فستینگ و فشار خون می‌توانند به هم مرتبط باشند، اما فستینگ درمان مستقل پرفشاری خون نیست. در بعضی افراد، روزهداری متناوب از راه کاهش وزن، کم‌شدن ریزه‌خواری و کاهش مصرف غذاهای شور و فراوریشده به پایین آمدن فشار کمک می‌کند؛ در مقابل، کم‌آبی، حذف وعده‌های ضروری یا ادامه‌دادن دارو بدون هماهنگی ممکن است باعث افت فشار و سرگیجه شود.
اگر فشار خون بالا دارید، پیش از شروع الگوی ۱۶:۸، روزهداری یک‌روزدرمیان یا هر برنامه محدودکننده دیگری با پزشک یا داروساز مشورت کنید. این توصیه به‌خصوص برای کسانی مهم است که داروی فشار خون، داروی ادرارآور، داروهای قلبی یا داروهای دیابت مصرف میکنند. اطلاعات این مطلب جایگزین ارزیابی پزشکی و تنظیم دارو نیست.
فستینگ و فشار خون چه رابطه‌ای دارند؟
کاهش وزن معمولاً یکی از عوامل مؤثر بر بهبود فشار خون است و فستینگ برای برخی افراد، کنترل مقدار و زمان غذا خوردن را آسان‌تر می‌کند. اگر این الگو به دریافت کالری کمتر، مصرف سبزیجات و حبوبات بیشتر و حذف نوشیدنی‌های شیرین منجر شود، ممکن است فشار خون در طول زمان کاهش پیدا کند.
اما خودداری از غذا خوردن به‌تنهایی تضمین‌کننده کاهش فشار نیست. یک برنامه فستینگ که در ساعات مجاز با نان و برنج فراوان، غذاهای شور، فست‌فود و خوراکی‌های شیرین جبران شود، ممکن است فایده‌ای برای فشار خون نداشته باشد. واکنش بدن هم به سن، وزن، کیفیت خواب، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی بستگی دارد.
چه زمانی فستینگ برای فرد مبتلا به فشار خون خطرناک‌تر می‌شود؟
خطر اصلی معمولاً از ترکیب کم‌آبی، افت قند، تغییر ناگهانی الگوی غذا خوردن و اثر داروها ایجاد می‌شود. بعضی داروهای فشار خون و داروهای ادرارآور می‌توانند در شرایط کم‌آبی، احتمال افت فشار یا اختلال عملکرد کلیه را بیشتر کنند؛ بنابراین صرفاً جابه‌جا کردن زمان مصرف قرص بر اساس ساعت شروع و پایان فستینگ کار ایمنی نیست.
شروع فستینگ در افرادی که فشارشان هنوز بالا و ناپایدار است نیز انتخاب مناسبی برای خوددرمانی نیست. فشار خون بسیار بالا ممکن است بدون علامت باشد و فستینگ نباید باعث شود مراجعه برای بررسی علت، آزمایش یا تنظیم دارو به تعویق بیفتد.
پیش از شروع، این شرایط را جدی بگیرید
- فشار خون در اندازه‌گیری‌های خانگی مرتب بالا یا به‌طور محسوسی نوسانی است.
- سابقه غش، سرگیجه هنگام ایستادن، کم‌آبی یا بیماری کلیه وجود دارد.
- داروی ادرارآور، چند داروی قلبی یا دارویی مصرف می‌شود که باید همراه غذا خورده شود.
- فرد باردار یا شیرده است، سن بالایی دارد یا سابقه اختلال خوردن دارد.
- فرد علاوه بر فشار خون، دیابت یا بیماری قلبی دارد.
چطور فستینگ را با ایمنی بیشتری امتحان کنیم؟
اگر پزشک شروع فستینگ را مناسب دانست، بهتر است به‌جای الگوهای سخت، از فاصله کوتاه‌تر میان شام و صبحانه شروع شود. افزایش تدریجی زمان ناشتایی، امکان مشاهده واکنش بدن را بیشتر می‌کند و فشار کمتری به برنامه دارویی و زندگی روزمره وارد می‌سازد.
- فشار خون را ثبت کنید: چند روز پیش از شروع و در روزهای نخست، فشار را در ساعت‌های نسبتاً ثابت اندازه بگیرید. پیش از اندازه‌گیری پنج دقیقه آرام بنشینید و نتیجه، نبض و علائم خود را یادداشت کنید.
- آب کافی بنوشید: در فاصله مجاز، آب را به‌طور منظم مصرف کنید. چای پررنگ، نوشیدنی‌های شیرین و خوراکی‌های بسیار شور جای آب و وعده متعادل را نمی‌گیرند.
- وعده‌ها را با کیفیت تنظیم کنید: سبزیجات، حبوبات، لبنیات کم‌نمک، تخم‌مرغ، ماهی یا گوشت کم‌چرب و غلات کامل انتخاب‌های مناسب‌تری هستند. مصرف نمک، کنسروها، سوسیس‌کالباس، چیپس و ترشی‌های شور را محدود کنید.
- دارو را خودسرانه تغییر ندهید: زمان، مقدار یا قطع دارو باید فقط با هماهنگی پزشک انجام شود؛ حتی اگر چند بار فشار خون بهتر ثبت شده باشد.
- به علائم بدن توجه کنید: ضعف شدید، تاری دید، تپش قلب، لرزش، گیجی، تهوع، گرفتگی عضلات یا سرگیجه هنگام ایستادن نشانه‌هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
چه زمانی باید فستینگ را متوقف کرد؟
اگر سرگیجه یا ضعف با نشستن و نوشیدن آب برطرف نشد، ادامه فستینگ منطقی نیست و باید برای ارزیابی با پزشک تماس گرفت. غش، درد قفسه سینه، تنگی نفس، گیجی شدید، اختلال گفتار یا ضعف ناگهانی یک سمت بدن به رسیدگی فوری نیاز دارد.
یک عدد پایینِ فشار، به‌تنهایی همیشه به معنای خطر نیست؛ اهمیت آن به علائم، فشار معمول فرد و داروهایش بستگی دارد. از طرف دیگر، بالا رفتن مکرر فشار یا ثبت عددهای بسیار بالا نباید با افزایش آب، نمک یا تغییر خودسرانه رژیم مدیریت شود و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
آیا فستینگ از رژیم غذایی معمولی برای فشار خون بهتر است؟
شواهد موجود نشان نمی‌دهد که فستینگ برای همه افراد از یک برنامه غذایی متعادل و کم‌نمک بهتر باشد. مزیت اصلی فستینگ برای بعضی افراد، ساده‌کردن زمان غذا خوردن و کمک به کاهش وزن است؛ در حالی که فرد دیگری ممکن است با سه وعده متعادل، خواب کافی و کاهش نمک، نتیجه پایدارتر و ایمن‌تری بگیرد.
معیار موفقیت، طولانی‌تر کردن ساعت گرسنگی نیست؛ بلکه رسیدن به فشار خون کنترل‌شده، تغذیه کافی و الگویی است که بدون ضعف و پرخوری جبرانی قابل ادامه باشد.
جمع‌بندی فستینگ و فشار خون
فستینگ و فشار خون می‌توانند در برخی افراد از مسیر کاهش وزن و بهبود کیفیت غذا خوردن به هم مرتبط باشند، اما فستینگ درمان فشار خون محسوب نمیشود. اندازه‌گیری منظم فشار، مصرف آب کافی، انتخاب غذای کم‌نمک و هماهنگی دقیق درباره داروها، شرط‌های مهم شروع ایمن هستند. اگر بیماری زمینه‌ای یا علائم افت فشار دارید، ابتدا برنامه را با پزشک تنظیم کنید.
