میومکتومی باز شکمی عملی برای برداشتن فیبرومهای رحم از راه برش در شکم است؛ در این روش رحم باقی میماند و فقط توده‌های فیبرومی خارج می‌شوند. این گزینه بیشتر زمانی مطرح میشود که فیبرومها بزرگ، متعدد یا در عمق عضله رحم قرار داشته باشند و روش‌های کم‌تهاجمی برای بیمار مناسب نباشند.
مزیت مهم عمل، حفظ رحم و امکان بررسی و خارج کردن مستقیم فیبروم‌هاست؛ اما در برابر آن باید برش شکمی، بستری و نقاهت طولانی‌تر از روش‌های کم‌تهاجمی را پذیرفت. این مطلب اطلاعات عمومی است و جایگزین معاینه، تصویربرداری و تصمیم‌گیری متخصص زنان نمی‌شود.
میومکتومی باز شکمی چگونه انجام میشود؟
عمل معمولاً با بیهوشی عمومی انجام میشود. جراح از طریق برشی در پایین شکم، که ممکن است افقی یا در شرایط خاص عمودی باشد، به رحم دسترسی پیدا می‌کند، فیبرومها را از بافت رحم جدا می‌کند و محل برش‌های رحم را ترمیم می‌کند.
پیش از عمل، محل و تعداد فیبرومها معمولاً با سونوگرافی و در برخی بیماران با ام‌آر‌آی بررسی میشود. آزمایش خون برای ارزیابی کم‌خونی و برنامه‌ریزی برای کنترل خونریزی نیز اهمیت دارد؛ به‌ویژه اگر بیمار خونریزی‌های شدید قاعدگی داشته باشد.
مزایای میومکتومی باز شکمی برای بیمار چیست؟
- حفظ رحم: برخلاف برداشتن رحم، ساختار رحم باقی میماند و امکان بارداری از نظر وجود رحم حفظ میشود.
- دسترسی مناسب به فیبرومهای بزرگ یا متعدد: جراح می‌تواند رحم را مستقیماً بررسی و چندین فیبروم را در یک عمل خارج کند.
- کاهش علائم مرتبط با فیبروم: خونریزی شدید، احساس فشار لگنی، درد یا تکرر ادرار ممکن است پس از برداشتن فیبروم بهتر شود؛ میزان بهبود به علت واقعی علائم بستگی دارد.
- امکان بررسی بافت خارج‌شده: فیبرومهای برداشته‌شده برای بررسی پاتولوژی ارسال می‌شوند تا تشخیص بافتی تأیید شود.
حفظ رحم به‌معنای تضمین بارداری یا از بین رفتن همیشگی فیبرومها نیست. فیبرومهای جدید ممکن است در سال‌های بعد ایجاد شوند و باروری نیز به عوامل دیگری مانند سن، تخمک‌گذاری، لوله‌های رحمی و وضعیت اسپرم همسر وابسته است.
عوارض و خطرات احتمالی این عمل
میومکتومی باز شکمی یک جراحی بزرگ است و مانند هر عمل دیگری می‌تواند با عارضه همراه شود. احتمال و شدت خطر به اندازه و تعداد فیبرومها، کم‌خونی، بیماری‌های زمینه‌ای و تجربه تیم جراحی بستگی دارد.
- خونریزی حین یا پس از عمل و در مواردی نیاز به تزریق خون
- عفونت زخم یا عفونت لگنی
- درد، حساسیت یا بی‌حسی اطراف محل برش
- ایجاد چسبندگی در شکم و لگن
- آسیب نادر به مثانه، روده، حالب یا دیگر اندامهای اطراف
- بازگشت فیبروم یا ایجاد فیبرومهای تازه در آینده
در موارد نادر، اگر کنترل خونریزی ممکن نباشد یا وضعیت بیمار ایجاب کند، ممکن است جراح به اقدامات گسترده‌تری نیاز پیدا کند. درباره چنین احتمال‌هایی باید پیش از عمل با جراح گفت‌وگو شود؛ وجود این احتمال به معنی رخ دادن آن برای همه بیماران نیست.
دوران نقاهت بعد از میومکتومی باز شکمی
بیمار معمولاً یک تا چند روز در بیمارستان میماند تا درد، خونریزی، دفع ادرار و راه رفتن او بررسی شود. زمان ترخیص به شرایط عمومی، نوع برش و نظر تیم درمان بستگی دارد.
بازگشت به کارهای سبک ممکن است چند هفته زمان ببرد و بسیاری از بیماران برای بازگشت کامل به فعالیتهای معمول به حدود چهار تا شش هفته نیاز دارند. این بازه قطعی نیست؛ کار فیزیکی، وجود کم‌خونی، عوارض و سرعت ترمیم زخم می‌تواند آن را طولانی‌تر کند.
در خانه به چه نکاتی توجه کنیم؟
- داروهای تجویزشده را طبق دستور مصرف کنید و برای کنترل درد، خودسرانه داروی جدیدی اضافه نکنید.
- راه رفتن آرام و کوتاه، طبق توان بدن، به کاهش بی‌تحرکی کمک می‌کند؛ اما بلند کردن اجسام سنگین و ورزش شدید تا تأیید پزشک مناسب نیست.
- محل برش را تمیز و خشک نگه دارید و زخم را از نظر قرمزی، تورم، باز شدن یا ترشح بررسی کنید.
- تا زمان اجازه پزشک، رابطه جنسی، استفاده از تامپون یا وارد کردن هر چیزی به واژن را به تعویق بیندازید.
- برای جبران کم‌خونی، رژیم غذایی متعادل و مکمل آهن فقط در صورت تجویز پزشک استفاده شود.
تب، خونریزی شدید، درد رو به افزایش، استفراغ مداوم، ترشح بدبو از زخم، تنگی نفس یا درد و تورم یکطرفه پا از علائمی هستند که نباید تا ویزیت بعدی نادیده گرفته شوند.
بارداری بعد از میومکتومی باز شکمی
زمان اقدام برای بارداری باید بر اساس عمق برش‌های رحم و میزان ترمیم آن تعیین شود. در برخی افراد پزشک چند ماه فرصت برای ترمیم رحم در نظر می‌گیرد و ممکن است پیش از بارداری معاینه یا تصویربرداری تکمیلی را توصیه کند.
اگر برش جراحی به بخش داخلی رحم رسیده باشد یا دیواره رحم به‌طور قابل توجهی ترمیم شده باشد، نوع مراقبت‌های بارداری و شیوه زایمان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. احتمال نیاز به سزارین را نمی‌توان برای همه یکسان دانست و باید بر اساس گزارش عمل و نظر متخصص زنان تصمیم‌گیری شود.
پیش از تصمیم‌گیری چه سؤال‌هایی از جراح بپرسیم؟
- فیبرومها دقیقاً چند عدد و در کدام بخش رحم قرار دارند؟
- آیا کم‌خونی یا بیماری زمینه‌ای، خطر عمل را بیشتر می‌کند؟
- برش رحم تا چه عمقی خواهد بود و این موضوع چه اثری بر بارداری آینده دارد؟
- چه زمانی می‌توانم به کار، ورزش، رابطه جنسی یا اقدام برای بارداری برگردم؟
- در صورت بروز خونریزی یا تب بعد از ترخیص، با چه شماره‌ای تماس بگیرم؟
جمع‌بندی: میومکتومی باز شکمی برای فیبرومهای بزرگ، متعدد یا عمقی می‌تواند علائم را کاهش دهد و رحم را حفظ کند، اما به‌دلیل برش شکمی با بستری و نقاهت چند هفته‌ای همراه است. تصمیم مناسب باید بر پایه محل فیبروم، شدت علائم، وضعیت سلامت و برنامه بارداری، با نظر متخصص زنان گرفته شود.
