لکهبینی بین دو پریود به خونریزی بسیار کم خارج از زمان معمول قاعدگی گفته میشود؛ معمولاً به شکل لکه‌های صورتی، قرمز یا قهوه‌ای روی لباس زیر یا دستمال دیده میشود. این اتفاق گاهی از نوسان کوتاهمدت هورمونها ناشی میشود، اما بارداری، داروهای پیشگیری، عفونت، مشکلات دهانه رحم یا رحم و بعضی بیماری‌های زمینه‌ای هم میتوانند علت باشند.
یک بار لکهبینی خفیف، بدون درد و بدون تکرار، همیشه نشانه بیماری نیست. اما اگر خونریزی تکرار شود، بعد از رابطه جنسی رخ دهد، با درد یا ترشح غیرطبیعی همراه باشد، در بارداری اتفاق بیفتد یا بعد از یائسگی دیده شود، ارزیابی پزشکی لازم است. این مطلب جایگزین تشخیص پزشک نیست.
لکهبینی بین دو پریود چه تفاوتی با قاعدگی دارد؟
قاعدگی معمولاً الگوی قابل‌پیش‌بینی‌تری دارد و چند روز ادامه پیدا می‌کند، در حالی که لکهبینی مقدار کمی خونریزی است که خارج از زمان مورد انتظار پریود رخ می‌دهد. رنگ قهوه‌ای اغلب نشان‌دهنده خون قدیمی‌تر است و به‌تنهایی علت مشخصی را ثابت نمی‌کند.
برای توصیف دقیق‌تر، زمان شروع و پایان، مقدار خونریزی، ارتباط آن با رابطه جنسی یا تخمکگذاری، داروهای مصرفی و علائم همراه را یادداشت کنید. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند بین یک تغییر گذرا و مشکلی که نیاز به بررسی دارد تفاوت بگذارد.
علت‌های هورمونی لکهبینی بین دو پریود
چرخه قاعدگی به تغییرات هماهنگ استروژن، پروژسترون و هورمون‌های مرتبط با تخمکگذاری وابسته است. هر عاملی که این نظم را موقتاً تغییر دهد، میتواند باعث ریزش نامنظم بخشی از پوشش رحم و لکهبینی شود.
- تخمکگذاری: در برخی افراد، تغییر کوتاهمدت هورمونها در میانه چرخه با لکهبینی خفیف همراه میشود.
- شروع، قطع یا تغییر روش پیشگیری هورمونی: قرص، آمپول، ایمپلنت یا حلقه ممکن است در ماههای نخست الگوی خونریزی را تغییر دهد؛ مصرف نامنظم قرص هم میتواند چنین اثری داشته باشد.
- سندروم تخمدان پلی‌کیستیک: نامنظم شدن تخمکگذاری در این وضعیت ممکن است پریودهای دیررس یا لکهبینی ایجاد کند، به‌خصوص اگر با پرمویی، آکنه یا تغییرات وزن همراه باشد.
- اختلالات تیروئید یا افزایش پرولاکتین: این مشکلات در بعضی افراد چرخه را نامنظم می‌کنند و نیاز به بررسی آزمایشگاهی دارند.
- نزدیک شدن به یائسگی: در سال‌های پیش از یائسگی، نوسان هورمونها میتواند فاصله و شدت خونریزی‌ها را تغییر دهد؛ بااینحال، هر خونریزی غیرمعمول در این دوره را نباید خودکار طبیعی دانست.
علت‌های غیرهورمونی و مرتبط با بارداری
لکهبینی همیشه از تخمدان و هورمونها نمی‌آید. التهاب یا تغییرات ساختاری در رحم و دهانه رحم، و همچنین بعضی شرایط مربوط به بارداری، از علت‌های مهم دیگر هستند.
بارداری و عوارض آن
در اوایل بارداری ممکن است خونریزی خفیف رخ دهد، اما از روی لکهبینی نمی‌توان بارداری یا علت آن را تشخیص داد. اگر احتمال بارداری وجود دارد، تست ادراری را طبق دستور آن انجام دهید؛ منفی شدن تست در روزهای خیلی ابتدایی، بارداری را کاملاً رد نمی‌کند و ممکن است تکرار تست یا آزمایش خون لازم باشد.
خونریزی همراه با درد یکطرفه شکم، درد شانه، ضعف، سرگیجه یا غش میتواند هشدار بارداری خارجرحمی باشد و به ارزیابی فوری نیاز دارد؛ حتی اگر مقدار خون کم باشد.
رحم، دهانه رحم و عفونت‌ها
- پولیپ دهانه رحم یا رحم و فیبروم‌ها میتوانند باعث خونریزی بین پریودها یا پس از رابطه جنسی شوند.
- عفونت‌های واژن یا دهانه رحم، به‌ویژه اگر با ترشح بدبو، خارش، سوزش ادرار یا درد لگن همراه باشند، باید بررسی و درمان شوند.
- خشکی یا تحریک دهانه رحم پس از رابطه جنسی نیز گاهی خونریزی خفیف ایجاد می‌کند.
- برخی داروها، از جمله داروهای رقیق‌کننده خون، میتوانند احتمال خونریزی را افزایش دهند.
به‌ندرت، تغییرات پیش‌سرطانی یا سرطان‌های دستگاه تناسلی هم با خونریزی غیرعادی دیده می‌شوند. این احتمال در همه افراد یکسان نیست، اما لکهبینی مکرر، خونریزی پس از یائسگی یا خونریزی مداوم نباید بدون بررسی رها شود.
آیا قرص ضدبارداری و آییودی میتوانند باعث لکهبینی شوند؟
لکهبینی پس از شروع یا تغییر روش پیشگیری، به‌خصوص در ماههای نخست، نسبتاً شایع است. قرصهای هورمونی، آمپول و ایمپلنت ممکن است نظم خونریزی را تغییر دهند و آییودی مسی یا هورمونی نیز در بعضی افراد باعث تغییر مقدار یا زمان خونریزی شود.
با این حال، قطع خودسرانه دارو یا خارج کردن آییودی راه‌حل مناسبی نیست. اگر لکهبینی بعد از چند چرخه ادامه پیدا کرد، بسیار آزاردهنده شد، پس از مدتی ثبات دوباره شروع شد یا همراه درد و ترشح غیرطبیعی بود، با پزشک یا ماما مشورت کنید. در صورت احتمال بارداری، ابتدا باید بارداری بررسی شود.
چه زمانی برای لکهبینی باید به پزشک مراجعه کرد؟
مراجعه فوری لازم است اگر خونریزی شدید است یا سریع پد را خیس می‌کند، یا همراه با ضعف، سرگیجه، غش، تب، درد شدید لگن، درد یکطرفه شکم یا احتمال بارداری است. وجود این علائم به معنی یک تشخیص قطعی نیست، اما تأخیر در بررسی میتواند خطرناک باشد.
اگر لکهبینی خفیف است اما تکرار میشود، بعد از رابطه جنسی رخ می‌دهد، چرخه‌ها را نامنظم کرده یا پس از یائسگی دیده شده است، برای ویزیت وقت بگیرید. در نوجوانان، زنان مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای و افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند نیز آستانه مراجعه باید پایین‌تر باشد.
پزشک چگونه علت لکهبینی را پیدا می‌کند؟
بررسی با پرسش درباره تاریخ آخرین پریود، احتمال بارداری، روش پیشگیری، داروها، رابطه جنسی و علائم همراه شروع میشود. سپس ممکن است معاینه لگنی، تست بارداری، آزمایش خون، بررسی عفونت یا سونوگرافی درخواست شود.
زمان انجام بررسی اهمیت دارد؛ برای مثال، نتیجه تست بارداری به زمان رابطه و موعد پریود وابسته است و سونوگرافی نیز بر اساس علائم و شرایط فرد انتخاب میشود. ثبت تاریخ لکهبینی و مقدار آن، همراه داشتن فهرست داروها و گفتن هرگونه خونریزی پس از رابطه، روند تشخیص را دقیق‌تر می‌کند.
اگر بین دو پریود لکهبینی دارید، چه کار کنید؟
- تاریخ، مقدار و رنگ خونریزی و علائم همراه را ثبت کنید.
- اگر احتمال بارداری وجود دارد، تست بارداری انجام دهید و در صورت درد یا علائم هشدار منتظر نمانید.
- داروهای هورمونی یا روش پیشگیری را بدون مشورت قطع و شروع نکنید.
- در صورت تکرار، طولانی شدن یا همراهی با درد، ترشح غیرطبیعی و خونریزی پس از رابطه، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
جمع‌بندی: لکهبینی بین دو پریود ممکن است از نوسان هورمونی و روشهای پیشگیری تا عفونت، مشکلات رحم یا بارداری ناشی شود. مقدار کم خونریزی به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند؛ تکرار، علائم همراه، احتمال بارداری و زمان رخ دادن آن تعیین می‌کنند که فقط ثبت و پیگیری کافی است یا باید سریع‌تر به پزشک مراجعه کرد.
