فستینگ در دوران بارداری و شیردهی با فستینگ معمول برای کاهش وزن تفاوت مهمی دارد. بدن در بارداری برای رشد جنین و در شیردهی برای تولید شیر به انرژی، مایعات و مواد مغذی کافی نیاز دارد؛ بنابراین حذف وعده‌های غذایی یا طولانی‌کردن فاصله بین آن‌ها نباید یک تصمیم خودسرانه باشد.
اگر هدف شما کاهش وزن است، بارداری زمان مناسبی برای شروع رژیم فستینگ نیست. در شیردهی نیز، به‌خصوص وقتی نوزاد فقط با شیر مادر تغذیه می‌شود، بهتر است قبل از هر الگوی روزهداری با پزشک، ماما یا متخصص تغذیه مشورت کنید. این توصیه درباره روزهداری مذهبی هم صدق می‌کند و شرایط هر فرد باید جداگانه بررسی شود.
فستینگ در دوران بارداری و شیردهی چه تفاوتی با رژیم معمول دارد؟
در رژیم‌های فستینگ، فرد معمولاً برای چند ساعت غذا نمی‌خورد و سپس در یک بازه زمانی مشخص وعده‌های خود را مصرف می‌کند. مشکل اصلی در بارداری و شیردهی فقط «نخوردن» نیست؛ ممکن است این الگو دریافت کالری، پروتئین، آهن، کلسیم، ید و مایعات را هم کاهش دهد یا باعث شود فرد در زمان کوتاه، غذای کافی و متنوعی نتواند مصرف کند.
در بارداری، نیازهای تغذیه‌ای در طول روز پخش می‌شوند و تهوع، استفراغ، کم‌خونی یا دیابت بارداری میتواند تحمل فاصله طولانی بین وعده‌ها را کمتر کند. در شیردهی نیز بدن برای ساخت شیر به انرژی و آب بیشتری نیاز دارد، هرچند مقدار این نیاز با سن نوزاد، تعداد دفعات شیردهی و تغذیه کمکی تغییر می‌کند.
چرا فستینگ برای کاهش وزن در بارداری توصیه نمیشود؟
هدف معمول مراقبت‌های بارداری، کنترل افزایش وزن در محدوده مناسب و تأمین رشد کافی جنین است، نه کاهش وزن سریع. رژیم محدودکننده ممکن است باعث شود مادر مواد مغذی کافی دریافت نکند و در صورت همراهی با تهوع، استفراغ یا کم‌آبی، حال عمومی او بدتر شود.
خطر برای همه افراد یکسان نیست. بارداری پرخطر، دوقلویی، کم‌خونی، دیابت بارداری یا دیابت پیشین، فشار خون بالا، بیماری کلیوی، اختلالات خوردن، سابقه اختلال رشد جنین و کاهش وزن ناخواسته، نیاز به ارزیابی دقیق‌تری دارند.
کاهش وزن عمدی و فستینگ در بارداری را بدون برنامه پزشک شروع نکنید. اگر اضافه‌وزن پیش از بارداری داشته‌اید، راه ایمن‌تر معمولاً تنظیم حجم و کیفیت غذا، انتخاب میان‌وعده‌های مناسب و فعالیت متناسب با شرایط بارداری است؛ نه حذف طولانی‌مدت وعده‌ها.
آیا مادر شیرده میتواند فستینگ انجام دهد؟
پاسخ به این سؤال به وضعیت مادر و نوزاد وابسته است. مادری که به‌طور انحصاری شیر می‌دهد، نوزاد کم‌وزن دارد، شیرش مرزی است یا خودش کم‌خونی و بیماری زمینهای دارد، نباید بدون نظر متخصص فستینگ را امتحان کند.
برخی مادران ممکن است در ناشتایی کوتاه‌مدت متوجه تغییر فوری در مقدار شیر نشوند، اما این موضوع به معنی بی‌خطر بودن همه انواع فستینگ نیست. طول روزه، گرما، فعالیت بدنی، میزان مایعات پیش از شروع ناشتایی و امکان جبران غذا و آب بعد از آن، همگی اهمیت دارند.
کاهش تولید شیر، ادرار تیره یا کم، سرگیجه، سردرد، ضعف، تپش قلب، خشکی شدید دهان و ناتوانی در انجام فعالیت‌های روزانه نشانه‌هایی هستند که باید جدی گرفته شوند. اگر نوزاد پوشک خیس کمتری دارد، بی‌حال به نظر می‌رسد یا وزن‌گیری او مناسب نیست، ارزیابی پزشک یا متخصص اطفال را به تعویق نیندازید.
روزهداری مذهبی در بارداری و شیردهی؛ چه نکاتی مهم است؟
روزهداری مذهبی با فستینگ برای کاهش وزن یکسان نیست، اما از نظر فاصله بین دریافت غذا و مایعات میتواند چالش مشابهی ایجاد کند. پژوهش‌ها درباره اثر روزهداری در بارداری و شیردهی برای همه افراد نتیجه یکسانی ارائه نمی‌کنند؛ سن بارداری، مدت روزه، آب‌وهوا و وضعیت سلامت در نتیجه نقش دارند.
اگر قصد روزهداری دارید، پیش از آن درباره فشار خون، قند خون، کم‌خونی، رشد جنین، داروها و برنامه مصرف مایعات با پزشک یا ماما صحبت کنید. از نظر شرعی نیز در صورت نگرانی قابل‌توجه درباره آسیب به مادر یا جنین، حکم روزه را از مرجع تقلید خود بپرسید؛ توصیه پزشکی و حکم شرعی دو موضوع جداگانه‌اند.
اگر پزشک با فستینگ موافق بود، چه چیزهایی را باید پایش کرد؟
تأیید پزشک به معنی مناسب‌بودن هر نوع فستینگ نیست. مدت ناشتایی و شیوه تغذیه باید با شرایط شما هماهنگ شود و در صورت تغییر وضعیت، دوباره ارزیابی شود.
- در فاصله مجاز، آب و مایعات کافی بنوشید و فقط به نوشیدنی‌های شیرین تکیه نکنید.
- وعده‌ها را با پروتئین، غلات یا کربوهیدرات کامل، سبزیجات، میوه و منابع کلسیم متعادل کنید.
- برای جبران ناشتایی، یک وعده بسیار حجیم و چرب نخورید؛ این کار میتواند تهوع، رفلاکس و نوسان قند خون را بیشتر کند.
- قند خون، فشار خون، وزن‌گیری بارداری یا وزن نوزاد را طبق برنامه پزشک پیگیری کنید.
- با مشاهده سرگیجه شدید، غش، استفراغ مداوم، درد شکم، خونریزی، کاهش حرکت جنین یا نشانه‌های کم‌آبی، ناشتایی را متوقف و فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید.
جایگزین‌های ایمن‌تر برای کنترل وزن
در بارداری، به جای فستینگ، روی نظم وعده‌ها و کیفیت غذا تمرکز کنید. حذف نوشیدنی‌های قندی، کاهش خوراکی‌های فوق‌فرآوری‌شده، مصرف سبزیجات و پروتئین کافی و فعالیت بدنی تأییدشده توسط پزشک، معمولاً مسیر قابل‌کنترل‌تری است.
پس از زایمان، بدن به ترمیم نیاز دارد و شیردهی به‌تنهایی دلیل کافی برای کاهش وزن سریع نیست. وعده‌های ساده و منظم، میان‌وعده‌های مغذی، آب کافی، خواب تا حد امکان و افزایش تدریجی فعالیت، پایه مناسب‌تری برای کاهش وزن هستند. اگر پرخوری، احساس گناه نسبت به غذا یا وسواس وزن دارید، کمک متخصص تغذیه یا روان‌شناس میتواند از رژیم‌های محدودکننده مؤثرتر باشد.
جمع‌بندی: فستینگ در دوران بارداری و شیردهی، به‌ویژه با هدف کاهش وزن، نباید بدون ارزیابی پزشکی انجام شود. در بارداری تأمین انرژی و مواد مغذی جنین اولویت دارد و در شیردهی باید مقدار شیر، وضعیت نوزاد و سلامت مادر هم‌زمان در نظر گرفته شود؛ بنابراین تصمیم ایمن، تصمیمی شخصی‌سازی‌شده با نظر پزشک یا ماما است.
