلی رحم وارد شده است. در دسته‌بندی‌های رایج، فیبروم نوع صفر تقریباً کاملاً در حفره رحم قرار دارد، نوع یک کمتر از نیمی از حجم خود را در عضله رحم دارد و نوع دو بخش عمیق‌تری در عضله دارد.
فیبرومهای نوع صفر و یک معمولاً از نظر دسترسی برای هیستروسکوپی مناسب‌ترند. فیبروم نوع دو، به‌خصوص اگر بزرگ باشد، ممکن است به برداشت مرحلهای، آماده‌سازی دارویی یا روش جراحی دیگری نیاز پیدا کند. این دسته‌بندی به‌تنهایی برای تصمیمگیری کافی نیست و باید در کنار سونوگرافی و معاینه تفسیر شود.
پیش از عمل چه بررسی‌هایی لازم است؟
پزشک معمولاً درباره شدت و مدت خونریزی، درد، سابقه بارداری، کم‌خونی و داروهای مصرفی سؤال می‌کند. سونوگرافی واژینال اغلب بررسی اولیه است، اما در مواردی برای تعیین دقیق‌تر ارتباط فیبروم با حفره رحم از سونوهیستروگرافی یا هیستروسکوپی تشخیصی استفاده میشود.
پیش از جراحی ممکن است آزمایش خون، بررسی کم‌خونی و در صورت نیاز تست بارداری انجام شود. مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، سابقه اختلالات انعقادی، حساسیت دارویی و احتمال بارداری باید حتماً به پزشک گفته شود. قطع یا تغییر هیچ دارویی نباید خودسرانه انجام شود.
دوره نقاهت و مراقبت‌های بعد از هیستروسکوپی
بسیاری از افراد پس از چند ساعت از مرکز درمانی مرخص می‌شوند، اما زمان ترخیص به نوع بیهوشی و وضعیت عمومی بستگی دارد. گرفتگی خفیف شبیه درد قاعدگی و خونریزی یا لکه‌بینی محدود برای چند روز ممکن است رخ دهد.
تا زمانی که پزشک اجازه نداده است، معمولاً باید از تامپون، رابطه جنسی و ورود هر وسیله‌ای به واژن پرهیز کرد. زمان بازگشت به کار به شدت علائم و نوع شغل بستگی دارد؛ فعالیت‌های روزمره سبک برای بسیاری از افراد زودتر از فعالیت سنگین قابل انجام است.
- داروهای تجویزشده را طبق دستور مصرف کنید و مسکن جدید را بدون هماهنگی اضافه نکنید.
- شدت خونریزی و درد را در روزهای پس از عمل زیر نظر داشته باشید.
- برای ویزیت پیگیری و بررسی نتیجه پاتولوژی، در صورت ارسال بافت، مراجعه کنید.
مزایا و محدودیت‌های این روش
مهم‌ترین مزیت، نبود برش روی شکم و دسترسی مستقیم به حفره رحم است. به همین دلیل، دوره نقاهت آن معمولاً از جراحی‌های شکمی کوتاه‌تر است و رحم حفظ میشود. حفظ رحم به معنی تضمین بارداری نیست، اما برای افرادی که قصد بارداری دارند یا مایل به حفظ رحم هستند، ممکن است مزیت مهمی باشد.
محدودیت اصلی این است که روش هیستروسکوپیک برای همه فیبروم‌ها مناسب نیست. ضایعات بسیار بزرگ، فیبروم‌هایی که بخش عمده‌ای از آن‌ها در عضله رحم قرار دارد، یا چند فیبروم با دسترسی دشوار ممکن است به بیش از یک جلسه یا روش دیگری نیاز داشته باشند.
خطرات احتمالی میومکتومی هیستروسکوپیک
این عمل معمولاً ایمن است، اما مانند هر جراحی بدون خطر نیست. خونریزی، عفونت، آسیب یا سوراخ‌شدن دیواره رحم، جذب بیش از حد محلول مورد استفاده و باقی‌ماندن بخشی از فیبروم از عوارض احتمالی هستند. ایجاد چسبندگی داخل رحم نیز ممکن است رخ دهد، هرچند احتمال آن به نوع عمل و شرایط فرد بستگی دارد.
اگر فیبروم در عمق عضله رحم قرار داشته باشد، برداشتن کامل آن در یک جلسه ممکن است خطر خونریزی یا آسیب را افزایش دهد. در چنین شرایطی، تصمیم برای ادامه عمل، توقف و انجام مرحله بعد باید بر اساس ایمنی بیمار گرفته شود. خونریزی شدید، تب، درد فزاینده، ترشح بدبو یا ضعف قابل توجه پس از عمل نیازمند تماس سریع با پزشک یا مراجعه به مرکز درمانی است.
اثر عمل بر باروری و خونریزی قاعدگی
فیبروم زیرمخاطی می‌تواند شکل حفره رحم را تغییر دهد و در برخی افراد با خونریزی شدید یا دشواری بارداری همراه باشد. برداشتن آن ممکن است این مشکلات را کاهش دهد، اما نتیجه به عوامل دیگری مانند سن، وضعیت تخمک‌گذاری، سلامت لوله‌های رحمی، کیفیت اسپرم و وجود سایر بیماری‌های رحم یا لگن نیز وابسته است.
کاهش خونریزی معمولاً به‌تدریج ارزیابی میشود و برای همه افراد یکسان نیست. اگر هدف از عمل بارداری است، زمان اقدام و نیاز به بررسی مجدد رحم باید با متخصص زنان تعیین شود؛ این اطلاعات جایگزین ارزیابی و توصیه پزشکی شخصی نیست.
جمع‌بندی درباره میومکتومی هیستروسکوپیک برای فیبروم داخل رحم
میومکتومی هیستروسکوپیک برای فیبروم داخل رحم عمدتاً برای فیبرومهای زیرمخاطیِ برجسته‌شده به حفره رحم انجام میشود و بدون برش شکمی، امکان برداشتن ضایعه را فراهم می‌کند. بهترین انتخاب زمانی مشخص میشود که اندازه و عمق فیبروم با تصویربرداری دقیق بررسی شود. پیش از تصمیمگیری، درباره احتمال عمل مرحلهای، اثر احتمالی بر باروری، دوره نقاهت و علائم هشدار با متخصص زنان صحبت کنید.
